Κυριακή, 29 Μαΐου 2011

Ο μύστης Πλάτωνας

Από τους μεγαλύτερους κλασικούς φιλοσόφους, ο πιο γνωστός μαθητής του Σωκράτη και ο πιο πιστός ίσως στις διδασκαλίες του, πολυγραφότατος, ο Πλάτωνας, αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης αλλά και σκληρής κριτικής από τους μεταγενέστερους. Πολλοί στηρίχτηκαν στις διδασκαλίες του για να εισάγουν νέες θεωρίες και φιλοσοφικά συστήματα και πολλοί τις χρησιμοποίησαν, συνήθως παραποιώντας τες, για να εξυπηρετήσουν προσωπικά οφέλη.

Όπως και να ‘χει, ο Πλάτωνας υπήρξε και παραμένει ένας από τους σημαντικότερους φιλοσόφους της κλασικής Ελλάδας και δε θα πάψει ποτέ να μελετάται από τους λάτρεις της φιλοσοφίας και όχι μόνο. Όμως, αν και έχουν γραφτεί πολλά για τα έργα και τις διδασκαλίες του, υπάρχει ένα μέρος που δε φαίνεται να απασχολεί πολύ τους σύγχρονους φιλολόγους και ερευνητές. Μέσα στο έργο του Πλάτωνα κρύβονται πολύ βαθιές εσωτερικές γνώσεις που δε φαίνονται με την πρώτη ματιά. Και όμως ο Εσωτερισμός είναι κυρίαρχο στοιχείο στο έργο του μεγάλου φιλοσόφου, ο οποίος γνώρισε όλα τα σημαντικά κέντρα γνώσης της εποχής του, μέσα και έξω από τον Ελλαδικό χώρο.

Για τον άνθρωπο

Όσον αφορά τη σύσταση του ανθρώπου ως ον, ο εσωτερισμός αναφέρει ότι ο άνθρωπος αποτελείται από δυο βασικά στοιχεία: το πνεύμα (αθάνατη ψυχή) και την προσωπικότητα. Μέσα στον κύκλο των μετενσαρκώσεων, αυτό που παραμένει αναλλοίωτο, άφθαρτο, διηνεκές είναι το πνεύμα, το οποίο ενσαρκώνεται κάθε φορά σε ένα φθαρτό σώμα και με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που αποτελούν την προσωπικότητα κάθε ατόμου. Η προσωπικότητα αποτελείται από τέσσερις βασικούς φορείς: το φυσικό σώμα, την ενέργεια που δίνει ζωή σ’ αυτό το σώμα –στον εσωτερισμό ονομάζεται πράνα- το συναισθηματικό μας κόσμο και τον εγωιστικό νου, ο οποίος σκέφτεται και καθοδηγεί τον άνθρωπο με βάση τις προσωπικές του επιθυμίες και στόχους. Αυτοί οι φορείς συσχετίζονται με τα 4 στοιχεία δημιουργίας του κόσμου: Γη, Νερό, Αέρας, Φωτιά, αντίστοιχα.
Από την άλλη, το πνεύμα είναι αυτό που που μετέχει της θείας ουσίας, είναι το θείο μέρος στον άνθρωπο και ακριβώς γι’ αυτό αποτελεί τη γέφυρα που ενώνει τον άνθρωπο με το θεό. Αποτελείται από τον καθαρό, ανιδιοτελή νου ή Μάνας στα σανσκριτικά, «από το διαισθητικό φορέα ή Βούδι και από το θείο σπινθήρα της Βούλησης ή Άτμα, που είναι το πραγματικό ον του ανθρώπου, η αιτία όλων των άλλων, το ΑΤΟΜΟ.»
Όλοι αυτοί οι φορείς του ανθρώπου θα μπορούσαν να κατανεμηθούν και με άλλο τρόπο σε τρία μέρη: Σώμα, Ψυχή, Νούς ή Πνεύμα, με την Ψυχή να αποτελεί τη γέφυρα ανάμεσα στο Σώμα και το Πνεύμα. Αυτό το διαχωρισμό συναντάμε ξεκάθαρα στον Πλάτωνα: «Νουν μεν εν ψυχή, ψυχή δε εν σώματι ξυνιστάς το παν ξυνετεκταίντο»
Δηλαδή «Αφού εβαλε νου στην ψυχή και την ψυχή στο σώμα (ο Δημιουργός) κατασκεύασε τα πάντα». Για το ίδιο πράγμα μιλάει ο Πλάτωνας όταν αναφέρεται στην ψυχή και τα μέρη της. Θεωρεί ότι η ψυχή αποτελείται αρχικά από δύο μέρη, ένα θνητό κι ένα αθάνατο. Το αθάνατο μέρος της είναι που αιχμαλωτίζεται στο θνητό σώμα –ενσάρκωση του πνεύματος στην ύλη- ενώ το θνητό είναι ο συναισθηματικός και νοητικός φορέας της προσωπικότητας. Το θνητό μέρος χώρισαν οι θεοί σε άλλα δύο, ένα ανώτερο κι ένα κατώτερο και ανάμεσα τους τοποθέτησαν τις «φρένες», που είναι ο λογικός νους, η φυσική νοημοσύνη του ανθρώπου. Ο Πλάτωνας ονομάζει το κατώτερο μέρος επιθυμητικό και το συνδέει με τα ένστικτα και τις κατώτερες επιθυμίες και το ανώτερο θυμοειδές που περιλαμβάνει τα διάφορα συναισθήματα που επηρεάζουν τη διάθεση μας. Το μεν πρώτο εδρεύει στο συκώτι και εμπεριέχει επιθυμίες και φαντασιώσεις, το δε δεύτερο εδρεύει κοντά στο κεφάλι.
Όσο για το αθάνατο μέρος της ψυχής, σύμφωνα με το μεγάλο φιλόσοφο ονομάζεται λογιστικό. Για να υπάρχει αρμονία και δικαιοσύνη στον άνθρωπο, πρέπει αυτό το αθάνατο μέρος να ελέγχει και να κυβερνά όλα τα υπόλοιπα. Σύμφωνα με τον εσωτερισμό, για να εξελίσσεται ο άνθρωπος και να βελτιώνεται συνεχώς οφείλει να δρα και να ζει στηριζόμενος στο πνευματικό μέρος του και ελέγχοντας την προσωπικότητα .

Για την πόλη

Αυτή την τριμέρεια της ψυχής αναπτύσσει ο Πλάτωνας στην «Πολιτεία» του και τη συνδέει με τη δικαιοσύνη, τόσο στον ίδιο τον άνθρωπο, όσο και στην πολιτεία, με την κατανομή των πολιτών σε τρεις κάστες. Αυτός ο διαχωρισμός δε γίνεται κληρονομικά, ούτε με βάση την οικονομική κατάσταση των πολιτών αλλά ανάλογα με την εσωτερική εξέλιξη του καθενός και με την ικανότητα του να χρησιμοποιεί το λογιστικό και να ελέγχει την προσωπικότητα και τα κατώτερα μέρη της ψυχής.
Αυτές οι τρεις κάστες πολιτών χαρακτηρίζονται από μια αρετή, σύμφωνα πάντα με το μέρος της ψυχής που επικρατεί. Έτσι, αυτοί στους οποίους επικρατεί το λογιστικό –άρα είναι πιο εξελιγμένοι εσωτερικά και ελέγχουν καλύτερα τα κατώτερα στοιχεία της προσωπικότητας- χαρακτηρίζονται από την αρετή της σοφίας και ανήκουν στην κάστα των Αρχόντων. Είναι αυτοί, που έχοντας εφαρμόσει δικαιοσύνη στον ίδιο τον εαυτό τους, μπορούν να την ασκήσουν την πόλη και να κυβερνήσουν δίκαια τους άλλους.
Ακολουθούν οι Φύλακες, όπου επικρατεί το θυμοειδές μέρος της ψυχής και χαρακτηρίζονται από την αρετή της ανδρείας. Είναι οι φύλακες της πόλης, που, μέσα από κατάλληλη εκπαίδευση μπορούν να χρησιμοποιούν το θυμοειδές μέρος της ψυχής αναπτύσσοντας τα πιο αγνά και ανώτερα συναισθήματα, ενώ έχουν ελέγξει το κατώτερο επιθυμητικό τους.
Τέλος έχουμε τους ανθρώπους που κυριαρχούνται από το επιθυμητικό και χαρακτηρίζονται από την αρετή της σωφροσύνης. Είναι οι αγρότες και οι τεχνίτες της πολιτείας. Ο διαχωρισμός που κάνει ο Πλάτωνας, ακριβώς επειδή γίνεται βάσει φυσικών χαρακτηριστικών και όχι κοινωνικών ή οικονομικών δεν εμπεριέχει κανενός είδους ρατσισμό. Όλοι είναι χρήσιμοι στην πολιτεία του και όλοι απαραίτητοι. Όμως, ακριβώς για να λειτουργεί δίκαια αυτή η πολιτεία και να είναι πυρήνας εξέλιξης για τους πολίτες της, ο καθένας πρέπει να έχει την κατάλληλη θέση και να προσφέρει ανάλογα με τις δυνατότητες του και στους υπόλοιπους, με γνώμονα πάντα το κοινό καλό.
Αυτή είναι η επανάσταση που φέρνει ο Πλάτωνας στα δεδομένα της εποχής με αποτέλεσμα να δεχτεί σκληρή κριτική και πολλή αμφισβήτηση. Μελετώντας όμως κανείς ειδικά αυτό το έργο, την «Πολιτεία», αντιλαμβάνεται τόσο φυσικά αυτή του την αντίληψη και διαπιστώνει ότι όλα αυτά βασίζονται σε πολύ βαθιές αλήθειες, τις οποίες ο φιλόσοφος άντλησε από τα μυστηριακά κέντρα της εποχής του στα οποία είχε μυηθεί.

Για τον κόσμο

Τα περισσότερα στοιχεία για τον κόσμο και τη δημιουργία του συναντώνται στον «Τίμαιο». Αν και πρόκειται για έναν από τους διαλόγους του Πλάτωνα, σ’ αυτό το έργο εκτίθεται μια καθαρά Μυστηριακή Διδασκαλία. «Δεν είναι τυχαίο ότι ο Πλάτωνας βάζει έναν Πυθαγόρειο, τον Τίμαιο, να την εκθέσει, αφού οι Πυθαγόρειοι έκφραζαν στην αρχαιότητα την πιο εσωτερική φιλοσοφική γνώση. Άλλωστε πολλοί μελετητές θεωρούν ότι στον Τίμαιο περιέχονται καθαρά πυθαγορικές γνώσεις, τις οποίες είχε στην κατοχή του ο φιλόσοφος.»
Ο Τίμαιος ξεκινά με ένα από τα πιο σημαντικά φιλοσοφικά ερωτήματα όλων των εποχών και όλων των φιλοσοφικών συστημάτων: «Τι το ον αεί; Τι είναι εκείνο το οποίον υπάρχει πάντοτε αλλά δε γεννάται ποτέ και τι είναι εκείνο το οποίον πάντοτε γεννάται αλλά ποτέ δεν υπάρχει;» Είναι το αιώνιο φιλοσοφικό ερώτημα για το «Είναι» και το «Υπάρχειν», το δημιουργημένο και τον αδημιούργητο κόσμο, το εκδηλωμένο και το ανεκδήλωτο.

Ήδη στην Πολιτεία, με το μύθο της σπηλιάς, ο Πλάτωνας διαχωρίζει τον εκδηλωμένο, μεταβλητό κόσμο της ύλης και της πλάνης, το Έτερον, από τον αληθινό αμετάβλητο κόσμο των Αρχετύπων, τον κόσμο των Ιδεών, το Ταυτόν. Εκεί κατοικούν τα 4 Αρχέτυπα : Αγαθό, Δίκαιο, Όμορφο, Αληθές, που ενσαρκώνονται στον υλικό κόσμο ως Θρησκεία, Δικαιοσύνη, Τέχνη και Επιστήμη.
Όσον αφορά την πρωταρχική Δημιουργία, ο Πλάτωνας με το στόμα του Τίμαιου λέει ότι εν αρχή ην το χάος, αλλά ο Δημιουργός έβαλε τάξη σ’ αυτό το χάος και κατασκεύασε το σύμπαν αφού έβαλε νου στην ψυχή και ψυχή στο σώμα, χργησιμοποιώντας την αναλογία, την οποία αναλύει μαθηματικά στο έργο.
Στη συνέχεια αναφέρει τα τέσσερα στοιχεία, Γη, Νερό, Αέρα, Φωτιά, από τα οποία, συνδεδεμένα μεταξύ τους με αρμονική αναλογία, ο θεός δημιούργησε τον ορατό, εκδηλωμένο κόσμο. Από αυτά τα στοιχεία δημιούργησε και τον άνθρωπο με τους 4 φορείς της προσωπικότητας που αναφέρει ο Εσωτερισμός.
Η ψυχή του κόσμου δημιουργήθηκε πριν από το σώμα του και τοποθετήθηκε αρχικά στο κέντρο. Μετά επεκτάθηκε ώστε να καλύπτει ολόκληρο τον κόσμο εξωτερικά. «Εδώ, κατ’ αναλογία με τη δομή του ανθρώπου σύμφωνα με τον Εσωτερισμό, μπορούμε να πούμε ότι ο Πλάτωνας αναφέρεται στην Αύρα του Κόσμου, κάτι ασύλληπτο για τον ανθρώπινο νου.»
Στη συνέχεια, συσχετίζει τα 4 στοιχεία με 4 στερεά, αποτελούμενα από τρίγωνα, τα οποία συμβάλλουν στη δημιουργία του κόσμου. Συσχετίζει λοιπόν τη Φωτιά με το τετράεδρο-Πυραμίδα, τον Αέρα με το οκτάεδρο, το Νερό με το εικοσάεδρο και τη Γη με τον κύβο. Με το συνδυασμό αυτών των γεωμετρικών στερεών δημιουργεί ο θεός τον κόσμο. Όμως υπάρχει κι ένα πέμπτο στερεό που συνδέεται με το πέμπτο στοιχείο, τον Αιθέρα. Είναι το πενταγωνικό δωδεκάεδρο, που εμπεριέχεται σε μορφές του αόρατου κόσμου, στην ύπαρξη των οποίων καταλήγει λογικά, μέσα απο μαθηματικές, αριθμητικές και γεωμετρικές αναλύσεις.
Στο ίδιο έργο αλλά και σε άλλα ο φιλόσοφος μιλά για την Ατλαντίδα δίνοντας λεπτομερή στοιχεία για τη δομή και τους ανθρώπους της, κάτι που ο Εσωτερισμός αναφέρει εκτενώς. Πρόκειται για μια εξελικτική φάση της ανθρωπότητας που ονομάζεται τέταρτη φυλή και κατοικούσε σε μια ήπειρο στο σημερινό Ατλαντικό Ωκεανό.
Είναι τόσες πολλές οι εσωτερικές διδασκαλίες που βρίσκουμε στα έργα του Πλάτωνα που θα ήταν αδύνατο να εκτεθούν σ’ αυτές τις λίγες γραμμές. Ο αναγνώστης θα μπορούσε να εντρυφήσει περισσότερο σ’ αυτές τις διδασκαλίες μελετώντας τον ίδιο το φιλόσοφο και αναζητώντας τις κρυφές πτυχές των έργων του, συγκρίνοντας τες με τις φιλοσοφικές αλήθειες του Εσωτερισμού. Θ’ ανακαλύψει ότι δεν πρόκειται για έναν ακόμη κλασικό φιλόσοφο, αλλά για μια ιδιαίτερα εξελιγμένη προσωπικότητα, ένα φωτισμένο άνθρωπο, έναν πραγματικό μύστη.

nea-akropoli.gr

Τρίτη, 24 Μαΐου 2011

Ο Νόμος του Κάρμα

Ο Νόμος του Κάρμα έχει άμεση επίδραση στην ανθρώπινη ζωή και την πορεία εξέλιξης του, και αν και δεν μπορούμε να γνωρίσουμε τον Νόμο καθαυτό μπορούμε να γνωρίσουμε την λειτουργία του. Κάθε μία δράση μας στην καθημερινότητα, κάθε μία σκέψη και συναίσθημα είναι στην ουσία μία απελευθέρωση ενέργειας η οποία θα επιστρέψει στο σημείο από όπου ξεκίνησε. Ανάλογα με την φύση και την ποιότητα της δράσης ο κάθε άνθρωπος βιώνει ευχάριστα η δυσάρεστα αποτελέσματα. Η ζωή μας αποτελεί μία διαδοχή αιτιών που δημιουργούμε και αποτελεσμάτων που εισπράττουμε σύμφωνα με τον Νόμο της Δικαιοσύνης και Αρμονίας.


Η φαινομενική αδικία που αντιλαμβανόμαστε και νομίζουμε ότι επικρατεί στον κόσμο και τις ζωές των ανθρώπων οφείλεται στο ότι βλέπουμε τα αποτελέσματα μεμονωμένα, χωρίς να μπορούμε να διακρίνουμε την αιτία που τα προκάλεσε. Η διδασκαλία του Κάρμα μπορεί να δώσει φως στο αιώνιο ερώτημα του πόνου και της δυστυχίας όπως και την ύπαρξη του κακού. Αν ένας άνθρωπος ο οποίος θεωρείται καλός υποφέρει στην παρούσα ζωή του, απλά ξεπληρώνει κάποια οφειλή που έχει δημιουργήσει σε προηγούμενη ζωή. Το ίδιο και ένας άνθρωπος που ενώ φαίνεται κακός δεν βιώνει πόνο, ξεπληρώνεται από το Κάρμα για κάτι καλό που έχει κάνει στο παρελθόν, ή γιατί έλαβε κακή και άδικη μεταχείριση από τους συνανθρώπους του.

Θα ήταν όμως λάθος να δούμε το Κάρμα ως τιμωρία η ανταμοιβή. Η Θεία δικαιοσύνη μας φέρνει ακριβώς αυτό που μας αξίζει, προσαρμόζοντας μάλιστα έτσι τα πράγματα ώστε αυτό που θα μας έρθει να είναι ότι καλύτερο για να πάρουμε το κατάλληλο μάθημα που χρειαζόμαστε έτσι ώστε να εξελιχθούμε πνευματικά. Επίσης ο Νόμος επειδή ακριβώς λειτουργεί σπρώχνοντας τα όντα σε αυτήν την αναβατική πορεία της εξέλιξης απελευθερώνει την Καρμική αντίδραση όταν το Εγώ είναι σε εκείνη την κατάσταση ώστε να μπορεί να μάθει από την επιστροφή των πράξεων του.Οι πράξεις μας λοιπόν είτε επιστρέφονται σύντομα διότι η προσοχή και προσήλωση μας είναι στραμμένες κατάλληλα, είτε παραμένει σε αναστολή μέχρι να έρθουμε σε θέση αντίστοιχη με την φύση της αιτίας.


Κάτι άλλο σημαντικό για το Νόμο που έχει άμεση επίδραση στην ζωή μας είναι η σχέση του με αυτό που ονομάζουμε Μοίρα και ελεύθερη βούληση. Αυτά και τα δύο στοιχεία που φαίνονται εκ πρώτης όψεως αντίθετα και το ένα να αναιρεί το άλλο, ενώνονται μέσα από το Κάρμα. Η Μοίρα είναι το αναπόφευκτο, το αποτέλεσμα που θα εισπράξουμε από παρελθοντικές μας δράσεις. Οι δράσεις αυτές όμως έρχονται από δικές μας επιλογές, ασυνείδητες η συνειδητές.

Οπότε ο άνθρωπος όσο πιο συνειδητός είναι στις επιλογές του γνωρίζοντας την λειτουργία του Νόμου, όσο μεγαλύτερη Σοφία και διαύγεια χρησιμοποιεί για να πάρει τις αποφάσεις του και να δράσει σύμφωνα με αυτές, τόσο πιο ελεύθερος είναι στο να διαμορφώσει την Μοίρα του. Μόνο μέσα από την γνώση του Νόμου μπορεί κάποιος να προσδιορίσει τις πράξεις του και τα αποτελέσματα που αυτές θα φέρουν, γινόμενος έτσι ο Κύριος του εαυτού του της ζωής του και της Μοίρας του.

Πρέπει να αντιληφθούμε βαθειά ότι ο άνθρωπος ο ίδιος παράγει τις αιτίες και το Κάρμα προσαρμόζει τα αποτελέσματα σύμφωνα με τους Νόμους της αρμονίας. Αυτός που αγνοεί μένει απορημένος μπροστά στα περίεργα πράγματα που του συμβαίνουν, αποδίδοντας τα στην κακή του τύχη, στις ανεξιχνίαστες οδούς της Θείας πρόνοιας, στην ενέργεια της τυφλής Μοίρας ή σε κάποια απλή σύμπτωση. Τίποτα όμως δεν μπορεί να υπάρξει στην ζωή μας που η αφορμή του να μην βρίσκεται στις δικές μας πράξεις.

Ωστόσο ποτέ δεν είναι αργά για κάποιον να ξεκινήσει την διαδικασία να γίνει ο κύριος της Μοίρας του όσο και αν νοιώθει εγκλωβισμένος σε αυτήν την ατελείωτη διαδοχή αιτιών και αποτελεσμάτων. Αυτό που πρέπει να κάνει για να απελευθερωθεί από αυτήν την κατάσταση είναι να κινητοποιήσει εκείνες τις αιτίες που θα παράγουν πιο επιθυμητά αποτελέσματα, και αυτή είναι μία δυνατότητα που ο άνθρωπος δεν μπορεί να χάσει ποτέ. Επίσης ο τρόπος για να αντιμετωπίσουμε το Κάρμα που έχουμε ίδει δημιουργήσει είναι να αποκτήσουμε μία σωστή στάση προς αυτό. Δεν πρέπει να προσπαθούμε να αποφύγουμε το «κακό» Κάρμα αλλά να το αποδεχόμαστε όταν αυτό θα έρχεται σαν κάτι το αναπόφευκτο, αντιλαμβανόμενοι ότι με αυτόν τον τρόπο ξεπληρώνουμε κάτι που οφείλουμε στον ίδιο μας τον εαυτό. Δεν πρέπει να αποφεύγουμε κάτι, αλλά να επεξεργαζόμαστε ακριβώς αυτό που βρίσκεται μπροστά μας και να αντλούμε από αυτό την πολύτιμη εμπειρία που έχει να μας δώσει.
Μέσα από όλα αυτά βγαίνουμε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει στην ουσία «κακό» ή «καλό» Κάρμα.

Αυτό που μας έρχεται είναι πάντα αυτό που δικαιούμαστε και χρειαζόμαστε για να προχωρήσουμε. Η δράση που απελευθερώνουμε θα επανέλθει μπροστά μας δημιουργώντας συχνά ένα πρόβλημα το οποίο καλούμαστε να ξεπεράσουμε, δίνοντας μας έτσι την ευκαιρία να αναπτύξουμε την δύναμη μας. Τα προβλήματα, τα εμπόδια που βιώνουμε στην ζωή μας προέρχονται από εμάς τους ίδιους, έτσι αυτό που πρέπει να πολεμήσουμε και να ξεπεράσουμε πάντα είναι ο ίδιος μας ο εαυτός.


Ο ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΑΡΜΑ

Οι δράσεις του ανθρώπου ξεκινούν κυρίως από το νοητικό του σώμα. Ο νους ως βάση της επιθυμίας δίνει το έναυσμα της δράσης στα διάφορα επίπεδα. Σχεδόν όλες οι αιτίες που δημιουργεί ο άνθρωπος σχετίζονται άμεσα με την επίδραση των νοητικών εικόνων ή σκεπομορφών που απορρέουν από το νοητικό του επίπεδο.


Η δόνηση που παράγει η κάθε σκέψη παίρνει μία μορφή χρησιμοποιώντας σαν πεδίο δράσης την νοητική και αστρική ύλη. Η καθαυτή νοητική εικόνα μένει στην συνείδηση του δημιουργού, αλλά η δόνηση της απλώνεται στον χώρο προκαλώντας ανάλογους παλμούς και στην αστρική ύλη δημιουργώντας μία αστρική μορφή η οποία είναι εμψυχωμένη από την νοητική ενέργεια. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται μία στοιχειακή οντότητα η οποία ξεπερνά τα όρια του αστρικού πεδίου του δημιουργού κρατώντας πάντα μία σύνδεση μαζί του επιστρέφοντας την δράση πίσω στην νοητική εικόνα που την δημιούργησε. Η διάρκεια ζωής της αστρονοητικής εικόνας εξαρτάται από την ποιότητα και την ένταση της σκέψης, η εξαφάνιση της όμως δεν επηρεάζει την μονιμότητα της νοητικής εικόνας. Ένα καινούργιο ερέθισμα θα την κάνει να εκδηλώσει ξανά το αστρικό της μέρος. Αυτές οι οντότητες λοιπόν γεμίζουν το περιβάλλον του δημιουργού τους σχεδόν συνεχόμενα, ανάλογα βέβαια με την ένταση της δραστηριότητας του νοητικού του σώματος.


Αν μία ποιότητα ιδεών χρησιμοποιηθεί πολύ στην γήινη ζωή τότε αυτές οι ιδέες ζουν σε λανθάνουσα κατάσταση μέσα στην ψυχή, αφού οι δονήσεις των σκέψεων δεν κατέρχονται μόνο στα κατώτερα επίπεδα της προσωπικότητας, αλλά ανέρχονται και στο ανώτερο επίπεδο του ανθρώπου, αυτό που ονομάζουμε θυμικό σώμα, και καταγράφονται και εκεί. Οπότε αυτά τα αρχεία θα υπάρχουν σε λανθάνουσα μορφή ακόμη και όταν το εγώ καθαρίσει από τα κατώτερα σώματα κατά την μετά θάνατον ζωή του. Ενώ λοιπόν τα αστρικά υλικά που έχουν δημιουργήσει οι νοητικές εικόνες χάνονται σταδιακά όσο το εγώ ανέρχεται στα ανώτερα επίπεδα, αυτές μένουν σαν εικόνες οι οποίες, κατά την νέα κάθοδο του εγώ στην ύλη, θα προβληθούν τραβώντας τα καρμικά υλικά που τους χρειάζονται για να εκδηλωθούν ξανά στα κατώτερα επίπεδα της προσωπικότητας.


Έτσι κάθε νέα προσωπικότητα που λαμβάνουμε στην κάθε μας ενσάρκωση είναι στην ουσία το αποτέλεσμα των σκέψεων και συγκινήσεων που έχουμε εκδηλώσει στις προηγούμενες ζωές μας. Αυτά τα στοιχεία τα δοσμένα από εμάς χρησιμοποιούν οι Κύριοι του Κάρμα για να δομήσουν τον νέο μας φορέα από το λεπτότερο επίπεδο του μέχρι και το πιο παχυλό, αφού π.χ. το διπλό αιθερικό που έχει δομηθεί σύμφωνα με τα προηγούμενα καρμικά στοιχεία θα γίνει το αιθερικό καλούπι του φυσικού φορέα.


Έτσι καταλαβαίνουμε ότι κάθε νέα προσωπικότητα που λαμβάνουμε, είναι δημιούργημα του ίδιου μας του εαυτού και προκύπτει σαν ένα αναπόφευκτο καρμικό αποτέλεσμα. Οπότε εμείς είμαστε πλήρως υπεύθυνοι για χαρακτηριστικά που έχουμε έμφυτα στην προσωπικότητα μας είτε αυτά θεωρούνται καλά, είτε θεωρούνται άσχημα.


Ο Νόμος του Κάρμα μπορεί να εξηγήσει πολύ ικανοποιητικά την φαινομενική αδικία που κυριαρχεί, αν βλέπουμε τα πράγματα κοντόφθαλμα και μεμονωμένα, στα εκ γενετής χαρακτηριστικά και τις περιστάσεις που γεννιέται ο κάθε άνθρωπος, τα οποία δεν μπορεί να αποφύγει και φαίνεται σαν να του «τυχαίνουν» απρόβλεπτα από μία τυφλή και άδικη μοίρα. Η αλήθεια είναι όμως ότι όλα αυτά είναι πολύ δίκαια αποδομένα στον καθένα σύμφωνα με αυτά που έχει προκαλέσει.


Ακόμη και ο τόπος, το κοινωνικό περιβάλλον και η οικογένεια ρυθμίζονται κατάλληλα από τους Λιπίκα για να καταφέρει ο άνθρωπος να ξεπληρώσει ένα ποσό από το αποθηκευμένο Κάρμα του. Διότι δεν μπορεί να ξεπληρωθεί όλο το Κάρμα που έχουμε δημιουργήσει σε προηγούμενες υπάρξεις και κρατιέται στην καρμική μας τράπεζα κατά την διάρκεια μίας ζωής, εκτός από πολύ ιδιαίτερες περιπτώσεις ανθρώπων.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Μυστική δοξασία - Τόμος 2ος H.P. Blavatsky, Εκδόσεις: Πνευματικός Ήλιος.

Το κλειδί της θεοσοφίας, H.P. Blavatsky, Θεοσοφικές εκδόσεις.

Το Κάρμα, Annie Beasant, Εκδόσεις: Δίον.

Το Κυμβάλειο, Τρεις Μύστες, Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη.

Εννεάδες - Τόμος 3ος , Πλωτίνος, Εκδόσεις: Κάκτος.

Ερμητικά κείμενα, Ερμής Τρισμέγιστος, Εκδόσεις: Πύρινος κόσμος.

Κάρμα Γιόγκα , Σουάμι Βιβεκανάντα, Εκδόσεις: Κονιδάρη.

Πλατωνική Θεολογία Δ’, Πρόκλος, Εκδόσεις: Κάκτος.

Τολτέκοι – Η κραυγή του Αετού, Theun Mares, Εκδόσεις: Αρχέτυπο.

nea-acropoli.gr

Κυριακή, 22 Μαΐου 2011

Τόποι δύναμης

Σύγχρονες μελέτες αποκαλύπτουν τη μυστική σύνδεση ιερών τόπων του αρχαίου κόσμου. Φανερώνουν επίσης ένα μέρος των απόκρυφων γνώσεων που διατηρούσαν τα Ιερατεία, σχετικά με την Αστρονομία, τα Μαθηματικά, την Ενέργεια και τη Γεωδαισία, με τις οποίες επόπτευαν και καθοδηγούσαν το λαό ορίζοντας τους πλέον κατάλληλους γεωγραφικούς τόπους για την ίδρυση ναών, πόλεων ακόμα και τον καθορισμό πεδίων μάχης.
Απαραίτητη προϋπόθεση ήταν η ακριβής γνώση του ηλιακού συστήματος και των αστερισμών σε συνδυασμό με την γεωγραφική- γεωδαιτική μορφή του χώρου και των ηλεκτρομαγνητικών ρευμάτων που τον διατρέχουν. Κάθε τέτοιος χώρος που βρισκόταν στη διασταύρωση ροών ενέργειας, ξεχώριζε από ένα ιερό, μια πόλη, ένα μαντείο, ένα βωμό και μεταγενέστερα από ένα εικονοστάσιο ή ένα απλό προσκυνητάρι. Κι αυτά να μην υπήρχαν, ο τόπος θα ήταν στοιχειωμένος, καταραμένος, ιαματικός, τυχερός κλπ.
Γενικά, αυτοί οι ιδιαίτεροι κομβικοί χώροι, οι τόποι δύναμης, έχουν κάποια φήμη, καλή ή κακή, ανάλογα με την επίδραση που ασκούν στον άνθρωπο, γιατί υπάρχει σ’ αυτούς ένα είδος διάμεσου είτε ανάμεσα στη γη και στον ουρανό είτε ανάμεσα στη γη και τον κάτω κόσμο.

ΤΟΠΟΙ ΔΥΝΑΜΗΣ
Αν κάνουμε μια αναδρομή στο χρόνο, θα διαπιστώσουμε πως το «στήσιμο» των ναών και των πόλεων σε συγκεκριμένα σημεία ή συντεταγμένες, ξεκινάει τουλάχιστον από την εποχή του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα ή του Νώε και την εποχή της ίδρυσης του Μαντείου των Δελφών.
Στα «Πολιτικά» του Αριστοτέλη αναφέρεται ότι «οι οίκοι οι καθιερωμένοι για τη λατρεία των θεών, αρμόζει να βρίσκονται στην κατάλληλη θέση, εκτός εκείνων των οποίων τη θέση ορίζει ο νόμος χωριστά ή κάποιο μαντείο πυθόχρηστο». Το ίδιο ισχύει και για τα Ιερά των αγροτικών περιοχών, τα αφιερωμένα σε θεούς ή ήρωες, που πρέπει να βρίσκονται συμμετρικά κατανεμημένα.
Κι όχι μόνο αυτά αλλά και τύμβοι, Ασκληπιεία, θέσεις μαχών, γυμναστήρια, θέατρα, στάδια, πύλες πόλεων, μνημεία και άλλοι χώροι με ιερή σημασία, ήταν κατανεμημένα αρμονικά σε όλο το γεωγραφικό χώρο της Ελλάδας με αναλογίες και συμμετρίες στις αποστάσεις τους, επιδιώκοντας όχι μόνο την ομορφιά και την αρμονία, αλλά και την εκμετάλλευση των ευνοϊκών συνθηκών που εξέπεμπε ο κάθε τόπος, των ιερών ιδιαιτεροτήτων που είχε, όπως π.χ. το Αμφιάρειο και η στοά εγκοίμησής του.
Οι έρευνες του κ. Μανιά έχουν αποκαλύψει ένα μεγαλειώδη γεωμετρικό- γεωδαιτικό τριγωνισμό του ελληνικού γεωγραφικού χώρου και μια συμβολική σημασία των αριθμών στην αρχαία τεχνική, όπως για παράδειγμα το τρίγωνο που σχηματίζει η Δωδώνη με την Ολυμπία και το μαντείο του Τροφωνίου στην Αττική.
Εμφανίζεται πολύ συχνά π.χ. ο αριθμός π ή ο αριθμός φ, της χρυσής τομής των Πυθαγορείων, σημαντικής για τη ζωή και την αρμονία. Έτσι η «προϊστορική» Ελλάδα παρουσιάζεται σαν «ένα απέραντο βιβλίο γεωμετρίας και αρμονίας των αριθμών, ένας σωστός χάρτης του Ουρανού, ένας καταπληκτικός κώδικας θρησκευτικού, επιστημονικού, φιλοσοφικού, τεχνικού και καλλιτεχνικού χαρακτήρα.
Στον «Τίμαιο» του Πλάτωνα, το όλο πνεύμα είναι ότι αυτός ο κόσμος ο αισθητός, ο κόσμος τον οποίο βλέπουμε, είναι ακριβές αντίγραφο του ουράνιου σχεδίου, με αναλογίες και συμμετρίες και γενικά με μια αρμονία αριθμών. Ο άξονας, η καρδιά της αρχαίας γνώσης ήταν να μπορούν να κάνουν τον Ουρανό και τη Γη να εναρμονίζονται, να αλληλοσυσχετίζονται. Πίστευαν ότι τα άστρα εκπέμπουν πολλές ενέργειες και δυνάμεις που μπορούν να διοχετευτούν και να ενσαρκωθούν στη γη, δημιουργώντας περαιτέρω ενεργειακά πεδία αλλά και «συνειδητότητα».
Γι’ αυτό το λόγο οι αρχαίοι σοφοί στην Ελλάδα, την Αίγυπτο, την Αμερική, την Ανατολή, παντού δηλαδή, όριζαν τους ιερούς τόπους τους σε συγκεκριμένα μέρη, μέρη που θεωρούσαν ότι διοχέτευαν αυτές τις ουράνιες ενέργειες, και συνεπώς σε κείνα τα μέρη υπήρχε ένα είδος Ιερογαμίας, μια ένωση της Γης με τον Ουρανό. Πίστευαν μάλιστα ότι αυτή η ένωση ανανεώνεται σε συγκεκριμένες στιγμές μέσα στο χρόνο, κοντά στις Ισημερίες και τα Ηλιοστάσια.
Οι θέσεις των ιερών τόπων εξυπηρετούσαν κάποια σκοπιμότητα, σχημάτιζαν αόρατα γεωμετρικά σχήματα, ένα είδος χάρτη του ουρανού. Τη θέση των άστρων του ουρανού παίρνουν οι ιεροί τόποι πάνω στη γη. Τα ιερά που βρίσκονταν στο Μαραθώνα για παράδειγμα, σχημάτιζαν τον αστερισμό του Σκορπιού, προστάτης του οποίου είναι ο Άρης, θεός του πολέμου.

Παρόμοια, η γεωγραφική θέση της Αθήνας, της Ελευσίνας, των Μεγάρων, της Τανάγρας και της Αίγινας αντιστοιχεί στον αστερισμό της Παρθένου, που κυβερνήτη του έχει τον Ερμή, γεγονός που εξηγεί αστρολογικά τη μεγάλη πνευματική και εμπορική ανάπτυξη της περιοχής. Στην Αίγυπτο, τα τρία άστρα της ζώνης του Ωρίωνα κατά το μεσουράνημά του, αντιστοιχούν ακριβώς στις θέσεις των τριών πυραμίδων της Γκίζας.

Η Ιερή Γεωμετρία ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τη μυστηριακή γνώση του Σύμπαντος, της Δημιουργίας του Θεού. Τα διάφορα ιερά ιδρύονταν με τη γνώση ότι κάθε τι στον κόσμο το όρισε ο θεός από την πρώτη στιγμή της δημιουργίας. Γι’ αυτό έπρεπε να διατηρηθεί η καθιερωμένη τάξη στο διηνεκές.
«Όπως είναι επάνω είναι και κάτω». Γι’ αυτό αντέγραψαν πάνω στη γη αστρικά συστήματα και αστερισμούς και μάλιστα με αριστερόστροφη φορά, ακριβώς για να εμφανίζονται ως οπτικές αντανακλάσεις της ουράνιας πραγματικότητας στη γη.
Όλοι οι παραδοσιακοί λαοί, θεωρούσαν τον πλανήτη γη ζωντανό οργανισμό. Η Γαία τρέφεται και διατηρείται στη ζωή με ένα δίκτυο από υπόγειες αρτηρίες, ανάλογες με τις αρτηρίες και τις φλέβες του ανθρώπινου σώματος. Στις αρτηρίες αυτές, που σήμερα ονομάζονται «τελλουρικά ρεύματα» και με τα οποία συμπίπτουν οι κυριότερες ενεργειακές γραμμές L, ρέει ένα μίγμα ηλεκτρομαγνητικής και αιθερικής ενέργειας.
Οι διασταυρώσεις, τουλάχιστον δυο τέτοιων «αρτηριών», χαρακτηρίζονται στις αρχαίες παραδόσεις όλου του κόσμου, ως τόποι δύναμης, ιεροί χώροι, άβατα ή ταμπού. Είναι περιοχές όπου ο χώρος, ο χρόνος, η ύλη και η ενέργεια συμπεριφέρονται διαφορετικά από τα συνηθισμένα. Συνήθως γίνονται αντιληπτές από το έντονο λευκό φως που υπάρχει σ’ αυτόν τον τόπο. Τυπικό τέτοιο παράδειγμα είναι το εσωτερικό της Μεγάλης Πυραμίδας ή η κορυφή του Λύκαιου όρους στην Αρκαδία, που θεωρείται τόπος γέννησης του Δία (η ρίζα λύκ- σημαίνει φως).
Υπάρχουν σ΄ όλη τη γη τέτοιες περιοχές όπου οι μαγνητικές και άλλες αιθερικές δυνάμεις γίνονται εύκολα αντιληπτές από άτομα ευαίσθητα στη ραβδοσκοπία ή απ΄ το συναίσθημα της ανανέωσης και της ψυχικής ευφορίας που προκαλούν στον άνθρωπο, έστω και με ολιγόλεπτη παραμονή εκεί.
Άλλη μια πανάρχαια γνώση, όχι μόνο των Ελλήνων, έχει σχέση με την αρνητική ακτινοβολία της γης, τη γεωακτινοβολία, πάλι σε καθορισμένα σημεία, τα ονομαζόμενα παθολογικά σημεία ή κόμβοι του Hartmann, προς τιμήν του ανθρώπου που πρώτος τα μελέτησε στη σύγχρονη εποχή. Προέρχεται από πυρηνικές διασπάσεις που συμβαίνουν ασταμάτητα στο κέντρο της γης και είναι αυτοί οι τόποι που στον ανατολικό πολιτισμό εντοπίζονται με τη μέθοδο του Φενγκ- Σούι.
Οι αρχαίοι είχαν βρει τον τρόπο να εξουδετερώνουν την αρνητική, γεωπαθητική ενέργεια ενός χώρου, κατασκευάζοντας στο επίκεντρό του μια πυραμίδα ή ένα θολωτό κτίσμα για να διαθλούνται οι δίνες των γεωπαθητικών σημείων (π.χ. οι θολωτοί τάφοι των Μυκηνών ή οι τρούλοι των βυζαντινών εκκλησιών).
Οι αρχαίοι ναοί, όπως και αργότερα οι γοτθικοί ή βυζαντινοί, ήταν κτισμένοι σύμφωνα με προϋποθέσεις, για να εκμεταλλεύονται τις ευεργετικές επιδράσεις της γεωακτινοβολίας και να εξασθενίζουν τις βλαβερές. Τέτοιοι ναοί είναι η Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη, η Βασιλική του Αγίου Ιωάννου στην Έφεσσο, οι καθεδρικοί ναοί του Άαχεν, της Σάρτρ, και της Νοτρ Νταμ στο Παρίσι. Στον τελευταίο υπήρχε παραμόρφωση των γραμμών Hartmann στο επίπεδο του ιερού βήματος και κτίστηκε σε σημείο που διασταυρώνονται 14 υπόγεια ρεύματα.

Ο ναός της Αμιένης (χτισμένος από το 1218 ως το 1269) είναι ακριβέστατα προσανατολισμένος με το δίκτυο Hartmann, οι διάφορες γραμμές ρευμάτων συμπίπτουν με τους άξονες του ναού, η κύρια διασταύρωση σημειώνεται με οκτάγωνο ψηφιδωτό (λαβύρινθος) και οι δευτερεύουσες με διαφορετικό χρώμα πλακόστρωση.
Οι περισσότεροι δε έχουν κτιστεί πάνω σε δεξιόστροφα υπόγεια ρεύματα νερού, εκμεταλλευόμενοι και τις ονομαζόμενες γραμμές ευγλωττίας, που έχουν παρατηρηθεί ότι προσδίδουν ιδιαίτερη ευφράδεια στους ομιλητές (όπως π.χ. ο ρήτορας Δημοσθένης εξασκούνταν στην ακρογιαλιά, όπου τα κύματα της θάλασσας παράγουν ανάλογο μαγνητικό πεδίο).
Για τους αρχαίους οι γραμμές μεταφοράς θετικής ενέργειας συμβολίζονταν από φίδι ή δράκο (π.χ. κηρύκειο Ερμή, ράβδος του Ασκληπιού κλπ.). Οι Κινέζοι τα τελλουρικά ρεύματα τα ονομάζουν ακόμα και σήμερα «γραμμές του ρεύματος του Δράκου» και τα χωρίζουν σε δυο είδη: το γιν και το γιανγκ..

Είναι η φυσική δύναμη που ρέει κατά μήκος του μαγνητικού πεδίου της γης. Είναι οι ενέργεια της οργόνης που ξαναανακάλυψε ο Βίλχεμ Ράιχ, ο ζωτικός μαγνητισμός του Μέσμερ, το Πράνα των Ινδών, ο Αιθήρ ή Πεμπτουσία των Ελλήνων. Είναι η ενέργεια που ήταν γνωστή στους αρχαίους σοφούς, ιερείς, μύστες, τους ονομαζόμενους αργότερα «ποντίφηκες», αυτούς δηλαδή που χτίζουν γέφυρες (ponts) ανάμεσα στη γη και τον ουρανό, τον κόσμο της ύπαρξης και τον κόσμο της αιωνιότητας. Είναι η γνώση που μεταβιβάστηκε αργότερα στα «συνδικάτα των τεκτόνων» που έχτιζαν τους ναούς, και αυτή ξαναανακαλύπτεται στην εποχή μας.

Η γνώση αυτή επέτρεπε στους αρχαίους να αναγνωρίζουν την ενέργεια που εκπέμπουν οι τόποι δύναμης και τους παράγοντες που τη βοηθούν, όπως π.χ. τα υπόγεια υδάτινα ρεύματα, οι κοιλότητες του εδάφους και οι σχισμές του υπεδάφους, οι κοιλάδες των ποταμών, οι οροσειρές, οι συστάσεις των πετρωμάτων (κρύσταλλα) που κάποιες φορές λειτουργούν ως πόλος έλξης για ουράνιες ενέργειες, οι άνεμοι, ο ηλεκτρισμός και μαγνητισμός του εδάφους, το υψόμετρο κλπ. Όπως επίσης και τον εντοπισμό του σημείου ύψιστης ενέργειας, στο οποίο αποδίδονται οι όροι: «πηγή της ζωής», «αθάνατο νερό», «αιώνια νεότητα».
Οι αρχαίοι λαοί είχαν συμπεράνει πως η ενέργεια των γραμμών του «ρεύματος του δράκου» ήταν θεραπευτική, ανανεωτική, αφύπνιζε τη συνείδηση, καθώς διέτρεχε όλη τη γη γονιμοποιώντας τις δυνάμεις της ζωής. Γι’ αυτό σε τέτοιους τόπους δύναμης ιδρύονταν ιερά, μαντεία, θεραπευτήρια, γυμναστήρια και θέατρα.
Οι άνθρωποι πήγαιναν εκεί για να πάρουν κάτι το ανώτερο, το πνευματικό, πήγαιναν εκεί για να πάρουν χρησμούς, να μάθουν το μέλλον τους αλλά και για να γίνουν καλά, για να ζητήσουν από τους θεούς τους υγεία, ευημερία και ευεξία.
Σε τέτοιους τόπους οι θεοί, οι άγγελοι, τα πνεύματα, μπορούν να εμφανιστούν και να επικοινωνήσουν με τους ανθρώπους για να τους δώσουν οδηγίες για το καλό τους. Πολλοί λαοί της αρχαιότητας ταξίδευαν από τόπο σε τόπο, έκαναν αυτό που λέμε Ιερή Οδοιπορία, για να βρεθούν σε τέτοιους τόπους δύναμης, όπως κάνουμε και σήμερα (Τήνος, Παναγία Σουμελά κλπ). Δεν πρέπει να ξεχνάμε άλλωστε ότι οι περισσότεροι χριστιανικοί ναοί χτίστηκαν πάνω στα ερείπια των αρχαίων ναών, ακριβώς σε κείνα τα μέρη που οι αρχαίοι είχαν κτίσει τα μαντεία και τα ιερά τους, επειδή θεωρούσαν ότι είχαν κάτι από τον ουρανό μέσα στη γη.
Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι δεν υπήρχε τυχαιότητα εκεί που συναντάμε τόπους δύναμης, αλλά αντίθετα πολύ μεγάλη σοφία από τη μεριά των φιλοσόφων ιερέων, που καθοδηγούσε τις πράξεις τους. Έτσι κατάφερναν να ανυψώσουν το λαό σε ένα ύψος πολιτισμιακό, φιλοσοφικό, επιστημονικό, αξιοζήλευτο για τους ανθρώπους του σήμερα, που όλα δομούνται τυχαία και άναρχα.
Χρειάζεται να δώσουμε περισσότερη σημασία στη γνώση των αρχαίων, να τη σεβαστούμε και να προσπαθήσουμε να την αποκωδικοποιήσουμε και να την εφαρμόσουμε ο καθένας στη ζωή του και όλοι μαζί. Άλλωστε «κάθε βελτίωση της κοινωνίας, αρχίζει με τη βελτίωση του κάθε ανθρώπου που την απαρτίζει».Είναι σημαντικό να μπορούμε να διδαχτούμε από το παρελθόν, από τον τρόπο που οι αρχαίοι λαοί αντιμετώπιζαν την «οικολογία». Θα μπορούσαν να μας δώσουν οδηγίες για το πώς μπορούμε εμείς σήμερα να είμαστε πιο καλά με τον εαυτό μας, με τους άλλους, με τη θέση μας μέσα στον κόσμο, πιο πολύ Άνθρωποι, που «άνω θρώσκουν», ανυψώνονται προς τα άστρα, συμβολικά.

Η μοίρα του Ανθρώπου δεν είναι να σέρνεται, αλλά να ανυψώνεται από τη Γη στον Ουρανό. Γι’ αυτό το λόγο και οι σοφοί όλων των λαών ίδρυαν τα ιερά και τις πόλεις τους σε κείνα τα μέρη που η Γη «παντρευόταν» με τον Ουρανό.

Τρίτη, 17 Μαΐου 2011

Ισημερίες και Ηλιοστάσια

Άρθρο του Διονύση Π. Σιμόπουλου, φυσικού, αστροφυσικού και Διευθυντή του Πλανηταρίου, του Ιδρύματος Ευγενίδου


O υπολογισμός του Έτους των 365,25 ημερών έγινε από την αρχαιότητα με την παρατήρηση της επίδρασης που έχει πάνω στην Γη η περιφορά της γύρω από τον Ήλιο, η επίδραση δηλαδή του κύκλου των εποχών!
Είναι η επαναλαμβανόμενη παρέλαση της Άνοιξης, του Καλοκαιριού, του Φθινοπώρου και του Χειμώνα! Αν και η επανάληψη των εποχών βασίζεται στην κίνηση της Γης γύρω από τον Ήλιο, εμείς δεν αισθανόμαστε την κίνηση αυτή.

Τη βλέπουμε όμως να αντικαθρεφτίζεται στον ουρανό όπου, παρόλο που ο Ήλιος είναι ακίνητος, εμάς μας φαίνεται ότι κινείται, από τη Δύση προς την Ανατολή, λόγω ακριβώς της κίνησης της Γης πάνω στην τροχιά της.
Κάθε μέρα η Γη βρίσκεται σε διαφορετική θέση από αυτήν που βρισκόταν την προηγουμένη. Έτσι από κάθε νέα θέση αντικρίζουμε τον Ήλιο από διαφορετική γωνία. Επειδή λοιπόν εμείς βλέπουμε τον Ήλιο από διαφορετική γωνία κάθε μέρα, μας φαίνεται ότι ο Ήλιος βρίσκεται μπροστά από διαφορετικά άστρα.

Έτσι κάθε φορά που η Γη συμπληρώνει μία πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο, μας φαίνεται ότι ήταν ο Ήλιος αυτός που συμπλήρωσε έναν κύκλο γύρω από τη Γη, πάνω στην εκλειπτική.
Η εκλειπτική δηλαδή δεν είναι τίποτε άλλο παρά η απεικόνιση, ή η προέκταση πάνω στην ουράνια σφαίρα, της γήινης τροχιάς γύρω από τον Ήλιο.

Αν παρατηρήσουμε την εκλειπτική και τη συγκρίνουμε με τον ουράνιο ισημερινό (την προέκταση δηλαδή του ισημερινού της Γης και την αποτύπωσή του πάνω στον ουράνιο θόλο) θα δούμε ότι οι δύο αυτοί κύκλοι δε συμπίπτουν, αλλά αντίθετα τέμνονται, σχηματίζοντας γωνία ίση με 23 μοίρες και 27 πρώτα λεπτά, λόγω της κλίσης που έχει ο άξονας της Γης σε σχέση με το επίπεδο που σχηματίζει η εκλειπτική.

Η γωνία αυτή ονομάζεται "λόξωση της εκλειπτικής", και τα δύο σημεία στα οποία τέμνονται οι δύο κύκλοι ονομάζονται "ισημερινά σημεία".

Στο πρώτο σημείο ο ουράνιος ισημερινός τέμνει την εκλειπτική εκεί όπου ο Ήλιος βρίσκεται στις 20-21 Μαρτίου. Το σημείο αυτό ονομάζεται εαρινό ισημερινό σημείο, και από την ημέρα αυτή αρχίζει η Άνοιξη. Εκ διαμέτρου αντίθετα η τομή γίνεται όταν ο Ήλιος βρίσκεται στις 22-23 Σεπτεμβρίου.

Το σημείο αυτό ονομάζεται φθινοπωρινό ισημερινό σημείο, και από την ημέρα αυτή αρχίζει το Φθινόπωρο. Και στις δύο αυτές ημέρες, η νύχτα είναι ίση με την ημέρα, δηλαδή επί 12 ώρες ο Ήλιος βρίσκεται πάνω από τον ορίζοντα και επί 12 ώρες βρίσκεται κάτω από τον ορίζοντα, έχουμε δηλαδή ίση-μέρα: ισημερία.
Από το εαρινό ισημερινό σημείο και μετά, ο Ήλιος φαίνεται να σκαρφαλώνει όλο και πιο πάνω στο βόρειο ημισφαίριο του ουρανού.

Οι μέρες μεγαλώνουν, οι νύχτες μικραίνουν και ο καιρός γίνεται όλο και πιο θερμός. Περίπου τρεις μήνες αργότερα, στις 22 Ιουνίου, ο Ήλιος φτάνει στο βορειότερο σημείο της εκλειπτικής από το οποίο θα αρχίσει πλέον να κατέρχεται, «τρεπόμενος» και πάλι προς τον ισημερινό.
Το σημείο αυτό, στις 22 Ιουνίου, ονομάζεται θερινό τροπικό σημείο ή απλά θερινή τροπή, επειδή ο Ήλιος τρέπεται και πάλι προς τον ισημερινό, και από την ημέρα αυτή αρχίζει το καλοκαίρι.


Επειδή μάλιστα για μερικές ημέρες πριν και μετά τη θερινή τροπή ο ήλιος φαίνεται να αργοστέκεται πάνω στην εκλειπτική σαν να είναι έτοιμος να σταματήσει, το θερινό τροπικό σημείο ονομάζεται επίσης και θερινό ηλιοστάσιο.
Μετά τη θερινή τροπή, ο Ήλιος συνεχίζει να κατεβαίνει προς το Νότο, και στις 23 Σεπτεμβρίου φτάνει στο φθινοπωρινό ισημερινό σημείο, οπότε, όπως και στο εαρινό ισημερινό σημείο, έχουμε ίση μέρα και νύχτα: ισημερία.

Αλλά η κάθοδος του Ήλιου συνεχίζεται, μέχρις ότου, στις 22 Δεκεμβρίου, φτάνει στο νοτιότερο σημείο της τροχιάς του που ονομάζεται χειμερινό τροπικό σημείο, ή απλά χειμερινή τροπή ή χειμερινό ηλιοστάσιο.
Από την ημέρα αυτή αρχίζει ο Χειμώνας. Αλλά από κει κι έπειτα ο Ήλιος σταματάει να κατέρχεται και ξαναρχίζει και πάλι να σκαρφαλώνει, κάθε μέρα όλο και πιο ψηλά.

Φυσικά σήμερα εμείς γνωρίζουμε ότι αιτία των εποχών του έτους είναι η κλίση των 23 1/2 μοιρών που έχει ο άξονας της Γης σε σχέση με το επίπεδο της τροχιάς της γύρω από τον Ήλιο. Πράγμα που αντικαθρεφτίζεται όπως είπαμε στον ουράνιο θόλο, με αποτέλεσμα η εκλειπτική να τέμνει τον ουράνιο ισημερινό με την ίδια γωνία των περίπου 23 1/2 μοιρών.

Έτσι στη διάρκεια του Χειμώνα, οι ακτίνες του Ήλιου πέφτουν πάνω στο βόρειο ημισφαίριο της Γης με πλάγιο τρόπο, ενώ συμβαίνει το αντίθετο στο νότιο ημισφαίριο οπότε εκεί έχουν Καλοκαίρι. Στη διάρκεια της Άνοιξης ο Ήλιος βρίσκεται ακριβώς πάνω από τον ισημερινό της Γης, οπότε και τα δύο ημισφαίρια παίρνουν με τον ίδιο τρόπο της ζωογόνες ακτίνες του Ήλιου.

Στη διάρκεια του Καλοκαιριού ο Ήλιος ευνοεί το βόρειο ημισφαίριο, οι ακτίνες του πέφτουν πάνω μας περισσότερο κάθετα, και ενώ εμείς έχουμε Καλοκαίρι, στο νότιο ημισφαίριο έχουν Χειμώνα.
Τέλος, το Φθινόπωρο, ο Ήλιος βρίσκεται και πάλι πάνω από το γήινο ισημερινό, με ισομερή κατανομή της θερμότητας και στα δύο ημισφαίρια. Ανακεφαλαιώνοντας λοιπόν, μπορούμε να πούμε ότι η περιφορά της Γης γύρω από τον Ήλιο, και η κλίση των 23 1/2 μοιρών του άξονά της, είναι η αιτία της κυκλικής εναλλαγής των εποχών.

Οι εποχικές αυτές αλλαγές είχαν για τους αρχαίους τεράστια σημασία, ιδιαίτερα μάλιστα μετά την εμφάνιση της γεωργίας πριν από 10.000 περίπου χρόνια. Γι' αυτό, και επειδή η σπορά, η συγκομιδή και οι άλλες γεωργικές ασχολίες εξαρτιόνταν από τις αλλαγές των εποχών, η διάρκεια ενός ηλιακού έτους έπρεπε να μετρηθεί επακριβώς.
Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράξενο που ο Ήλιος λατρεύτηκε από τους αρχαίους σαν θεός, μια που γι' αυτούς ο Ήλιος ήταν ο δημιουργός των εποχών του έτους και του κύκλου των φαινομένων και των εναλλαγών που σχετίζονται με αυτές: από τη σπορά ως τη βλάστηση και από την ανθοφορία ως τη συγκομιδή.
Οι Αιγύπτιοι τον ονόμασαν Ρα, Ατόν, ή Όσιρη, οι Βαβυλώνιοι τον αποκαλούσαν Σαμάχ, Βάαλ, Μαρδούκ ή Νεργκάλ, οι Ινδοί Βράχμα και Βισνού και οι Πέρσες Μίθρα. Για τους αρχαίους Έλληνες, κατά περιστάσεις, ήταν ο Δίας ή ο Πλούτων, ο Βάκχος, ο Διόνυσος, ή ο Φοίβος Απόλλων.

Ανεξάρτητα όμως από την ονομασία που του δόθηκε, όλοι ανεξαιρέτως οι λαοί καθιέρωσαν προς τιμή του Ήλιου, περίφημες και πολλές γιορτές, ιδιαίτερα στις περιόδους των εναλλαγών από τη μια εποχή στην άλλη.
Οι μεγαλύτερες από τις γιορτές αυτές γίνονταν σε όλες τις χώρες και τις φυλές στην εποχή του χειμερινού ηλιοστάσιου, στις 25 Δεκεμβρίου. Ήταν η γιορτή της γέννησης του Ήλιου, και όχι αδικαιολόγητα. Γιατί όσο ο χειμώνας πλησίαζε και ο Ήλιος του μεσημεριού φαινόταν όλο και πιο χαμηλά στον ορίζοντα, τόσο και οι μέρες μίκραιναν και το κρύο αύξανε.

Ήταν η σκληρή εποχή για τον άνθρωπο με τις πολύ μικρές ημέρες και τις ατέλειωτες νύχτες. Οι φροντίδες πολλαπλασιάζονταν, οι ανησυχίες αυξάνονταν και ένα αόριστο συναίσθημα φόβου καταλάμβανε τον αρχαίο άνθρωπο με τα ανύπαρκτα σχεδόν αμυντικά του μέσα και τις περιορισμένες πηγές διατροφής.
Γι' αυτό αναπέμπονταν προσευχές και ιερές παρακλήσεις, ανάβονταν φωτιές και προσφέρονταν θυσίες προς το θεό Ήλιο για να μη χαθεί οριστικά από τον ορίζοντα. Και πράγματι: μετά από μικρό δισταγμό ο θεός….ενέδιδε!
Στο κατώτατο σημείο του, στον αστερισμό του Αιγόκερου, στις πύλες του Ήλιου όπως τον ονόμαζαν οι Χαλδαίοι, "άλλαζε" απόφαση, άρχιζε να σκαρφαλώνει και πάλι προς τα πάνω, και οι μέρες μεγάλωναν. Μια νέα τάξη πραγμάτων θα έμπαινε και πάλι, ωραία όπως και στα προηγούμενα χρόνια, οπότε η Γη θα ανθοφορούσε ξανά χάρη στις ζωογόνες ακτίνες του Ήλιου.

Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράξενο το γεγονός ότι οι αρχαίοι λαοί γιόρταζαν ιδιαίτερα τις μέρες αυτές του χειμερινού ηλιοστασίου. Και αυτή την παράδοση των αρχαίων λαών συνέχισαν οι Έλληνες με τα Κρόνια, και ιδιαίτερα οι Ρωμαίοι με τα Σατουρνάλια και τα Βρουμάλια και την κεντρική γιορτή της 25ης Δεκεμβρίου "Dies Natalis Invicti", δηλαδή την "Ημέρα της Γέννησης του Αήττητου θεού Ήλιου".

Τις χειμωνιάτικες μέρες η φαινόμενη ημερήσια τροχιά του Ήλιου στον ουρανό βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα. Οι μέρες είναι μικρές και οι νύχτες μεγάλες.
Την άνοιξη ο Ήλιος ακολουθεί ψηλότερη τροχιά, και οι μέρες είναι ίσες σχεδόν με τις νύχτες. Το καλοκαίρι ο Ήλιος φτάνει στο ψηλότερο σημείο της βόρειας φαινόμενης τροχιάς του: οι μέρες είναι μεγάλες και οι νύχτες μικρές.
Το φθινόπωρο, τέλος, η τροχιά του Ήλιου αρχίζει να ξανακατεβαίνει προς τον ορίζοντα όλο και πιο πολύ, με ίσες μέρες και νύχτες. Και ο κύκλος των εποχών τελειώνει με τον Ήλιο και πάλι στο χειμερινό ηλιοστάσιο.

nea-acropoli-athens.gr

Σάββατο, 14 Μαΐου 2011

Αριστοτέλης: "Ο άνθρωπος, όταν τελειοποιείται, είναι το καλύτερο των ζώων"

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ (384-322 π.Χ.)
«Ο άνθρωπος, όταν τελειοποιείται, είναι το καλύτερο των ζώων. Όταν, όμως, αποχωρίζεται από το νόμο και τη δικαιοσύνη, είναι το χειρότερο όλων.»

Ο Αριστοτέλης υπήρξε  ένας από τους σημαντικότερους διανοητές της αρχαίας ελληνικής σκέψης, ο οποίος επηρέασε με τη διδασκαλία του και τη διδακτική του ολόκληρη το μετέπειτα φιλοσοφικό στοχασμό σε παγκόσμιο επίπεδο. Ήταν ένας φιλόσοφος που αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του στην έρευνα και τη συνεχή προαγωγή της γνώσης στην οποία μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος, εφηύρε την έννοια της λογικής και το έργο του όχι μόνο αποτελεί ορόσημο όλων των φιλοσόφων και διανοητών, αλλά θεωρείται ότι κατόρθωσε να «κωδικοποιήσει την ανθρώπινη σοφία».

ΒΙΟΣ
Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε στα Στάγειρα της Χαλκιδικής και ξεκίνησε την ενασχόλησή του με τη φιλοσοφία εν γένει ως μαθητής του Πλάτωνα, τον οποίο και ακολούθησε για 20 ολόκληρα χρόνια, όντας μαθητής της Ακαδημίας. Λίγα χρόνια αργότερα μετοίκησε στη Μακεδονία και ανέλαβε τη διαπαιδαγώγηση του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ίδρυσε τη δική του φιλοσοφική σχολή, την οποία ονόμασε Λύκειο και στο τέλος της ζωής του έζησε στη Χαλκίδα, όπου και πέθανε.
 
ΕΡΓΟ
Ο Αριστοτέλης υπήρξε πανεπιστήμων. Γνωρίζοντας και διδάσκοντας την αξία της γνώσης, εφήρμοσε τον κανόνα αυτό, πρώτα απ’ όλους, στον εαυτό του,  με αποτέλεσμα το φάσμα των γνώσεών του να εντυπωσιάζει κάθε μελετητή του ανά τους αιώνες. Έτσι, πραγματεύτηκε με ποικίλους τομείς, από τη φυσική και τη βιολογία έως τα μαθηματικά και την αστρονομία, από τη θεωρία της τέχνης και τη μουσική  μέχρι την ιατρική και την πολιτική, από την ψυχολογία και τη ρητορική μέχρι τη μεταφυσική και τη μετεωρολογία. «Σε πάρα πολλούς τομείς απ’ αυτούς, η συμβολή του υπήρξε τέτοια, έτσι ώστε να θεωρείται ο πατέρας νέων επιστημονικών κλάδων ενώ θεωρείται, ως σήμερα, ο ιδρυτής της λογικής».
 
ΠΡΩΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Ο φιλοσοφικός στοχασμός του Αριστοτέλη ξεκινούσε πάντοτε από το όλον για να περιορίσει στη συνέχεια τον κύκλο των ερωτημάτων του προς ειδικότερα θέματα. Έτσι, διαβάζουμε πως «το βασικότερο όλων των ερωτημάτων είναι το τι είναι τα όντα ως όντα, ποια είναι η ουσία των πραγμάτων». Απ’ αυτό το ερώτημα που ανήκει στην πρώτη, όπως ο ίδιος την ονόμαζε, φιλοσοφία, τη μεταφυσική ξεκινά ο ιδεολογικός στοχασμός του για να καταλήξει, σε αντίθεση με το δάσκαλό του Πλάτωνα ότι ον είναι ταυτόχρονα και ύλη και είδος, εννοώντας ως ύλη τη στατική πλευρά και είδος τη δυναμική.
 
ΤΟ ΤΕΛΟΣ
Τέλος σημαίνει τέλειο, τελικό. Ο Αριστοτέλης έβλεπε τα πράγματα από μία «τελολογική» σκοπιά, θεωρούσε δηλαδή πως όλα τα όντα υπάρχουν και εξελίσσονται ώσπου να φτάσουν στο «τέλος», στην τέλεια εκδοχή τους, κάτι το οποίο είναι και ο σκοπός τους. Σε αυτό το τελικό στάδιο, διδάσκει ο Αριστοτέλης, η ύλη και το είδος κάθε όντος ενώνονται, ενώ μέχρι ν’ αγγίξουν αυτό το σημείο, αποτελούν «απλές δυνατότητες». Αυτήν ακριβώς την τελολογική αντίληψη, ο μεγάλος φιλόσοφος τη συγκεκριμενοποιεί στον τομέα της βιολογίας, όπου παρατηρεί πως όλα τα όντα εξελίσσονται και μεταβάλλονται διαρκώς μέχρι ν’ αποκτήσουν την τέλεια φύση τους, όπως ο σπόρος, ο οποίος, κάτω από τις κατάλληλες συνθήκες, «εξελίσσεται προς την κατάσταση του ολοκληρωμένου δέντρου». Έτσι, ανάλογα με το είδος τους τα όντα εντάσσονται σε διαφορετικές ομάδες και με βάση αυτή την παραδοχή, ο Αριστοτέλης συνέλαβε τη συστηματική κατάταξη των ζώων και των φυτών σε είδη, μια θεωρία που αποτέλεσε πρότυπο, για πολλούς αιώνες, στη βιολογία.
 
Η ΓΝΩΣΗ
Ο Αριστοτέλης, όπως και όλοι οι φιλόσοφοι της εποχής προσπαθούν να εντρυφήσουν, κατά το μέγιστο δυνατό, στη γνώση, σε όσους διαφορετικούς τομείς κι αν αυτή αναλύεται, προκειμένου να φτάσουν στην αλήθεια και να κατακτήσουν την ηθική, αξίες που θεωρούνταν τα ύψιστα αγαθά. Ο Αριστοτέλης, ωστόσο, εξέλιξε τη θεωρία περί γνώσης, προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα τον Πλατωνικό στοχασμό, προβαίνοντας σε μια τριπλή διάκριση αυτής, ανάλογα με τα αντικείμενά της. Έτσι, «η γνώση είναι είτε θεωρητική, είτε πρακτική, είτε ποιητική».
 
Θεωρητική
Η «θεωρία» κατά τον Αριστοτέλη είναι η γνώση των όντων, τα οποία είτε μένουν αναλλοίωτα στο  πέρασμα των αιώνων, όπως, για παράδειγμα, τα μαθηματικά, είτε μεταβάλλονται αλλά εξαιτίας της ίδιας τους της φύσης και όχι δυνάμει κάποιων εξωτερικών παραγόντων, όπως, για παράδειγμα, η βιολογία, η γνώση της φύσης. Θεωρητική γνώση είναι, με μία λέξη, η επιστήμη, της οποίας αρχή είναι η έννοια της απόδειξης.
 
Πράξις και ποίησις
Πρακτική και ποιητική γνώση στηρίζοντας σ’ έναν κοινό παρανομαστή: αφορούν τη γνώση πραγμάτων που όχι μόνο δεν είναι αιώνια αλλά μεταβάλλονται διαρκώς εξαιτίας εξωτερικών αιτιών. Κατά τον Αριστοτέλη, πρόκειται για την πράξη και την ποίηση. Δύο έννοιες, οι οποίες μελετούν τη μεταβολή των όντων που οφείλονται είτε σε μια πράξη, είτε στην ποίηση, με την ευρεία έννοια της ανθρώπινης δημιουργίας, σε δύο αιτίες δηλαδή που είναι εξωτερικές και μένουν εκτός του ελέγχου των όντων ή της φύσης. Παραθέτουμε αυτούσιο ένα απτό παράδειγμα: «Κάποιος που τελεί μια πράξη, π.χ. κόβει ένα δέντρο, θα μπορούσε να την είχε παραλείψει ή να κόψει ένα άλλο από το συγκεκριμένο που έκοψε, άρα η πράξη του δεν είναι ένα γεγονός αναγκαίο –αφού θα μπορούσε και να μην είχε συμβεί ποτέ- κι έτσι, διαφέρει, για παράδειγμα, από την κίνηση της σελήνης», μια μεταβολή που επέρχεται χάρη στον ίδιο της τον εαυτό, στην ίδια της τη φύση και μάλιστα κατά τρόπο αναγκαστικό. Το ίδιο ισχύει και στην ποίηση, για παράδειγμα, ένα έργο τέχνης, ένα κτίριο, ένα γλυπτό, ένα συγγραφικό έργο, το περιοδικό που κρατάτε στα χέρια σας είναι πράγματα που υπάρχουν, αλλά θα μπορούσαν και να μην υπάρχουν, αφού η ύπαρξή τους οφείλεται στην ανθρώπινη δημιουργία, «έγκειται σε ανθρώπινες αποφάσεις να τα κατασκευάσουν για κάποιους σκοπούς ή όχι»!

Πράξις και αγαθό
Αφού ο Αριστοτέλης προέβη στην τριπλή διάκριση της γνώσης, συνεχίζει με μία ακόμα διάκριση μεταξύ πράξης και ποίησης, αποδίδοντας στην πρώτη ηθικό χαρακτήρα. Έτσι, ο σκοπός της ποίησης, μιας ανθρώπινης απόφασης, μιας δημιουργίας μπορεί να είναι οποιοσδήποτε και είναι ηθικά αδιάφορος. Ενώ αντίθετα, ο σκοπός της πράξης, όταν στοχεύει να υπηρετήσει το αγαθό οδηγεί στη γνώση του ηθικού. Όταν για παράδειγμα τελώ μια πράξη καλοσύνης, η πράξη μου αυτή θα με οδηγήσει στη γνώση του καλού, του ηθικού, κατά τους αρχαίους Έλληνες.
 
ΕΞΙΣ
Είναι σημαντικό να τονιστεί πως όλοι αυτοί οι φιλοσοφικοί στοχασμοί δεν αποτελούν, για τον Αριστοτέλη, απλές θεωρητικές προσεγγίσεις, αλλά σηματοδοτούν ένα συγκεκριμένο τρόπο ζωής, είναι έξεις, δηλαδή συνήθειες για κάθε άνθρωπο. Γι’ αυτό άλλωστε και ο μεγάλος διανοητής προβαίνει σε μία ακόμα διάκριση θέλοντας να τονίσει τη σημασία της ενσωμάτωσης όλων αυτών των ιδεών στην καθημερινότητα του κάθε ανθρώπου, διακρίνοντας από τη μία το φρόνιμο άνθρωπο, αυτόν που κατέχει τη φρόνηση, δηλαδή την πρακτική γνώση και από την άλλη τον κάτοχο τέχνης, αυτόν που κατέχει την ποιητική γνώση και έχει προσανατολίσει τη ζωή του στην εξάσκηση μιας συγκεκριμένης δραστηριότητας. Ο φρόνιμος είναι και αυτός που έχει κατακτήσει την απαιτούμενη «ηθική εμπειρία και ψυχική ωριμότητα» να επιδιώκει το αγαθό, αυτός που «όχι μόνο γνωρίζει γενικά και αφηρημένα το αγαθό, αλλά είναι σε θέση να κρίνει με ταχύτητα και με ασφάλεια πώς πρέπει να αντιμετωπίζει κάθε συγκεκριμένη περίπτωση».

«Άνθρωπος φύσει ζώον πολιτικόν»
Ο Αριστοτέλης εντρύφησε και στον τομέα της πολιτικής θεωρίας, διδάσκοντας ότι αποτελεί ενιαία διδασκαλία με την ηθική φιλοσοφία, δηλαδή την πρακτική γνώση, όπως αναλύθηκε παραπάνω. Κι αυτή η αντίληψη περί ενιαίας φιλοσοφίας οδήγησε τον Αριστοτέλη να εμβαθύνει στη φύση του ανθρώπου, η οποία και είναι, κατά τον ίδιο, κοινωνική. «Είναι στη φύση του ανθρώπου να ολοκληρώνεται η ζωή του, όταν αυτός ενταχθεί στη συλλογική ζωή μιας πόλεως, νοούμενης ως κοινότητας πολιτών που έχουν συνδέσει τις τύχες τους διαβιώνοντας κάτω από κοινούς θεσμούς και βιοτικές αντιλήψεις. Η αρετή δε νοείται ως τρόπος ζωής ενός μεμονωμένου ανθρώπου σαν να ζούσε αυτός μόνο με και αποκλειστικά για τον εαυτό του, αλλά φτάνει στην κορύφωσή της υπό συνθήκες ένταξης του ατόμου σε μια πόλη»,  και μάλιστα στην αρίστη πολιτεία, που θα προσφέρει την ευδαιμονία τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο, σ’ ένα τέλειο περιβάλλον που θα αποτελέσει το χώρο για να οδηγηθεί και ο άνθρωπος, ως μέλος αυτού, στην τέλεια εκδοχή του.

Αρετή και Μεσότητα
Αρετή είναι να επιδιώκεις το αγαθό, να γίνει το αγαθό αυτοσκοπός της ζωής σου. Ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά της αρετής, κατά τον Αριστοτέλη, είναι η έννοια της μεσότητας, που αντικατοπτρίζεται στο γνωστό γνωμικό «Παν μέτρον άριστον», δηλαδή το να κρατάς ίση απόσταση από δύο άκρα. Έτσι, η αρετή δεν είναι ποτέ ακραία, είναι πάντοτε να βρίσκεις, να ελέγχεις και να μπορείς να διατηρείς το ορθό σημείο, το μέσο.

Τρίτη, 10 Μαΐου 2011

Πλάτων "Πολιτεία" - H Αλληγορία του Σπηλαίου

Ένα πολύ σπουδαίο απόσπασμα, απο την ΠΟΛΙΤΕΙΑ του Πλάτωνα. Προτείνουμε σε όσους δεν το εχουν διαβάσει να μην το προσπεράσουν. Μέσα σε λίγες γραμμές, "λεει" πολλά ακόμα και για την κατάσταση που ζούμε σήμερα...

ΠΛΑΤΩΝ "ΠΟΛΙΤΕΙΑ"

ΒΙΒΛΙΟ ΕΒΔΟΜΟ - Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ


Μετά από αυτά όμως Γλαύκωνα, είπα, φαντάσου την ανθρώπινη φύση ως προς την παιδεία και την απαιδευσία, σαν μια εικόνα που παριστάνει μια τέτοια κατάσταση. Δες λοιπόν με τη φαντασία σου ανθρώπους που κατοικούν μέσα σε μια σπηλιά κάτω από τη γη, που να έχει την είσοδό της ψηλά στην οροφή, προς το φως, σε όλο το μήκος της σπηλιάς μέσα της να είναι άνθρωποι αλυσοδεμένοι από την παιδική ηλικία στα πόδια και στον αυχένα, έτσι ώστε να είναι καρφωμένοι στο ίδιο σημείο και να μπορούν να βλέπουν μόνο μπροστά τους και να μην είναι σε θέση, εξαιτίας των δεσμών, να στρέφουν τα κεφάλια τους ολόγυρα. Κι οι ανταύγειες της φωτιάς που καίει πίσω τους να είναι πάνω και μακριά από αυτούς. Και ανάμεσα στη φωτιά και στους δεσμώτες, προς τα πάνω, να υπάρχει ένας δρόμος που στο πλάι του να είναι χτισμένο ένα τοιχάκι, όπως τα παραπετάσματα που τοποθετούν οι θαυματοποιοί μπροστά από τους ανθρώπους, και πάνω απ' αυτά τους επιδεικνύουν τα ταχυδακτυλουργικά τους.

Βλέπω, είπε.

Φαντάσου λοιπόν κοντά σε τούτο το τοιχάκι, ανθρώπους να μεταφέρουν αντικείμενα κάθε είδους, που προεξέχουν από το τοιχάκι, καθώς και ανδριάντες και κάποια άλλα αγάλματα ζώων, πέτρινα και ξύλινα και κατασκευασμένα με κάθε είδους υλικό, και, όπως είναι φυσικό, από αυτούς που τα μεταφέρουν άλλοι μιλούν και άλλοι μένουν σιωπηλοί.

Παράδοξη εικόνα περιγράφεις, και παράδοξους συνάμα δεσμώτες, είπε.

Μα είναι όμοιοι με μας, είπα εγώ και πρώτα και κύρια, νομίζεις πως αυτοί έχουν δει κάτι άλλο από τους εαυτούς τους και τους υπόλοιπους που είναι μαζί, εκτός από τις σκιές που δημιουργεί η φωτιά, και που αντανακλούν ακριβώς απέναντί τους στον τοίχο της σπηλιάς;

Μα πως είναι δυνατόν, είπε, αφού είναι αναγκασμένοι να κρατάνε ακίνητα τα κεφάλια τους εφ' όρου ζωής;

Κι από αυτά που μεταφέρονται ; Δεν θα έχουν δει ακριβώς το ίδιο;

Τι άλλο;

Κι αν θα μπορούσαν να συνομιλούν μεταξύ τους, δεν νομίζεις πως σ' αυτά που βλέπουν θεωρούν πως αναφέρονται οι ονομασίες που δίνουν;

Αναγκαστικά.

Τι θα συνέβαινε, αν το δεσμωτήριο τους έστελνε αντίλαλο από τον απέναντι τοίχο, κάθε φορά που κάποιος από τους περαστικούς μιλούσε, νομίζεις πως θα θεωρούσαν πως αυτός που μιλάει είναι τίποτε άλλο από τη φευγαλέα σκιά;

Μα το Δία, όχι βέβαια, είπε.

Και σε κάθε περίπτωση, είπα εγώ, αυτοί δεν θα θεωρούν τίποτα άλλο σαν αληθινό, παρά τις σκιές των αντικειμένων.

Απόλυτη ανάγκη, είπε.

Σκέψου όμως, είπα εγώ, ποια θα μπορούσε να είναι η λύτρωσή τους και η θεραπεία τους και από τα δεσμά κι από την αφροσύνη, αν τους συνέβαιναν τα εξής: Αν κάθε φορά, δηλαδή, που θα λυνόταν κάποιος και θ' αναγκαζόταν ξαφνικά να σταθεί και να βαδίσει και να γυρίσει τον αυχένα του και να δει προς το φως, κι όλ' αυτά θα τα έκανε με μεγάλους πόνους και μέσα από τα λαμπυρίσματα δεν θα μπορούσε να διακρίνει εκείνα, που μέχρι τότε έβλεπε τις σκιές τους, τι νομίζεις πως θ' απαντούσε αυτός, αν κάποιος του έλεγε πως τότε έβλεπε φλυαρίες, ενώ τώρα είναι κάπως πιο κοντά στο ον και πως έχει στραφεί προς όντα που πραγματικά και βλέπει με σωστότερο τρόπο, και αν του έδειχνε το καθένα από αυτά που περνούσαν, ρωτώντας τον τι είναι και αναγκάζοντάς τον ν' αποκριθεί, δεν νομίζεις πως αυτός θ' απορούσε και θα νόμιζε πως αυτά που έβλεπε τότε ήταν πιο αληθινά από τα τωρινά που του δείχνουν;

Και πολύ μάλιστα, είπε.

Κι αν λοιπόν τον ανάγκαζε να βλέπει προς το ίδιο το φως, δεν θα πονούσαν τα μάτια του και δεν θα έφευγε για να ξαναγυρίσει σ' εκείνα που μπορεί να δει καλά, και δεν θα νόμιζε πως εκείνα στην πραγματικότητα είναι πιο ευκρινή από αυτά που του δείχνουν;

Έτσι, είπε.

Και αν, είπα εγώ, τον τραβούσε κανείς με τη βία από εκεί, μέσα από ένα δρόμο κακοτράχαλο κι ανηφορικό, και δεν τον άφηνε, πριν τον τραβήξει έξω στο φως του ήλιου, δεν θα υπέφερε τάχα και δεν θα αγανακτούσε όταν τον έπαιρναν, κι αφού θα έφτανε στο φως, δεν θα πλημμύριζαν τα μάτια του από τη λάμψη και δεν θα του ήταν αδύνατο να δει ακόμα κι ένα απ' αυτά που τώρα ονομάζονται αληθινά;

Όχι βέβαια, δεν θα μπορούσε έτσι ξαφνικά, είπε.

Έχω την εντύπωση πως θα χρειαζόταν να συνηθίσει, αν σκοπεύει να δει τα πράγματα που είναι πάνω. Και στην αρχή θα μπορούσε πολύ εύκολα να διακρίνει καλά τις σκιές, και μετά απ' αυτό, πάνω στην επιφάνεια του νερού τα είδωλα των ανθρώπων και των άλλων πραγμάτων, και κατόπιν αυτά τα ίδια. Και μετά από αυτά, τ' αντικείμενα που είναι στον ουρανό και τον ίδιο τον ουρανό θα μπορούσε να δει ευκολότερα τη νύχτα, βλέποντας το φως των άστρων και της σελήνης, παρά στη διάρκεια της μέρας, τον ήλιο και το ηλιόφως.

Πως όχι;

Τελευταίο θα μπορούσε νομίζω να δει τον ήλιο, όχι στην επιφάνεια του νερού ούτε σε κάποια διαφορετική θέση τα είδωλά του, αλλά θα μπορούσε να δει καλά τον ήλιο καθαυτό στο δικό του τόπο και να παρατηρήσει προσεκτικά τι είδους είναι.

Κατ' ανάγκη, είπε.

Και μετά θα συλλογιζόταν τότε για κείνον, πως αυτός είναι που ρυθμίζει τις εποχές και τους χρόνους και που κανονίζει τα πάντα στον ορατό κόσμο, καθώς και ο αίτιος, κατά κάποιο τρόπο, όλων εκείνων που έβλεπαν αυτοί.

Είναι φανερό, είπε, πως αυτά θα συμπεράνει ύστερα από τα προηγούμενα.

Τι λες λοιπόν; Όταν αναλογίζεται την πρώτη του κατοικία και την εκεί σοφία που είχε αυτός και οι τότε συνδεσμώτες του, δεν νομίζεις πως θα καλοτυχίζει τον εαυτό του για τούτη την αλλαγή και θα οικτίρει τους άλλους;

Και πολύ μάλιστα.

Κι αν υπήρχαν μεταξύ τους τότε κάποιες τιμές και έπαινοι και βραβεία γι' αυτόν που θα μπορούσε να διακρίνει πιο καθαρά αυτά που περνούσαν μπροστά από τα μάτια του και γι' αυτόν που θα μπορούσε να θυμηθεί περισσότερο ποια συνήθως περνούσαν πρώτα, ποια μετά και ποια ταυτόχρονα, και έτσι θα μπορεί να προβλέπει τι θα έρθει στο μέλλον, νομίζεις πως αυτός θα κατεχόταν από σφοδρή επιθυμία και θα ζήλευε τους τιμημένους από κείνους και τους μεταξύ εκείνων κυρίαρχους ή θα είχε πάθει αυτό που λέει ο Όμηρος, και πολύ θα επιθυμούσε "να ήταν ζωντανός στη γη κι ας δούλευε για άλλον, που είναι ο φτωχότερος" και θα προτιμούσε να έχει πάθει τα πάντα, παρά να νομίζει εκείνα που νόμιζε και να ζει έτσι εκεί;

Έτσι νομίζω τουλάχιστον, είπε, πως θα προτιμούσε να πάθει οτιδήποτε παρά να ζει έτσι.

Και τώρα βάλε στο μυαλό σου το εξής, είπα εγώ. Αν κατέβει αυτός πάλι και καθίσει στον ίδιο θρόνο, δεν θα ξαναγεμίσουν τάχα τα μάτια του σκοτάδι, αφού ήρθε ξαφνικά από τον ήλιο;

Και πολύ μάλιστα, είπε.

Αν χρειαζόταν ν' ανταγωνιστεί αυτός με κείνους τους παντοτινούς δεσμώτες, λέγοντας την άποψή του σχετικά με τις σκιές, καθόσον χρόνο η όρασή του είναι αμβλεία, πριν προσαρμοστούν τα μάτια του, και για να συνηθίσουν δεν θα χρειαζόταν και τόσο μικρός χρόνος, άραγε δεν θα προκαλούσε περιπαιχτικά γέλια και δεν θα έλεγαν γι' αυτόν πως με το ν' ανεβεί επάνω, γύρισε με καταστραμμένα τα μάτια του και πως δεν αξίζει ούτε να προσπαθήσουν καν να πάνε επάνω; Και αυτόν που θα επιχειρήσει να τους λύσει και να τους ανεβάσει, αν τους δινόταν κάπως η ευκαιρία να τον πιάσουν και να τον σκοτώσουν, δεν θα τον σκότωναν;

Αναμφίβολα, είπε.

Αυτή την εικόνα λοιπόν, φίλε μου Γλαύκωνα, είπα εγώ, πρέπει να την προσαρμόσεις σε όλα όσα είπαμε πρωτύτερα και να παρομοιάσεις τον ορατό κόσμο με την κατοικία του δεσμωτηρίου, και τη φωτιά που αντιφέγγιζε μέσα σ' αυτή με τη δύναμη του ηλιακού φωτός. Αν όμως παρομοιάσεις την ανάβαση και τη θέα των αντικειμένων, που βρίσκονται στον επάνω κόσμο, με την άνοδο της ψυχής στον νοητό κόσμο, δεν θα σφάλεις ως προς τη δική μου άποψη, αφού επιθυμείς να την ακούσεις. Κι ο θεός τουλάχιστον ξέρει αν τυχαίνει να είναι αληθινή. Εμένα λοιπόν έτσι μου φαίνεται. Πως στην περιοχή του γνωστού η ιδέα του αγαθού είναι τελευταία και μετά βίας διακρίνεται, όταν όμως τη διακρίνει κανείς δεν μπορεί να μην συλλογιστεί πως αυτή είναι η αιτία για όλα γενικά τα σωστά και καλά πράγματα, γεννώντας μέσα στον ορατό κόσμο το φως και τον κύριο του φωτός, και γιατί μέσα στον νοητό κόσμο αυτή είναι που διευθύνει και παρέχει την αλήθεια και τον νου και πως πρέπει να την ατενίσει οπωσδήποτε αυτός που εννοεί να ενεργήσει φρόνιμα και στην ιδιωτική και στη δημόσια ζωή.

dikaiopolis.pblogs.gr

Ιχνηλάτης

Ιχνηλάτης
Ακολουθώντας τα χαμένα ίχνη......