Πέμπτη, 19 Μαρτίου 2015

Ορατή και στην Ελλάδα η αυριανή μερική έκλειψη ηλίου

 
 
Τρία σημαντικά αστρονομικά φαινόμενα σχεδόν συμπίπτουν αύριο και μεθαύριο: έκλειψη Ηλίου, αρχή της Άνοιξης και σούπερ Σελήνη.
Αρχικά, τις πρωινές ώρες της Παρασκευής 20 Μαρτίου θα υπάρξει μία μερική έκλειψη του Ήλιου ορατή και στη χώρα μας.
Μερικές ώρες αργότερα, στις 00:45΄ ώρα Ελλάδος μετά τα μεσάνυχτα θα λάβει χώρα η εαρινή ισημερία και έτσι η Τρίτη 21 Μαρτίου θα είναι και τυπικά η πρώτη ημέρα της Άνοιξης στο βόρειο ημισφαίριο, όπου ανήκει και η Ελλάδα.
Τέλος, στις 20 Μαρτίου θα υπάρχει σούπερ Σελήνη, δηλαδή το φεγγάρι θα έχει πλησιάσει πολύ τη Γη (στο λεγόμενο περίγειο), όμως λόγω της Νέας Σελήνης δεν θα είναι ορατό, απλώς θα μπλοκάρει σχεδόν τον μισό Ήλιο προκαλώντας την μερική έκλειψη.
Η έκλειψη στην Αθήνα θα αρχίσει αύριο στις 10:40΄ το πρωί, θα φτάσει στη μέγιστη φάση της στις 11:44 και θα ολοκληρωθεί στις 12:50΄.
Στην Ελλάδα στη μερική φάση θα καλυφτεί μέχρι και το 40% περίπου του ηλιακού δίσκου. Στην Αθήνα θα καλυφτεί το 31,4%, στη Φλώρινα το 40,7%, ενώ στο Ηράκλειο της Κρήτης το 23,6%.
Υπενθυμίζεται ότι οι ειδικοί συνιστούν να μην παρατηρεί κανείς την έκλειψη με γυμνά μάτια, ούτε με απλά γυαλιά ηλίου, παρά μόνο με ειδικά γυαλιά με τα κατάλληλα φίλτρα (αυτό ισχύει και για τις φωτογραφικές μηχανές), αλλιώς οι υπέρυθρες ακτίνες της ηλιακής ακτινοβολίας μπορεί να κάνουν μόνιμη ζημιά στα μάτια.
Όπως ενημέρωσε το Ίδρυμα Ευγενίδου, την Παρασκευή, από τις 10.30΄ έως και τις 13:00΄, στην είσοδο του Νέου Ψηφιακού Πλανηταρίου (Πεντέλης 11, Π. Φάληρο) θα βρίσκονται εγκατεστημένα τηλεσκόπια της Ένωσης Ερασιτεχνών Αστρονόμων, ώστε, όσοι το επιθυμούν κι εφ' όσον ο καιρός το επιτρέψει, να παρακολουθήσουν την έκλειψη.
Επίσης, οι αστρονόμοι Νίκος Ματσόπουλος και Αλέξης Δεληβοριάς θα ενημερώσουν σχετικά με την έκλειψη του Ηλίου.
Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών θα εκπέμπει ζωντανά από τις εγκαταστάσεις του στην Πεντέλη τη μερική έκλειψη Ηλίου στη διαδικτυακή διεύθυνση: https://diavlos.grnet.gr/event/e495, ώστε κάθε ενδιαφερόμενος να μπορεί να την παρακολουθήσει.
Θα υπάρχει βίντεο της εικόνας του Ήλιου από ειδικό τηλεσκόπιο, που θα τον παρατηρεί μέσα από ένα ειδικό φίλτρο.
Η έκλειψη θα είναι ορατή ως ολική μόνο στον έρημο Βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό, ανάμεσα στη Νορβηγία και στην Ισλανδία.
Οι περίπου 50.000 κάτοικοι των απομονωμένων νήσων Φαρόε, όπως και οι 3.000 των νορβηγικών νήσων Σβάλμπαρντ, θα έχουν αυτή την τύχη.
Την μερική φάση της έκλειψης θα μπορέσουν να παρακολουθήσουν (αν δεν έχει συννεφιά), οι κάτοικοι της Ευρώπης, της Βόρειας και Ανατολικής Ασίας, της Βόρειας και της Δυτικής Αφρικής.
Οι ηλιακές εκλείψεις, σύμφωνα με τον επίτιμο διευθυντή του Ευγενιδείου Πλανηταρίου Διονύση Σιμόπουλο, συμβαίνουν, όταν η Σελήνη περνάει μπροστά από τον δίσκο του Ήλιου και τον καλύπτει είτε μερικώς είτε ολικώς. Όλες οι εκλείψεις συμβαίνουν λόγω μιας ουράνιας σύμπτωσης, που αφορά το πώς φαίνονται ο Ήλιος και η Σελήνη από την επιφάνεια του πλανήτη μας.
Η διάμετρος του Ήλιου (1.392.000 χλμ.) είναι 400 περίπου φορές μεγαλύτερη από τη διάμετρο της Σελήνης (3.476 χλμ.), αλλά από τη Γη τα δύο αυτά σώματα έχουν το ίδιο σχεδόν φαινομενικό μέγεθος, επειδή ο Ήλιος είναι 400 περίπου φορές πιο μακριά μας απ' ό,τι η Σελήνη.
Οι ηλιακές εκλείψεις είναι πολύ πιο συχνές από τις σεληνιακές. Ο μέγιστος αριθμός σεληνιακών εκλείψεων στη διάρκεια ενός ημερολογιακού έτους δεν υπερβαίνει τις τρεις (όπως έγινε το 1917 και το 1982).
Αντίθετα, ο μέγιστος αριθμός των ηλιακών εκλείψεων μπορεί να φτάσει τις πέντε, όπως έγινε το 1934. Η παρατήρηση μιας ολικής ηλιακής έκλειψης σε μία περιοχή είναι αρκετά σπάνια και συμβαίνει κατά μέσο όρο κάθε 360 χρόνια.
Οι υπολογισμοί που έχουν γίνει, σύμφωνα με τον Διονύση Σιμόπουλο, εκτιμούν πως ένας άνθρωπος έχει μία πιθανότητα στις 25.000 να παρατηρήσει μία ολική ηλιακή έκλειψη, ενώ η πιθανότητα του ιδίου να σκοτωθεί από την πτώση ενός αστεροειδούς είναι μία στις 20.000.
Υπάρχει δηλαδή μεγαλύτερη πιθανότητα να σκοτωθεί κανείς από ένα «πεφταστέρι», παρά να παρατηρήσει μία ολική έκλειψη του Ήλιου!
Ανησυχίες για το ηλεκτρικό ρεύμα
Ανησυχίες υπάρχουν για το κατά πόσο η έκλειψη θα επηρεάσει αρνητικά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, αν η 20ή Μαρτίου είναι ηλιόλουστη ημέρα, η ξαφνική μείωση της ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη, καθώς θα σκεπαστεί σχεδόν ο μισός Ήλιος, μπορεί να φθάσει τα 34.000 μεγαβάτ, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, ισοδύναμη με τη συνολική παραγωγή 80 μεσαίων συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής.
Σήμερα περίπου 100 φορές περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια παράγεται από τον Ήλιο, σε σχέση με το 1999, όταν υπήρξε προηγούμενη έκλειψη.
Οι ευρωπαίοι ηλεκτροπαραγωγοί θεωρούν ότι η φετινή έκλειψη για πρώτη φορά θα αποτελέσει μια σοβαρή δοκιμασία για την ενεργειακή ασφάλεια των δικτύων στην Ευρώπη.
Επειδή η πτώση της παραγωγής ρεύματος θα είναι απότομη αύριο το πρωί, έχουν ήδη ληφθεί έκτακτα μέτρα, π.χ. να ενεργοποιηθούν άμεσα υδροηλεκτρικοί ή λιγνιτικοί σταθμοί, αν χρειαστεί.
Η χώρα που κινδυνεύει περισσότερο είναι η Γερμανία, που έχει επενδύσει πολύ στην ηλιακή ενέργεια και διαθέτει ηλιακό δυναμικό της τάξης των 40.000 μεγαβάτ (το 18% των αναγκών της σε ρεύμα καλύπτεται από τον Ήλιο). Μεγάλη εξάρτηση από τον Ήλιο έχει και η Ιταλία (παραγωγή 20.000 μεγαβάτ), αλλά όχι η Γαλλία (μόνο 5.700 μεγαβάτ), η οποία παραδοσιακά βασίζεται στην πυρηνική ενέργεια για την παραγωγή ηλεκτρισμού.
Η αρχή της Άνοιξης
Η Τρίτη σηματοδοτεί την πρώτη μέρα της Άνοιξης στο βόρειο ημισφαίριο και την πρώτη μέρα του Φθινοπώρου στο νότιο ημισφαίριο.
Ο Ήλιος θα λάμπει κάθετα πάνω από τον Ισημερινό της Γης και η διάρκεια της ημέρας και της νύχτας θα είναι περίπου ίδια.
Στη συνέχεια, στο βόρειο ημισφαίριο (και στη χώρα μας) η ημέρα θα μεγαλώνει συνεχώς σε βάρος της νύχτας, ενώ το αντίστροφο θα συμβεί στο νότιο ημισφαίριο.
Σούπερ Σελήνη
Όταν η Σελήνη βρίσκεται στο περίγειό της, η τροχιά της την φέρνει στην κοντινότερη απόσταση από τη Γη. Φέτος, αυτό θα συμβεί έξι φορές και μία από αυτές θα είναι στις 20 Μαρτίου.
Δύο φορές ήδη συνέβησαν, ενώ οι υπόλοιπες τρεις θα συμβούν τους μήνες Αύγουστο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο.
Όμως, στις 20 Μαρτίου το φαινόμενο δεν θα είναι ορατό, επειδή θα υπάρχει Νέα Σελήνη, οπότε το φεγγάρι δεν θα φαίνεται καθόλου από τη Γη, απλώς θα σκιάζει εν μέρει τον Ήλιο. Η προηγούμενη πανσέληνος ήταν στις 5 Μαρτίου και η επόμενη θα είναι στις 4 Απριλίου.
ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σάββατο, 7 Μαρτίου 2015

Η διττή "προσωπικότητα" του... φωτός

Ερευνητές κατάφεραν να καταγράψουν μια εικόνα του φωτός και ως κύμα και ως σωματίδιο
Στο φως η «διπλή προσωπικότητα» του... φωτός
Η εικόνα που έδωσε στη δημοσιότητα η ερευνητική ομάδα και αποτυπώνει τη διττή συμπεριφορά του φωτός. Credit: (Fabrizio Carbone/EPFL)



 
Eίναι γνωστό ότι το φως συμπεριφέρεται ταυτόχρονα ως κύμα και ως σωματίδιο, αλλά μέχρι σήμερα οι επιστήμονες είχαν καταφέρει να το παρατηρήσουν μόνο σε μία από τις δύο καταστάσεις κάθε φορά. Μια ομάδα ερευνητών του Πολυτεχνείου της Λωζάννης (Ecole Polytechnique Federale de Lausanne) ανέπτυξε μια νέα τεχνική απεικόνισης και με τη βοήθεια ενός ισχυρού ηλεκτρονικού μικροσκοπίου κατέγραψε για πρώτη φορά σε μια εικόνα το φως στην διπλή του φύση. Το επίτευγμα που παρουσιάζεται στην επιθεώρηση «Nature Communications» μπορεί σύμφωνα με τους ειδικούς να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο στην έρευνα επαναστατικών τεχνολογιών όπως για παράδειγμα σε αυτή για τους κβαντικούς υπολογιστές.

Η μέθοδος
Οι ερευνητές επινόησαν μια καινούργια στρατηγική στην προσπάθεια τους να καταγράψουν την διττή φύση του φωτός. Χρησιμοποίησαν ένα μεταλλικό σύρμα νανομετρικών διαστάσεων το οποίο «χτύπησαν» με παλμούς λέιζερ. Στόχος ήταν να προσδώσουν ενέργεια στα φορτισμένα σωματίδια του σύρματος τα οποία τελικά άρχισαν να ταλαντώνονται. Η διάδοση του φωτός μέσα στο σύρμα γινόταν σε δύο αντίθετες κατευθύνσεις. Όταν ένα κύμα συναντούσε ένα άλλο που ερχόταν από αντίθετη κατεύθυνση το αποτέλεσμα ήταν να σχηματίζεται ένα νέο κύμα που ανήκει στην κατηγορία των λεγόμενων στάσιμων κυμάτων. Τα κύματα αυτά ονομάζονται έτσι επειδή δεν διαδίδουν ενέργεια στον χώρο. Τα στάσιμα κύματα με τη σειρά τους λειτουργούσαν ως πηγές φωτός ακτινοβολώντας μέσα στο σύρμα.
Τα ηλεκτρόνια
Όταν σχηματίζονταν τα στάσιμα κύματα οι ερευνητές εξέπεμπαν δέσμες ηλεκτρονίων κοντά στο σύρμα, χρησιμοποιώντας τις δέσμες για να απεικονίσουν τα στατικά κύματα. Τα ηλεκτρόνια αλληλεπιδρούσαν με τα στάσιμα κύματα και άλλα επιταχύνονταν ενώ άλλα επιβραδύνονταν. Παρόλο που με αυτό το φαινόμενο εκδηλωνόταν η κυματική φύση του φωτός, ταυτόχρονα αποκαλυπτόταν και η σωματιδιακή του συμπεριφορά. Χρησιμοποιώντας ένα πανίσχυρο μικροσκόπιο οι ερευνητές κατάφεραν να καταγράψουν το φαινόμενο με τον φακό να αποτυπώνει και τις δύο φύσεις του φωτός.

tovima.gr
 

Κυριακή, 1 Μαρτίου 2015

Πώς θα ήταν να ζείτε στην επιφάνεια της Αφροδίτης

Μοιάζει με πλανήτη από την κόλαση, που σιγοβράζει κάτω από πυκνά σύννεφα θειϊκού οξέος
Πώς θα ήταν να ζείτε στην επιφάνεια της Αφροδίτης
Εικόνα πραγματικού χρώματος από την αποστολή Mariner της NASA. Η ατμόσφαιρα είναι εντελώς αδιαφανής (Φωτογραφία: NASA )


Ουάσινγκτον 
Η δίδυμη αδελφή της Γης είναι ο πλανήτης από την κόλαση: κρυμμένη κάτω από πυκνά σύννεφα θειϊκού οξέος, η επιφάνεια της Αφροδίτης σιγοβράζει μέρα και νύχτα σε θερμοκρασία αρκετά υψηλή για να λιώσει μολύβι. Οι επανδρωμένες αποστολές αποκλείονται, ωστόσο οι πλανητολόγοι έχουν μια ιδέα για το πώς θα ήταν η ζωή στον γειτονικό πλανήτη.

Οι δίδυμες

Η Αφροδίτη και η Γη αποκαλούνται συχνά δίδυμοι πλανήτες επειδή έχουν περίπου την ίδια μάζα και σύσταση. Δεν είναι λοιπόν περίεργο που από τη δεκαετία του 1960 μέχρι σήμερα έχουν σταλεί στον πλανήτη πάνω από 40 σκάφη.

Το τελευταίο ήταν ο δορυφόρος Venus Express της ευρωπαϊκής διαστημικής υπηρεσίας ESA, ο οποίος εκτοξεύτηκε το 2005 και ολοκλήρωσε πρόσφατα την αποστολή του.

«Η επιφάνεια της Αφροδίτης διαφέρει πολύ σε σχέση με άλλους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος» αναφέρει στο Space.com ο Χέκεν Σβέλντεμ, ερευνητής της αποστολής Venus Express. Δεδομένου όμως ότι ο πλανήτης καλύπτεται από ένα αδιαφανές πέπλο, η επιφάνειά του είναι ορατή μόνο με ραντάρ.


To Όρος Μάατ της Αφροδίτης, ύψους 5 χλμ, σε τρισδιάστατο μοντέλο που δημιουργήθηκε με δεδομένα από το ραντάρ του Venus Express

Τη δεκαετία του 1990, η αποστολή Magellan της NASA χαρτογράφησε την Αφροδίτη με ραντάρ και αποκάλυψε μοναδικά γεωλογικά χαρακτηριστικά: βουνά και πολυάριθμα γιγάντια ηφαίστεια, από τα οποία ρέουν ποτάμια λάβας με μήκος μέχρι 5.000 χιλιόμετρα.

Όμως τα τρία τέταρτα του πλανήτη καταλαμβάνονται από απέραντες πεδιάδες -ίσως η πιο κατάλληλη τοποθεσία για μόνιμη εγκατάσταση.

Καυτός πλανήτης

Το να περπατά όμως κανείς εκεί δεν θα ήταν ευχάριστη εμπειρία. Η πυκνή ατμόσφαιρα, αποτελούμενη κυρίως από διοξείδιο του άνθρακα, δημιουργεί ένα ακραίο φαινόμενο θερμοκηπίου που ανεβάζει τη θερμοκρασία της επιφάνειας στους 462 βαθμούς.

Η βαρύτητα του πλανήτη είναι περίπου 10% πιο ασθενής από τη γήινη, οπότε τα αντικείμενα θα φαίνονταν ελαφρότερα και τα άλματα θα έφταναν λίγο ψηλότερα. «Πιθανότατα δεν θα παρατηρούσατε τη διαφορά στη βαρύτητα, αυτό όμως που σίγουρα θα προσέχατε είναι η πυκνή ατμόσφαιρα» λέει ο Σβέλντεμ. «Ο αέρας είναι τόσο πυκνός ώστε θα νιώθατε αντίσταση αν προσπαθούσατε να κουνήσετε γρήγορα το χέρι σας. Θα ήταν σχεδόν σαν να βρίσκεστε μέσα σε νερό»

Τεράστια ατμοσφαιρική πίεση

Ένα άλλο χαρακτηριστικό που δύσκολα θα διέφευγε της προσοχής είναι η ατμοσφαιρική πίεση, 92 φορές υψηλότερη από την ατμοσφαιρική πίεση στη Γη. Για να φτάσει κανείς αυτά τα επίπεδα, θα έπρεπε να καταδυθεί στη θάλασσα σε βάθος σχεδόν ενός χιλιομέτρου.

Λόγω της ακραίας θερμοκρασίας και πίεσης, η προσεδάφιση στην Αφροδίτη μόνο εύκολη υπόθεση δεν είναι. Μόνο οι σοβιετικές αποστολές Venera, που ολοκληρώθηκαν το 1984, κατάφεραν να φτάσουν μέχρι την επιφάνεια και να μεταδώσουν εικόνες.


Η επιφάνεια της Αφροδίτης στην περιοχή προσεδάφισης του Venera 13 το 1982

Aνατολή στη... δύση

Αν είστε διατεθειμένοι να υποστείτε το μαρτύριο για να θαυμάσετε την ανατολή ή το ηλιοβασίλεμα, προσέξτε σε ποια κατεύθυνση κοιτάζετε: η Αφροδίτη περιστρέφεται ανάποδα από τους υπόλοιπους πλανήτες, με κατεύθυνση δεξιόστροφη. Αυτό σημαίνει ότι ο Ήλιος ανατέλλει στη δύση και δύει στην ανατολή.

Η Αφροδίτη χρειάζεται 225 γήινες μέρες για να ολοκληρώσει μια περιφορά γύρω από τον Ήλιο, και 243 γήινες μέρες για να συμπληρώσει μια περιστροφή γύρω από τον εαυτό της. Επειδή όμως περιστρέφεται ανάποδα, η διάρκεια της ημέρας είναι 117 γήινες μέρες, επισημαίνει ο Σβέντεμ.

Ακόμα και το μεσημέρι, όμως, ο Ήλιος δεν θα φαινόταν καθαρά στον ουρανό. Λόγω της πυκνής ατμόσφαιρας, θα γινόταν ορατός ως διάχυτη λάμψη πίσω από τα σύννεφα. Τη νύχτα, πάλι, ο ουρανός είναι κατάμαυρος χωρίς κανένα άστρο.

Και, σε αντίθεση με τον γαλάζιο ουρανό της Γης, ο ουρανός της Αφροδίτης έχει ένα μουντό πορτοκαλί χρώμα λόγω της σκέδασης [εκτροπής] του ηλιακού φωτός από τα μόρια διοξειδίου του άνθρακα.

Βροχή από βιτριόλι

Η επιφάνεια του πλανήτη είναι καυτή, τουλάχιστον όμως δεν πλήττεται από κακοκαιρία. Τα σύννεφα θειϊκού οξέος βρέχουν βιτριόλι, ωστόσο λόγω της υψηλής θερμοκρασίας οι σταγόνες της βροχής εξατμίζονται σε ύψος 25 χιλιομέτρων και δεν φτάνουν ποτέ στο έδαφος.

Ακόμα, οι άνεμοι στην επιφάνεια δεν υπερβαίνουν σε ταχύτητα τα 3 χιλιόμετρα την ώρα, παρόλο που η ταχύτητά τους ψηλά στην ατμόσφαιρα μπορεί να φτάσει τα 400 χιλιόμετρα την ώρα.

Καθυστερήσεις στην επικοινωνία

Αν δεν πτοείστε από όλα αυτά και επιμένετε να μετακομίσετε στην Αφροδίτη, ένας τελευταίος παράγοντας που πρέπει να λάβετε υπόψη είναι οι καθυστερήσεις στην επικοινωνία σας με τους φίλους σας στη Γη.

Όταν η Αφροδίτη βρίσκεται στην ελάχιστη απόστασή της από τη Γη, το μήνυμα θα χρειαζόταν μερικά λεπτά για να φτάσει στον προορισμό του. Όταν πάλι οι δύο πλανήτες βρίσκονται στη μέγιστη απόσταση, με τον Ήλιο ακριβώς ανάμεσά τους, η καθυστέρηση θα ξεπερνούσε τα 15 λεπτά.

tovima.gr

Ιχνηλάτης

Ιχνηλάτης
Ακολουθώντας τα χαμένα ίχνη......