Δευτέρα, 28 Μαρτίου 2011

Ο Δ. Νανόπουλος για την πιθανότητα ύπαρξης Πολυσύμπαντος

Δεν υπάρχει μόνο ένα, αλλά πάρα πολλά σύμπαντα, ίσως και μπροστά στη μύτη μας, χωρίς όμως να τα βλέπουμε, όπως επίσης δεν αντιλαμβανόμαστε ότι πιθανότατα ζούμε σε δέκα διαστάσεις, ενώ δεν αποκλείεται στο μέλλον να δημιουργούμε σύμπαντα στο εργαστήριο! Δεν πρόκειται για ευφυολογήματα κάποιου συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας, αλλά για θεωρίες και υποθέσεις -με βάσιμες πιθανότητες να ανταποκρίνονται στην αλήθεια- ενός από τους πιο διάσημους έλληνες επιστήμονες, του Δημήτρη Νανόπουλου, διακεκριμένου καθηγητή Φυσικής του πανεπιστημίου του Τέξας A&M (ΗΠΑ) και τακτικού μέλους της Ακαδημίας Αθηνών, ο οποίος μίλησε χθες βράδυ, στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, σχετικά με το πείραμα του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Πυρηνικών Ερευνών (CERN) και την πειραματική διερεύνηση της ύπαρξης του Πολυσύμπαντος (multiverse).

Ο κ. Νανόπουλος παρουσίασε μερικές νέες επιστημονικές ιδέες που ανέπτυξε πρόσφατα με την ερευνητική ομάδα του στο αμερικανικό πανεπιστήμιο και οι οποίες δίνουν μια πολύ συγκεκριμένη μορφή στην έννοια του Πολυσύμπαντος. Εκτιμά, με βάση μαθηματικές εξισώσεις, ότι είναι δυνατό να υπάρχουν δέκα εις την πεντακοσιοστή σύμπαντα (ο αριθμός 10 με εκθέτη τον αριθμό 500!), σύμφωνα με τη θεωρία της Υπερσυμμετρίας (SUSY) και των Υπερχορδών, η οποία προβλέπει ότι, εκτός από τις γνωστές τέσσερις «μεγάλες» διαστάσεις -τρεις του χώρου (μήκος, πλάτος, ύψος) και ο χρόνος- υπάρχουν ακόμα έξι ή επτά, που βρίσκονται «διπλωμένες» σε τρομερά μικρό χώρο, ανεβάζοντας σε 10 ή 11 τον συνολικό αριθμό των διαστάσεων. «Ζούμε σε δέκα διαστάσεις, αλλά δεν το αντιλαμβανόμαστε» είπε ο κ. Νανόπουλος.

Η θεωρία του πολυσύμπαντος ή των πολλών παράλληλων συμπάντων έχει διάφορες εκδοχές, μια από τις οποίες προωθεί σθεναρά ο κ. Νανόπουλος, ο οποίος αρχικά ήταν αντίθετος στην όλη ιδέα, αλλά στη συνέχεια την αποδέχτηκε και την επεξεργάστηκε. Τόνισε όμως ότι μια τέτοια θεωρία έχει νόημα μόνο αν καταστεί δυνατό να αποδειχτεί πειραματικά και σε αυτό μπορεί να βοηθήσει ο επιταχυντής του CERN, για τον οποίο είπε ότι πλέον «δουλεύει ρολόι», αν και οι φυσικοί που αναλύουν τις συγκρούσεις των σωματιδίων, είναι αναγκασμένοι «να ψάχνουν ψύλλους στα άχυρα» .

Σε μια προηγούμενη ομιλία του στην Αθήνα, ο κ. Νανόπουλος είχε πάντως δηλώσει ότι αν τελικά τα πειράματα του CERN δεν φέρουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, αποτυγχάνοντας να βρουν νέα σωματίδια και να επιβεβαιώσουν πειραματικά την υπερσυμμετρία, τότε «αυτό θα αποτελέσει ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα για τη Φυσική, θα προκαλέσει μια μεγάλη κρίση», καθώς θα σημαίνει, όπως είχε πει χαρακτηριστικά, ότι «πήραμε λάθος δρόμο» .

Σύμφωνα με τον Έλληνα φυσικό, κάθε επιμέρους σύμπαν (μεταξύ αυτών το δικό μας) μέσα σε αυτό το πολυσύμπαν μπορεί να έχει τους δικούς του ξεχωριστούς φυσικούς νόμους, που ισχύουν μόνο σε αυτό, ενώ στα άλλα σύμπαντα οι νόμοι που τα διέπουν, μπορεί να είναι αφάνταστα διαφορετικοί ή και σχετικά παρόμοιοι, έχουν όμως οπωσδήποτε ως κοινό παρονομαστή τη βαρύτητα. Το ένα σύμπαν «γεννάει» το άλλο, μέσα σε μια αέναη διαδικασία παραγωγής συμπάντων, η οποία, όπως είπε, καταργεί την έννοια της αρχής και του τέλους του χρόνου.

Ο κ. Νανόπουλος είπε ακόμα ότι τα άλλα σύμπαντα -τα χαρακτήρισε «φυσαλίδες της πραγματικότητας» που απαρτίζουν το πολυσύμπαν- είναι δυνατό να βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους (κυριολεκτικά δίπλα μας!), αλλά δεν μπορούν να επικοινωνήσουν. Δεν απέκλεισε όμως ότι είναι πιθανώς δυνατό να γίνει μετάβαση από το ένα σύμπαν στο άλλο. Με λίγη δόση χιούμορ, ανέφερε ότι «θα έπρεπε να παρακαλάμε να μην ξυπνήσουμε ένα πρωί και γίνει ξαφνική ολική μεταβολή, για παράδειγμα περάσουμε από ένα σύμπαν με τέσσερις ( «μεγάλες» ) σε ένα άλλο με έξι διαστάσεις».

Όλα τα σύμπαντα με τους ιδιαίτερους νόμους τους προκύπτουν κατά βάση από μόνα τους (χωρίς την ανάγκη «νομοθέτη» ), σαν μια «τοπική μετάλλαξη» του χώρου σε ένα προϋπάρχον σύμπαν. Μάλιστα, ο κ. Νανόπουλος δεν απέκλεισε ως σενάρια επιστημονικής φαντασίας τολμηρές υποθέσεις ότι κάποια σύμπαντα θα μπορούσαν π.χ. να αποτελούν δημιούργημα ενός «χάκερ» σε κάποιο άλλο σύμπαν. Επεσήμανε ότι, αν τελικά αποδειχτεί η θεωρία του πολυσύμπαντος, τότε «θα καταλαβαίνουμε τον μηχανισμό παραγωγής συμπάντων», οπότε, όπως είπε, όσο κι αν ακούγεται εξωφρενικό, «είναι πιθανό στο μέλλον να δημιουργηθεί ένα σύμπαν στο εργαστήριο» ( «και δεν είμαι τρελός…», φρόντισε να διευκρινίσει!).

Συνεχίζοντας να εκπλήσσει, ανέφερε ότι δεν αποκλείεται το σύμπαν που ζούμε τώρα, να δημιουργηθεί ξανά ακριβώς το ίδιο στο μέλλον, ενώ -με την ίδια λογική- το τωρινό σύμπαν μας θα μπορούσε να είναι το νιοστό από το παρελθόν, να έχει δηλαδή ήδη προϋπάρξει πολλές φορές. Ο κ. Νανόπουλος κατέστησε, πάντως, σαφές ότι είναι νωρίς ακόμα για να επιβεβαιωθούν τέτοιες υποθέσεις, πρόσθεσε όμως ότι τελικά αποτελούν λογικές συνέπειες της ευρύτερης θεωρίας του πολυσύμπαντος, που θα έπρεπε κανείς να ακολουθήσει και να διερευνήσει.

Αναφερόμενος σε πρόσφατο δημοσίευμα του περιοδικού «Nature», που θεωρεί πιθανή την κατάρρευση της θεωρίας της υπερσυμμετρίας, επειδή τα μέχρι τώρα αποτελέσματα των πειραμάτων του CERN δεν την επιβεβαιώνουν, ο Έλληνας φυσικός χαρακτήρισε υπερβολική και πρόωρη μια τέτοια εκτίμηση. «Πολύς θόρυβος για το τίποτε» είπε χαρακτηριστικά.

Τόνισε επίσης, ότι το σύμπαν που βλέπουμε (της ορατής ύλης) και το οποίο έχει ηλικία 13,7 δισεκατομμυρίων ετών, δεν είναι παρά το 4%, καθώς το υπόλοιπο είναι αόρατο, αποτελούμενο κατά 23% από «σκοτεινή ύλη» και 73% από «σκοτεινή ενέργεια» . Υπολογίζεται ότι μόνο στο δικό μας σύμπαν υπάρχουν περίπου 100 δισεκατομμύρια γαλαξίες και κάθε ένας από αυτούς έχει περίπου 100 δισεκατομμύρια ήλιους, γύρω από τους οποίους περιφέρεται ένας τεράστιος αριθμός πλανητών. Ο κ. Νανόπουλος είπε ακόμα ότι ο ήλιος κάποτε θα «σβήσει», όμως το σύμπαν μας, που συνεχώς διαστέλλεται, είναι «ανοιχτό», συνεπώς ποτέ δεν θα «πεθάνει», ενώ είναι πιθανό να κάνει «μετάβαση» σε ένα άλλο σύμπαν-φυσαλίδα.

Ο κ. Νανόπουλος επιτέθηκε στους υπέρμαχους της «ανθρωπικής Αρχής» (που λένε ότι το σύμπαν είναι «κομμένο και ραμμένο» στα μέτρα των ανθρώπων), αντιτείνοντας ότι «δεν του καίγεται καρφάκι του σύμπαντος για εμάς», ενώ χαρακτήρισε τη θεωρία του πολυσύμπαντος «το τελευταίο καρφί στο φέρετρο της τελεολογίας» . Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, διευκρίνισε ότι δεν έχει χάσει το νόημα της η αναζήτηση μιας «ενοποιημένης θεωρίας του παντός» στην Φυσική, όμως δεν θα αφορά παρά μια λύση μοναδική για το δικό μας σύμπαν και τίποτε περισσότερο.

Τέλος, απαντώντας σχετικά με τις φιλοσοφικές προεκτάσεις της θεωρίας του πολυσύμπαντος, είπε ότι παραπέμπει σε «ένα νέο Διαφωτισμό» που ανοίγει νέους δρόμους για την ανθρωπότητα. Ακόμα, αρνήθηκε ότι υπάρχουν φραγμοί και όρια στις δυνατότητες του ανθρώπινου νου να συλλάβει την πραγματικότητα του σύμπαντος, εκτός από τα αναπόφευκτα ποσοτικά όρια στη συσσώρευση γνώσης στο μυαλό του ανθρώπου, όμως γι' αυτό, όπως είπε, υπάρχουν οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές ως συμπαραστάτες μας, ενώ στο μέλλον η σχέση τους με τους ανθρώπους θα μπορούσε να γίνει ακόμα πιο στενή.

Αρνήθηκε επίσης ότι συσσωρεύοντας ολοένα περισσότερες γνώσεις, οι άνθρωποι χάνουν τη σοφία τους, ενώ -σε κάπως πιο απαισιόδοξο τόνο- συμφώνησε με τις εκτιμήσεις άλλων επιστημόνων ότι η Γη αργά ή γρήγορα «δύσκολα θα αντέξει» στα προβλήματά της, γι' αυτό είναι ανάγκη να προετοιμαστεί η μετοίκηση της ανθρωπότητας σε άλλους πλανήτες.

Ο Δ. Νανόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1948, σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Σάσεξ της Αγγλίας, όπου απέκτησε το διδακτορικό του (Ph.D), το 1973, στη Θεωρητική Φυσική των Υψηλών Ενεργειών. Διετέλεσε ερευνητής στο CERN και επί σειρά ετών ανήκε στο ανώτερο ερευνητικό προσωπικό του Κέντρου. Διετέλεσε επίσης ερευνητής στη σχολή Ecole Normale Superieure στο Παρίσι, καθώς και στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ των ΗΠΑ.

Από το 1989 είναι καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου του Τέξας A&M και από το 2002 κατέχει την έδρα Μίτσελ-Χιπ της Φυσικής Υψηλών Ενεργειών. Είναι επίσης Διευθυντής του Κέντρου Αστροσωματιδιακής Φυσικής του Κέντρου Προκεχωρημένων Ερευνών του Χιούστον (HARC), ενώ διευθύνει επίσης ένα ερευνητικό τμήμα του World Laboratory στη Λωζάνη της Ελβετίας.

Το 1997, εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Από τον Ιανουάριο του 2005 είναι εθνικός εκπρόσωπος της Ελλάδας στο CERN, ενώ υπήρξε επίσης πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας (Ε.Σ.Ε.Τ.) από το 2005 έως το 2009 και εθνικός εκπρόσωπος στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) από το 2005 έως το 2006.

kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κυριακή, 27 Μαρτίου 2011

Πρόβατο γέννησε «σκύλο»;

Οι κτηνίατροι λένε ότι είναι αδύνατο! Για τον Κινέζο κτηνοτρόφο όμως και ισχύει, και πρόκειται για θαύμα. Ο Liu Naiying επιμένει ότι ένα από τα πρόβατά του γέννησε σκύλο και υποστηρίζει ότι ένα από αυτά ώρες ώρες παίζει σαν κυνηγόσκυλο!
Βλέπετε, το τρίχωμα του "κουταβιού" δεν διαφέρει από εκείνο του προβάτου, ωστόσο η μουσούδα του, η μύτη, τα μάτια, τα πατουσάκια του και η ουρά του είναι σκύλου.
Η ομοιότητα του "κουταβιού" με τα πρόβατα είναι τέτοια που σε κάνει να πιστεύεις ότι σου ...παίζουν παιχνίδια τα μάτια σου. Η είδηση έχει κάνει χιλιάδες κόσμου να συρρέουν στη φάρμα, στην επαρχία Shaanxi, για να δουν από μόνοι τους το γλυκήτατο κουτάβι.
Ο κ. Liu, πάντως, είπε πως βρήκε το ασυνήθιστο ζώο σε ένα από τα χωράφια του, λίγη ώρα μετά από τη γέννησή του. «Ήμουν στη βοσκή των προβάτων, και είδα ένα πρόβατο γλείφει νεογέννητο στο λιβάδι. Ηταν ακόμα υγρό. Όταν πλησίασα και το είδα από κοντά σοκαρίστηκα. Μου φάνηκε τόσο παράξενο, σαν μια διασταύρωση προβάτου και σκύλου. Ηταν λίγο τρομακτικό, καθώς στα 20 χρόνια που ασχολούμαι με την κτηνοτροφία δεν έχω ξαναδεί ποτέ τέτοιο πλάσμα", δήλωσε χαρακτηριστικά.

«Είναι αδύνατο πρόβατο να μείνει να μείνει έγκυος με κουτάβι», δήλωσε ο Y
ue Guozhang, ερευνητής του  Ζωοτεχνικού Τεχνολογικού Κέντρου, ο οποίος εξήγησε ότι πρόβατα και σκυλιά είναι διαφορετικά είδη.

 enet.gr

Σάββατο, 26 Μαρτίου 2011

Μαγνητικές πύλες που ανοιγοκλείνουν συνδέουν τη Γη με τον Ήλιο

ΥΜΝΟΣ ΟΡΦΕΩΣ προς τον ΗΛΙΟΝ

Κλύθι μάκαρ,πανδερκές έχων αιώνιον όμμα,
Τιτάν χρυσαυγής,υπερίων,ουράνιον φως,
αυτοφυής,ακάμας,ζώων ηδεία πρόσοψι'
δεξιέ μεν γενέτωρ ηούς,ευώνυμε νυκτός'
κράσιν έχων ωρών,τετραβάμοσι ποσσί χορεύων,
εύδρομε,ροιζήτωρ,πυρόεις,φαιδρωπέ,διφρευτά,
ρόμβου απειρεσίου δινεύμασιν οίμον ελαύνων'
ευσεβέσιν καθοδηγέ καλών,ζαμενής ασεβούσιν,
χρησολύρη,κόσμου τον εναρμόνιον δρόμον έλκων'
έργων σημάντωρ αγαθών,ωροτρόφε κούρε,
κοσμοκράτωρ,συρικτά,πυρίδρομε,κυκλοέλικτε,
φωσφόρος,αιολόδεικτα,φερέσβιε,
κάρπιμε,Παιάν'
α'ι'θαλής,αμίαντε,χρόνου πάτερ,
αθάνατε Ζεύ,
εύδιε,πασιφαής,κόσμου το περίδρομον όμμα,
σβεννύμενον λάμπον τε καλαίς ακτίσι φαειναίς'
δείκτα δικαιοσύνης,φιλονάματε,δέσποτα κόσμου
πιστοφύλαξ,αιεί πανυπέρτατε,πάσιν αρωγέ'
όμμα δικαιοσύνης,ζωής φως'
ώ ελάσιππε,
μάστιγι λιγυρή τετράορον άρμα διώκων,
κλύθι λόγων,ηδύν δε βίον
μύστησι πρόφαινε.



Αυτά πολλές χιλιάδες χρόνια πριν!!!!!!!!!!!!!!
Τώρα ενεργοποιείται ξανά ο ΘΥΜΟΣ ΑΔΗΝ των Ελλήνων!!!!!!!!!
Και επειδή αν τα...ξαναπούν Έλληνες,θα κατηγορηθούν ως...ΕΘΝΙΚΙΣΤΕΣ,ο θεός ΖΕΥΣ ΗΛΙΟΣ,επιβάλλει στους...ξένους να τα πουν!!!!!!!!!
______________________________________________________________

Κάθε οκτώ λεπτά, ένα φαινόμενο το οποίο οι περισσότεροι επιστήμονες δεν πίστευαν ότι συμβαίνει εκτυλίσσεται βίαια ψηλά στον ουρανό. Μια μαγνητική πύλη μήκους 150 εκατομμυρίων χιλιομέτρων ανοίγει ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη και αφήνει να περάσουν τόνοι ηλιακών σωματιδίων υψηλής ενέργειας.

Το φαινόμενο ονομάζεται 'συμβάν μεταβίβασης μαγνητικής ροής' (Flux Transfer Event - FTE), εξηγεί ο φυσικός Ντέιβιντ Σίμπεκ του Κέντρου Διαστημικής Πτήσης Goddard της NASA. «Πριν από δέκα χρόνια ήμουν σίγουρος ότι δεν υπάρχει, τώρα όμως τα πειστήρια είναι αδιάσειστα» δηλώνει.

Η ομάδα του Σίμπεκ ανέφερε την Κυριακή σε συνέδριο φυσικής πλάσματος στην Αλαμπάμα ότι τα FTE όχι μόνο συμβαίνουν αλλά είναι και δύο φορές συχνότερα από ό,τι υποψιάζονταν οι αστροφυσικοί.

Οι επιστήμονες γνώριζαν εδώ και καιρό ότι η Γη και ο Ήλιος πρέπει να συνδέονται με κάποιον τρόπο. Η μαγνητόσφαιρα της Γης (η μαγνητική 'φούσκα' που περιβάλλει τον πλανήτη μας) είναι γεμάτη με σωματίδια του ηλιακού ανέμου τα οποία διαπερνούν τις μαγνητικές «ασπίδες» της Γης. Εισέρχονται ακολουθώντας τις γραμμές του μαγνητικού πεδίου, οι οποίες μπορούν να ανιχνευθούν από την επιφάνεια του πλανήτη μας μέχρι πίσω στην ατμόσφαιρα του ήλιου.

Οι επιστήμονες πίστευαν ότι η σύνδεση Γης-Ήλιου ήταν μόνιμη, αλλά τώρα πια, σύμφωνα με τον Σίμπεκ, γίνεται αντιληπτό ότι η αλληλεπίδραση συχνά είναι σύντομη και πολύ δυναμική.

Ποιος όμως είναι ο μηχανισμός των FTE; Η πλευρά της Γης που βρίσκεται ανά πάσα στιγμή εκτεθειμένη στον ήλιο πιέζει το μαγνητικό της πεδίο πάνω στο μαγνητικό πεδίο του άστρου. Κάθε οκτώ περίπου λεπτά, τα δύο πεδία για λίγο χρόνο συγχωνεύονται ή «επανασυνδέονται», σχηματίζοντας ένα είδος πύλης μέσω της οποίας είναι δυνατή η ροή των σωματιδίων.

Η πύλη έχει τη μορφή ενός νοητού κύλινδρου με πλάτος περίπου όσο η Γη.

Τα τέσσερα διαστημικά σκάφη Cluster του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και τα πέντε σκάφη Themis της NASA έχουν πετάξει μέσα και γύρω από αυτούς τους κυλίνδρους, μετρώντας τις διαστάσεις τους και ανιχνεύοντας τη ροή των σωματιδίων που κυλάνε στο εσωτερικό τους.

Σύμφωνα με τις έρευνες, οι κυλινδρικές μαγνητικές πύλες τείνουν να σχηματίζονται πάνω από τον ισημερινό της Γης και μετά να μετακινούνται προς τους πόλους (στο Βόρειο Πόλο το Δεκέμβριο και στο Νότιο τον Ιούλιο).

ΠΗΓΗ: in.gr

Y.Γ. Οι "Ολυμπιάδες Ώρες" τών Αρχαίων, που "φρουρούν" τις "Πύλες τού Ηλίου" ή "Πύλες των Λεόντων", επιβεβαιώνονται και από την σημερινή χθόνια Επιστήμη. Διαφέρει απλώς ο τρόπος αντίληψης και η περιγραφή!

pyrisporos.blogspot.com

Παρασκευή, 25 Μαρτίου 2011

Το πρώτο τρισδιάστατο ποδήλατο στην ιστορία τυπώθηκε από εκτυπωτή

Βρετανοί ερευνητές κατάφεραν να δημιουργήσουν το πρώτο ποδήλατο στον κόσμο, που δεν βγήκε από κάποια εργοστασιακή γραμμή παραγωγής, αλλά... εκτυπώθηκε με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή. Ένα ακόμη εντυπωσιακό βήμα εξέλιξης της τεχνολογίας εκτύπωσης τρισδιάστατων αντικειμένων.
Οι επιστήμονες, της εταιρίας EADS (European Aeronautic Defence and Space) στο Μπρίστολ, σχεδίασαν το ποδήλατο στον υπολογιστή και στη συνέχεια το έστειλαν σε ένα τρισδιάστατο εκτυπωτή, που έκανε όλη τη δουλειά "ψεκάζοντας" αντί για μελάνη, αλλεπάλληλα στρώματα σκόνης λιωμένου νάιλον, ώσπου να δημιουργηθεί ένα κανονικό ενιαίο ποδήλατο. Ο τρισδιάστατος εκτυπωτής, εκτός από σκόνη νάιλον, μπορεί να δεχτεί ως πρώτη ύλη άλλου είδους πλαστικό, ενισχυμένο με άνθρακα, ή μέταλλο, όπως το τιτάνιο, ο χάλυβας και το αλουμίνιο.

Τα επί μέρους μέρη του ποδηλάτου, όπως οι ταχύτητες, τα πεντάλ και οι ρόδες, που στα συμβατικά ποδήλατα παράγονται σε διαφορετικά εργοστάσια και έπειτα συναρμολογούνται, στη συγκεκριμένη περίπτωση "τυπώθηκαν" κατευθείαν σε ένα ενιαίο τελικό προϊόν. Τα εξαρτήματα αυτά απλώς ενσωματώνονται διαδοχικά μέσω της "εκτύπωσης" στο ποδήλατο.
Η όλη καινοτομική διαδικασία αποκαλείται "μεταποίηση προσθετικών στρωμάτων" και το πρώτο τυπωμένο ποδήλατο πήρε την ονομασία "Airbike", σύμφωνα με τη βρετανική DailyMail. Το ποδήλατο μπορεί, μάλιστα, να τυπωθεί με βάση τις εξατομικευμένες προδιαγραφές κάθε υποψήφιου αγοραστή και δεν χρειάζεται τη συνηθισμένη συντήρηση.

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, μετά το σχεδιασμό του προϊόντος με το κατάλληλο πρόγραμμα λογισμικού CAD (Computer-Aided Design), διαχωρίζει το τρισδιάστατο σχέδιο σε πολλά επί μέρους στρώματα δύο διαστάσεων και μια ακτίνα λέιζερ χρησιμοποιείται για να λιώσει τη "μελάνη" (πρώτη ύλη σε μορφή σκόνης) και να της δώσει το επιθυμητό σχήμα. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο για κάθε διαδοχικό στρώμα, που προσθέτει, έτσι, και ένα νέο χαρακτηριστικό στο προϊόν.
Σύμφωνα με τους δημιουργούς του εκτυπωτή, η πρωτοποριακή μέθοδος χρησιμοποιεί περίπου το ένα δέκατο των υλικών που θα χρειαζόταν ένα συμβατικό ποδήλατο, κάνοντας έτσι σημαντική εξοικονόμηση πρώτων υλών. Η τεχνολογία, εκτός από ποδήλατα, αναμένεται να αξιοποιηθεί σε διάφορες βιομηχανικές εφαρμογές, όπως στην αεροδιαστημική, την παραγωγή μηχανών κ.ά.

Όπως δήλωσε ο επικεφαλής μηχανικός Άντι Χόκινς, «οι δυνατότητες της νέας μεθόδου είναι τεράστιες. Είναι μια τεχνολογία που μπορεί να αλλάξει τους κανόνες του παιxνιδιού. Η ομορφιά της έγκειται στο ότι πολύπλοκα σχέδια μπορούν να παραχθούν χωρίς πρόσθετο κόστος. Το λέιζερ μπορεί να χαράξει οποιοδήποτε σχήμα επιθυμεί κανείς».

enet.gr

Τετάρτη, 23 Μαρτίου 2011

3.000 πολίτες διαδήλωσαν υπέρ του Βωμού των 12 Θεών

Η προσωρινή επανακατάχωση του βωμού των δώδεκα θεών είναι η λύση που επέλεξε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Πρόκειται για το «σημείο μηδέν» της αρχαίας Αθήνας, το όριο από όπου υπολογιζόταν κάθε απόσταση.
Ο βωμός είχε βρεθεί και στις δύο ανασκαφές που έγιναν στο τμήμα της σιδηροδρομικής γραμμής των ΗΣΑΠ Μοναστηράκι - Θησείο κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα και είχε καλυφθεί με στρώμα τσιμέντου. Στο 260 μέτρων κομμάτι της ανόδου από Θησείο προς Μοναστηράκι εντοπίστηκαν επίσης μέρος της οδού Παναθηναίων, λείψανα αρχαίων κτιρίων κ.ά.
Η επανακατάχωση θα γίνει με χρήση φύλλων μολύβδου, στρωμάτων άμμου και χαλικιού, ώστε να προστατεύονται τα αρχαία από τις καιρικές συνθήκες και τους κραδασμούς και η ενέργεια να είναι αναστρέψιμη. Απώτερος στόχος είναι να υπογειοποιηθεί η γραμμή και να ακολουθήσει ενοποίηση. Κάτι που θα δώσει στην Αθήνα μια ακόμη ανάσα, όπως τόνισε η γενική γραμματέας Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη.
Οι εκπρόσωποι των ΗΣΑΠ σημείωσαν πως καθημερινά μετακινούνται στους σταθμούς αυτούς μισό εκατομμύριο επιβάτες. Αντιρρήσεις για την κατάχωση των αρχαίων εξέφρασαν ομάδες κατοίκων, ενώ η έφορος Ακροπόλεως κ. Σταυρούλα Σαμαρτζίδου κατήγγειλε ότι αρχαιολόγοι και εργάτες δέχονται απειλές από κάποιους συγκεντρωμένους.

enet Αγγελική Κώττη

Kυριακή, 13 Μαρτίου 2011

Ούτε ένας, ούτε δύο, αλλά περίπου 3.000 Έλληνες πολίτες συγκεντρώθηκαν σήμερα το πρωί στην Αρχαία Αγορά της Αθήνας για να διαδηλώσουν και να διαμαρτυρηθούν ενάντια στην απόφαση της διοίκησης του ΗΣΑΠ, να θάψει το βωμό των 12 θεών της αρχαίας Δημοκρατίας.

Το μνημείο είναι εξόχως σημαντικό όχι μόνο ως Ιερό των προγόνων μας, αλλά γιατί θεωρούνταν το κέντρο της Αρχαίας Πόλης, σημείο αναφοράς των αρχών και αξιών του Ελληνικού Πολιτισμού και της Δημοκρατίας. Μπορεί οι ανεγκέφαλοι, ανιστόρητοι και αγράμματοι γιάπηδες της διοίκησης του ΗΣΑΠ να μην κατέχουν από ιστορία, αλλά σήμερα πήραν το πρώτο μήνυμα ότι υπάρχουν πολλοί αποφασισμένοι Έλληνες πολίτες να αναχαιτίσουν τους νέους βανδάλους και καταστροφείς.

Η κατοχική κυβέρνηση και τα τσιράκια της μπορεί να μην έχουν καμιά αναστολή να καταστρέφουν αρχαία μνημεία και βωμούς, εδώ υποθήκευσαν την Ακρόπολη, αλλά πρέπει να γνωρίζουν ότι κανένας Έλληνας δεν θα ανεχθεί άλλη βεβήλωση! Υπάρχουν κόκκινες γραμμές και οι ΗΛΙΘΙΟΙ του ΗΣΑΠ που πήραν την εν λόγω απόφαση καλό είναι να παραιτηθούν πάραυτα!

Ομιλία στη συγκέντρωση εξεφώνισε η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών, Μαρία Τζάνη.



hellinikoarxeio.com

Τρίτη, 22 Μαρτίου 2011

Το ακούσαμε και αυτό

Ο καπιταλισμός είναι πιθανό να ευθύνεται για την έλλειψη ζωής στον πλανήτη Άρη, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Ούγκο Τσάβες.

"Πάντα έλεγα, άκουγα, ότι δεν θα ήταν περίεργο να υπήρχε πολιτισμός στον Άρη αλλά ίσως έφτασε εκεί ο καπιταλισμός, έφτασε ο ιμπεριαλισμός και αποτελείωσε τον πλανήτη", δήλωσε ο πρόεδρος της Βενεζουέλας, κατά την διάρκεια ομιλίας του με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νερού.

Ο Ούγκο Τσάβες, ο οποίος πιστεύει ότι ο καπιταλισμός είναι υπεύθυνος για πολλά από τα προβλήματα του κόσμου, προειδοποίησε ότι τα αποθέματα νερού στην Γη στερεύουν.

"Προσοχή! Εδώ στον πλανήτη Γη, σε περιοχές όπου εδώ και εκατοντάδες χρόνια ή λιγότερο υπήρχαν μεγάλα δάση, τώρα υπάρχει έρημος. Όπου υπήρχαν ποτάμια, υπάρχει έρημος", πρόσθεσε ο Τσάβες, πίνοντας αργά ένα ποτήρι νερό.
Επιπλέον, ο πρόεδρος της Βενεζουέλας υποστήριξε ότι οι επιθέσεις της Δύσης εναντίον της Λιβύης γίνονται για το νερό και τα αποθέματα πετρελαίου.

protothema

Κυριακή, 20 Μαρτίου 2011

Αλχημεία και Αλχημιστές

Τα Μυστήρια... σκεπτόμαστε γενικά γι' αυτά σε σχέση με τα αρχαία τελετουργικά μύησης της Ελλάδας και της Ρώμης, τα Ελευσίνια Μυστήρια, τα Ορφικά, τα Φρυγικά, τα Μιθραϊκά και επιπλέον τα Αιγυπτιακά, τα Θιβετιανά και άλλα. Ωστόσο, ο όρος θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί και για τα συγγράματα και τα διαγράμματα της αλχημείας. Αυτά έχουν αναφερθεί ως «σκοτεινά ιδιώματα». Το Rosarium philosophorum που εκδόθηκε στη Φρανκφούρτη το 1550 δήλωνε: «όποτε έχουμε μιλήσει ανοικτά, δεν έχουμε πει στην πραγματικότητα τίποτα. Αλλά όπου έχουμε γράψει κάτι σε κωδική γλώσσα και με εικόνες, έχουμε κρύψει μέσα σ' αυτό την αλήθεια» (εκδόσεις Weinheim, 1990).
Ακούγεται διφορούμενο, αντανακλά όμως ακριβώς αυτό που έκαναν οι αλχημιστές. Δεν παρουσίασαν τίποτα ανοικτά: τίποτα που να μπορούσε να αναφερθεί και να κατανοηθεί εύκολα και απλά. Οτιδήποτε είχε τέτοια εμφάνιση έπρεπε να θεωρηθεί ύποπτο. Οι αλχημιστές κρατούσαν τα μυστικά τους ασφαλισμένα σ' ένα συνονθύλευμα κωδικών ονομάτων συνοδευόμενα από απεικονίσεις που στοίβαζαν σύμβολα πάνω από σύμβολα. Στο 'Αλχημεία & Μυστικισμός' (Alchemy & Mysticism, Taschen, Kln 1997), ο Alexander Roob αναφέρει, «διαποτίζοντάς τες με μια ξεχωριστή ιερογλυφική αύρα, οι δημιουργοί αυτών των εικόνων υπονοούσαν την πανάρχαιη ηλικία της τέχνης τους και την αναγνώριση της πηγής της γνώσης τους: τον πατριάρχη του φυσικού μυστικισμού και της αλχημείας, τον Ερμή τον Τρισμέγιστο.»

Λεγόταν ότι ο Ερμής ο Τρισμέγιστος είχε συγγράψει πολλά βιβλία αλχημικής και μαγικής γνώσης. Από αυτόν η Αλχημεία ονομάστηκε 'ερμητική' τέχνη. Ο Ερμής που ήταν μια μυθική φυσιογνωμία, είχε εξισωθεί με τον αιγυπτιακό θεό Θωθ, τον γραφέα των θεών, εφευρέτη της γραφής και προστάτη όλων των τεχνών που ήταν εξαρτημένες από τη γραφή, συμπεριλαμβανόμενης της Ιατρικής, της Αστρονομίας και της Μαγείας. Το επίθετο 'τρισμέγιστος' προέρχεται από την ελληνική γλώσσα και σημαίνει 'τρεις φορές μέγιστος'.

Οι αλχημιστές ή όπως αυτοαποκαλούνταν, οι 'φιλόσοφοι'- ξεκίνησαν αρχικά σε μέρη τόσο διαφορετικά όπως η Αίγυπτος, η Ινδία και η Κίνα. Όμως η αλχημική πρακτική άνθησε πραγματικά τον 12ο αιώνα όταν σχετικά κείμενα είχαν μεταφραστεί στα λατινικά. Ο 'Σμαραγδένιος Πίνακας' και το 'Βιβλίο του Alums' ήταν δύο ιδιαίτερα αξιοσημείωτα κείμενα. Ένα κύμα Αλχημείας πλημμύρισε την Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα. Ακόμα και στο καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων διασώζονται χαράγματα αλχημικών σχεδίων από τον 14ο αιώνα.

Έχει διατυπωθεί ότι το δόγμα της Αλχημείας «αναφέρεται σε μια κρυμμένη αλήθεια της υψιστης αρχής που αποτελεί την υποκείμενη ουσία όλων των αληθειών και των θρησκειών». (Stanislas Klossowski de Rola: Alchemy the Secret Art, Thames & Hudson, London 1973). Νωρίτερα, ο Pierre-Jean Fabre (Παρίσι, 1636) είχε αναφέρει ότι «η Αλχημεία είναι μια αληθινή και απτή επιστήμη που διδάσκει πώς να γνωρίζεις το κέντρο όλων των πραγμάτων, το οποίο στη θεία γλώσσα ονομάζεται το Πνεύμα της Ζωής.»

Αυτό που προσπάθησαν οι αλχημιστές να αποκτήσουν ήταν η «Φιλοσοφική Λίθος», γνωστή και ως menstruum universale. Αυτή υποτίθεται ότι ήταν μια διαλυτική ουσία τεράστιας δύναμης που μπορούσε να μετατρέψει βασικά μέταλλα σε πολύτιμα μέταλλα. Θεωρείτο επίσης ότι κατείχε τρομακτικές δυνάμεις ίασης. Ως τέτοιο, ήταν ένα ελιξίριο της ζωής, ικανό να χαρίσει την αιώνια νιότη.

Ένας από τους εξέχοντες αλχημιστές της εποχής του ήταν ο AurSlus Philippus Theophrastus Paracelsus Bombastus von Hohenheim (1490-1541), ευρύτερα γνωστός ως Παράκελσος. Τα κολοσσιαία έργα του ήταν τόσο δυσνόητα και γεμάτα από γλωσσικές δημιουργίες οι οποίες γέννησαν τον όρο 'πομπώδης' που σημαίνει 'επιτηδευμένος, φλύαρος λόγος ή γραφή'. Όπως κι αν ήταν η γραφή του, κατείχε σπουδαία γνώση που μελετήθηκε από τους ομοϊδεάτες του φιλοσόφους. Στην ηλικία των 20 ετών είχε ξεκινήσει να γνωρίζει τον κόσμο όπου και ανακάλυψε τη Μεταλλουργία, την Αλχημεία και την παράγωγή της, Χημεία. Συναντήθηκε με όλα τα σπουδαία ονόματα της Μαγείας εκείνης της εποχής και παρέμεινε αρκετά χρόνια στην Αίγυπτο και την Αραβία.

Η Αλχημεία δεν ήταν πάρεργο για ερασιτέχνες. Το κόστος των πειραματισμών ήταν αστρονομικό. Εκτός από τον κλίβανο, την καύσιμη ύλη και τα απαραίτητα συστατικά, υπήρχαν μεγάλες δαπάνες για δοκιμαστικούς σωλήνες και αποστακτήρες. Εκείνες τις μέρες το γυαλί ήταν εύθραυστο. Πολύ παχύτερο από το σημερινό γυαλί, θα θρυμματιζόταν σε εφαρμογή υψηλής θερμοκρασίας. Ο χρόνος ήταν άλλο ένα έξοδο αφού όλα τα πειράματα διαρκούσαν εβδομάδες, μήνες ή ακόμα και χρόνια. Στην πραγματικότητα η μελέτη των διαθέσιμων κειμένων μπορούσε να διαρκέσει για χρόνια. Οι αλχημιστές έπρεπε συχνά να διαβάσουν πολύ και σκληρά για να κατανοήσουν όσα παρουσιάζονταν στα κείμενα, πόσο μάλλον για να ξεκινήσουν τους πειραματισμούς.

Ένα μεγάλος αριθμός ιερέων, μοναχών και άλλων εκκλησιαστικών ανθρώπων εξάσκησαν τη συγκεκριμένη τέχνη, εφόσον διέθεταν το χρόνο να ενδώσουν σ' αυτή. Είχαν επίσης πρόσβαση στις αναγκαίες οικονομικές πηγές. Ο επίσκοπος της Ρατισβόννης, Albertus Magnus, υπήρξε αλχημιστής καθώς και ο μαθητής του Άγιος Θωμάς Ακινάτης. Ο Ιωάννης Κρέμερ, ηγούμενος του Westminster και ο Πάπας Ιωάννης XXII (και πιθανώς και άλλοι Πάπες) εξασκήθηκαν επίσης στην Αλχημεία.

Οι αλχημιστές έθεσαν ένα ανθρωπομορφικό πρόσωπο στην πρακτική τους. Για παράδειγμα, πίστευαν ότι για να δημιουργήσουν χρυσό έπρεπε να τον 'γεννήσουν'. Αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να υπάρξει ένας σπόρος που θα αναπτυσσόταν σε μια μήτρα ή σ' ένα αβγό. Στη γέννηση το σημαντικότερο συστατικό ήταν το πνεύμα, η 'πνοή της ζωής'. Η γέννηση ήταν ουσιαστικά περισσότερο μια αναγέννηση των βασικών μετάλλων. Υπήρχε ένα μέρος για την αναγέννηση αυτή στην αρχή της διαδικασίας, η παλιγγενεσία ή αναζωογόνηση. Ο θάνατος -ένας χωρισμός- ήταν μια μακρά διαδικασία παρακμής που οδηγούσε στην αποσύνθεση. Η αποσύνθεση ήταν μια διάλυση των αντιθέτων μέσα στο 'μαύρο των μαύρων' γνωστό ως nigredo. Η εμφάνισή του ήταν η πρώτη ένδειξη για το ότι η διαδικασία όδευε προς τη σωστή κατεύθυνση.

Στην περίπλοκη συμβολολογία της Αλχημείας το κοτσύφι αντιπροσώπευε την μαυρισμένη μάζα: το nigredo. Το πέταγμα των πουλιών ήταν η εξαέρωση. Το λιοντάρι αντιπροσώπευε το οξύ, το αρσενικό ελάφι την ψυχή και ο μονόκερως το πνεύμα. Ο Ουροβόρος -το φίδι που δαγκώνει την ουρά του- συμβόλιζε την ολοκλήρωση. Ο Ήλιος και η Σελήνη αντιπροσώπευαν το χρυσό και το ασήμι. Συχνά αυτά τα δύο παρουσιάζονταν και ως ζεύγος και μερικές φορές απεικονίζονταν ως ερμαφρόδιτη μορφή: μισή αρσενικό και μισή θηλυκό.Ο θάνατος της παλιάς ουσίας απεικονιζόταν μερικές φορές με ένα πρόσωπο να εισέρχεται σ' έναν τάφο ή να βρίσκεται ξαπλωμένο σ' αυτόν.

Μία από τις συχνότερα απεικονιζόμενες φιγούρες στην αλχημική εικονογραφία ήταν το ερπετό, είτε στη μορφή του φιδιού είτε συχνότερα σε αυτή του δράκου. Αυτό αντιπροσωπεύει την ύλη στη μη αναζωογονημένη, ατελή κατάσταση. Κατά συνέπεια πρόκειται για ένα δράκο που περιμένει να σφαχτεί. Ο Γιουνγκ διαπίστωσε ότι ο δράκος είναι πιθανότατα το αρχαιότερο αλχημικό εικονογραφικό σύμβολο για το οποίο έχουμε τεκμηριωμένα στοιχεία. Ανέφερε ότι, «πολύ συχνά οι αλχημιστές επαναλαμβάνουν ότι το έργο προχωράει από το ένα οδηγώντας πίσω στο ένα: πρόκειται για ένα είδος κύκλου, σαν έναν δράκο που δαγκώνει την ουρά του. Γι' αυτό το λόγο το έργο συχνά αποκαλούνταν circulari, ή αλλιώς rota, ο τροχός» (Ψυχολογία και Αλχημεία-Psychology and Alchemy, London 1953).

Ένα ακόμη σημαντικό σύμβολο ήταν το δέντρο. Απεικονιζόταν συχνά φέροντας στα κλαδιά του πουλιά, αβγά ή δοχεία διαφόρων ειδών. Αυτά τα δοχεία μπορούσαν να περιέχουν ήλιους και φεγγάρια ή άλλα αντικείμενα. Μερικές φορές το δέντρο ήταν καλυμμένο με άνθη που στην πραγματικότητα ήταν μικροσκοπικοί ήλιοι και φεγγάρια. Η γη από την οποία το δέντρο ξεφύτρωνε ήταν η ανόργανη ουσία. Το φρούτο ήταν η πνευματική.

Η επιλογή του χρόνου ήταν πολύ σημαντική για τον αλχημιστή και χρησιμοποιούσε συνήθως την αστρολογία ως εργαλείο. Το 'Μεγάλο Έργο' θα ξεκινούσε όταν ο Ήλιος θα βρισκόταν στον Άρη και η Σελήνη στον Ταύρο. Οι ημερομηνίες για το ξεκίνημα καθενός από τα διάφορα στάδια ήταν εξίσου σημαντικές και προσκωλλημένες σε αυτήν. Η διαδικασία χωριζόταν σε δύο κύρια μέρη: στο 'ευτελές' και στο 'εξευγενισμένο'. Το πρώτο στάδιο περιλάμβανε τη συλλογή όλων των συστατικών μαζί και την κάθαρσή τους. Το δεύτερο αφορούσε στην μετατροπή τους. Ήταν στο δεύτερο μέρος, το εξευγενισμένο, όπου μερικοί αλχημιστές έκαναν τυχαίες ανακαλύψεις. Ο Geber της Μεσοποταμίας ανακάλυψε τυχαία και ανέλυσε το ερυθρό οξείδιο στις αρχές του 1300. Ο Vigenere ανακάλυψε στα τέλη του 1500 το βενζοϊκό οξύ χωρίς να αντιληφθεί τι είχε κάνει. Το 1600 ο Johann von Lowenstern Kunckel απομόνωσε τυχαία τον φώσφορο. Συνεπώς, η χημεία αναπτύχθηκε σταδιακά από την Αλχημεία.

Σύμφωνα με τα λεγόμενα του de Rola, «αυτή η εικονογραφική γλώσσα, στην οποία καμία λεπτομέρεια δεν είναι ποτέ άσκοπη, ασκεί μια βαθιά γοητεία στον ευαίσθητο παρατηρητή. Η γοητεία αυτή δεν εξαρτάται απαραίτητα ούτε από την κατανόηση. Αν ο αναγνώστης μελετήσει βαθιά αυτές τις εικόνες, εισδύοντας δηλαδή πέρα από την επιφανειακή τους μορφή, θα αντιληφθεί συχνά ότι αντιστοιχούν σε μια αιώνια διάσταση την οποία μπορούμε όλοι να ανακαλύψουμε βαθιά στους εαυτούς μας.» Αυτό ήταν κάτι που αναγνωρίστηκε από τον Καρλ Γιουνγκ ο οποίος χρησιμοποίησε αλχημικές γκραβούρες και φιλοσοφίες για να επεξηγήσει τα νοήματα των ονείρων.

esoterica.gr

Παρασκευή, 18 Μαρτίου 2011

Πιο κοντά στη Γη έρχεται αύριο η Σελήνη

Στη μικρότερη απόσταση των τελευταίων 18 ετών από τη Γη θα βρεθεί αύριο η Σελήνη, γεγονός που σημαίνει ότι το αυριανό φεγγάρι θα φαίνεται μεγαλύτερο και πιο λαμπερό εφόσον ο ουρανός δεν είναι νεφελώδης.
Το 1993 η απόσταση του δορυφόρου από τη Γη ήταν τα 356.530 χιλιόμετρα.  Η Σελήνη αύριο το βράδυ μπορεί να φαίνεται μέχρι 14% μεγαλύτερη και 30% φωτεινότερη σε σχέση με μια κοινή πανσέληνο.
Το αυριανό φαινόμενο δηλαδή το σημείο της κοντινότερης προσέγγισης Γης - Σελήνης ονομάζεται περίγειο (κοντά στην πανσέληνο), ενώ το πιο μακρινό σημείο της Σελήνης από τη Γη ονομάζεται απόγειο και τότε το φεγγάρι βρίσκεται σε απόσταση από τον πλανήτη μας περίπου 406.500 χλμ.
Όπως εξηγούν οι επιστήμονες, η Σελήνη δεν περιφέρεται σε κυκλική αλλά σε ελλειπτική τροχιά γύρω από τη Γη, γι' αυτό η απόστασή της από τον πλανήτη μας αυξομειώνεται.
Αύριο λοιπόν το φεγγάρι θα φαίνεται πελώριο κυρίως όταν βρίσκεται κοντά στον ορίζοντα του οπτικού πεδίου του παρατηρητή.
Αρκετοί είναι αυτοί που συνδέουν το πλησίασμα της Σελήνης (που αυξάνει τη βαρυτική έλξη της στον πλανήτη μας) με τις πρόσφατες φυσικές καταστροφές, όπως ο σεισμός και το τσουνάμι στην Ιαπωνία, ενώ άλλοι προβλέπουν και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα στις προσεχείς ημέρες. Ωστόσο η επιστημονική κοινότητα δεν δίνει ιδιαίτερη βάση σε αυτές τις εικασίες καθώς δεν έχουν τις απαραίτητες επιστημονικές αποδείξεις για να υποστηρίξουν τέτοιου είδους θεωρίες.
Σύμφωνα με τις επιστημονικές μετρήσεις, όπως ανέφερε ο Κέβιν Χόρσμπουργκ από το βρετανικό Εθνικό Κέντρο Ωκεανογραφίας στο Λίβερπουλ, οι παλιρροϊκές επιρροές που ασκεί η Σελήνη στη Γη είναι περίπου 10% έως 15% ισχυρότερες στη διάρκεια ενός σεληνιακού περίγειου, όμως αυτό, όπως εξηγεί, δεν σημαίνει ότι οι παλίρροιες γίνονται πιο ψηλές σε ίδιο ποσοστό. Το πολύ, να ψηλώσουν κατά δύο έως τρία εκατοστά.
Όπως και να έχει η πανσέληνος της 19ης Μαρτίου θα είναι εντυπωσιακή, αν ο ουρανός δεν έχει σύννεφα, και αυτή θα είναι στην κορύφωσή της στις 20:10 το βράδυ,ενώ η ανατολή της θα λάβει χώρα στις 18:34 και η δύση της στις 05:52 την αυγή.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κυριακή, 13 Μαρτίου 2011

Η Ιαπωνία μετατοπίστηκε, η μέρα μίκρυνε από το σεισμό των 8,9 βαθμών

Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, ο Εγκέλαδος μετακίνησε το κεντρικό νησί της Ιαπωνίας κατά περίπου δυόμισι μέτρα, δείχνουν τα πρώτα στοιχεία της αμερικανικής γεωλογικής υπηρεσίας. Σύμφωνα με τη NASA, η μετατόπιση μάζας στην περιοχή του Ειρηνικού επιτάχυνε την περιστροφή της Γης και μίκρυνε τη διάρκεια της ημέρας κατά 1,6 μικροδευτερόλεπτα.

Η μεταβολή αυτή ήρθε να προστεθεί στα 1,26 μικροδευτερόλεπτα (εκατομμυριοστά του δευτερολέπτου) κατά τα οποία είχε μικρύνει η μέρα λόγω του περυσινού σεισμού στη Χιλή, όπως δήλωσε ο γεωφυσικός της NASA Ρίτσαρντ Γκρος.

Ακόμα μεγαλύτερη ήταν επιτάχυνση της περιστροφής από το σεισμό των 9,1 βαθμών στη Σουμάτρα το 2004, ο οποίος μίκρυνε τη διάρκεια της μέρας κατά 6,8 μικροδευτερόλεπτα.

Οι αλλαγές αυτές προκαλούνται από μετατόπιση μεγάλης μάζας του γήινου φλοιού. Με τη σειρά της, αυτή η ανακατανομή της μάζας προκαλεί μετατόπιση του άξονα περιστροφής.

Στη δόνηση της βορειοανατολικής Ιαπωνίας, ο άξoνας της Γης μετατοπίστηκε κατά περίπου δέκα εκατοστά.

Η ίδια η Ιαπωνία μετατοπίστηκε κατά περίπου 2,5 μέτρα, εκτίμησε χονδρικά ο Πολ Έρλε της αμερικανικής γεωλογικής υπηρεσίας (USGS). «Αυτός είναι ένας εύλογος αριθμός» δήλωσε ο σεισμολόγος στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Την ίδια εκτίμηση έδωσε στο CNN ο Κένεθ Χάντνατ, γεωφυσικός στη USGS. «Γνωρίζουμε ότι ένας σταθμός GPS μετακινήθηκε κατά οκτώ πόδια [2,4 μέτρα]. Έχουμε δει επίσης έναν χάρτη της GSI [Αρχή Γεωχωρικών Δεδομένων] στην Ιαπωνία που δείχνει ότι η μετατόπιση σε μια μεγάλη περιοχή βρίσκεται σε συμφωνία με περίπου τόση μετατόπιση της χερσαίας μάζας» είπε.

Ο Έρλε είχε δηλώσει το βράδυ της Παρασκευής ότι ο σεισμός άνοιξε ρήγμα στο βυθό του Ειρηνικού σε μήκος 300 χιλιομέτρων –μήκος μεγαλύτερο από την ακτογραμμή της πολιτείας της Ουάσινγκτον.

Ο σεισμός στη βορειοανατολική Ιαπωνία προκλήθηκε από τον ίδιο μηχανισμό που δημιούργησε το φονικό τσουνάμι της Σουμάτρας το 2004 και το σεισμό της Χιλής πέρυσι.

Λίγο έξω από τις ιαπωνικές ακτές, η τεκτονική πλάκα του Ειρηνικού βυθίζεται κανονικά κάτω από την γειτονική πλάκα της Βορείου Αμερικής κατά περίπου 83 χιλιοστά το χρόνο. Λόγω της τριβής ανάμεσά τους, οι πλάκες σταδιακά παραμορφώνονται εκεί που συναντώνται και συσσωρεύουν σεισμική ενέργεια.

Την Παρασκευή, το ρήγμα ανάμεσα στις δύο πλάκες ξεπέρασε ένα κρίσιμο όριο και απελευθέρωσε απότομα τη συσσωρευμένη ενέργεια.

«Στην περίπτωση ενός τόσο μεγάλου σεισμού η μετατόπιση του εδάφους μπορεί να είναι τεράστια» είπε ο Έρλε. «Η σχετική μετατόπιση στις δύο πλευρές του ρήγματος μπορεί να φτάσει τα 20 μέτρα».

Newsroom ΔΟΛ, Associated Press

Κυριακή, 6 Μαρτίου 2011

Το ηλιακό μας σύστημα με πολύ απλά λόγια

Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας, Κρόνος, Ουρανός και Ποσειδώνας), τους περίπου 168 δορυφόρους τους, την ζώνη των αστεροειδών, πλήθος μετεωριτών, κομητών και 5 νάνους πλανήτες, τον Πλούτωνα, την Έριδα, την Δήμητρα (Ceres), τους Makemake και Haumea και είναι ένα από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια συστήματα του γαλαξία μας. O ήλιος μας, ένας τυπικός αστέρας μικρού μεγέθους, αποτελεί το 99.86% της συνολικής μάζας του ηλιακού συστήματος, ενώ το 0.14% καταλαμβάνεται από όλα τα υπόλοιπα αντικείμενα (πλανήτες, δορυφόροι, αστεροειδείς, μετεωρίτες και διαπλανητική ύλη), τα οποία ταξιδεύουν σε σχεδόν κυκλικές (ελλειπτικές) τροχιές γύρω από τον ήλιο (εικόνα 1).

Εικόνα 1: Το ηλιακό μας σύστημα σε σωστή κλίμακα μεγεθών αλλά όχι αποστάσεων (Image credit: NASA).
Εκτός από τον ήλιο και τους 4 πετρώδεις πλανήτες και μεταξύ Άρη και Δία συναντάμε την κύρια ζώνη των αστεροειδών που περιέχει αντικείμενα μεγέθους από 1 μέχρι 1000 χλμ. Πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα και μεταξύ 30 και 55 περίπου αστρονομικών μονάδων (μία αστρονομική μονάδα ισούται με 150 εκατομμύρια χιλιόμετρα) υπάρχει μία περιοχή που φιλοξενεί ένα μεγάλο πλήθος αντικειμένων με μεγέθη μεγαλύτερα των 100 χλμ καθώς και έναν μεγάλο αριθμό κομητών και ονομάζεται ζώνη Kuiper. Τέλος, πέρα από την ζώνη αυτή υπάρχει ένας πραγματικά τεράστιος αριθμός (~ 10 δισεκατομμύρια) κομητών (νέφος Oort) που κινούνται σε πολύ ελλειπτικές τροχιές γύρω από τον ήλιο και βρίσκονται σε μία σφαίρα διαμέτρου περίπου 100,000 αστρονομικών μονάδων (AU), δηλαδή 2 ετών φωτός (~ 20 τρισεκατομμύρια χλμ). Αυτό είναι και το ανώτατο όριο του ηλιακού μας συστήματος, δηλαδή το σημείο εκείνο όπου σταματά η ηλεκτρομαγνητική και η βαρυτική επιρροή του ήλιου μας (εικόνα 2).

Εικόνα 2: Κλίμακα αποστάσεων ηλιακού συστήματος σε AU, με την ηλιόπαυση να εκτείνεται μέχρι τις 105 AU (Image credit: NASA).
Για την καλύτερη κατανόηση των μεγεθών και των αποστάσεων στο ηλιακό σύστημα αν υποθέσουμε ότι ταξιδεύουμε με τη ταχύτητα του φωτός (300,000 χλμ/δευτερόλεπτο), η απόσταση Γης - Ήλιου (1 ΑU) θα καλυπτόταν σε περίπου 8 λεπτά. Ακόμη, θα φτάναμε στον Ερμή σε 3 λεπτά, στην Αφροδίτη σε 6, στον Άρη σε περίπου 13, στον Δία σε 42, στον Κρόνο σε 80, στον Ουρανό σε 2.5 ώρες και στον Ποσειδώνα σε 4 ώρες φωτός. Το τέλος της ζώνης Kuiper θα καλυπτόταν σε περίπου 8 ώρες, ενώ το ταξίδι μας για το ανώτατο όριο του ηλιακού συστήματος θα διαρκούσε κάτι λιγότερο από 2 έτη φωτός (απόσταση που διανύει το φως σε 2 χρόνια). Αν τώρα προσπαθήσουμε να αναπαραστήσουμε το ηλιακό σύστημα τουλάχιστον μέχρι τον Πλούτωνα μέσα σε 100 μέτρα (κλίμακα 1: 60,000,000,000), τότε θα παρατηρήσουμε τα εξής. Ο Ερμής βρίσκεται 1 μέτρο μακριά και έχει διάμετρο 0.08 χιλιοστά (mm), η Γη βρίσκεται 2.5 μέτρα μακριά με διάμετρο 0.22 mm, ο Κρόνος απαντάται στα 24 μέτρα με διάμετρο 2 mm και ο Ποσειδώνας συναντάται 76 μέτρα μακριά και έχει διάμετρο 0.8 mm. Σε όλη την παραπάνω κλίμακα η αρχή της μέτρησης ξεκινά από τον ήλιο που έχει διάμετρο 23.5 mm.
ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ
Αρκετές είναι οι θεωρίες προέλευσης του ηλιακού μας συστήματος. Ωστόσο, η επικρατέστερη, χωρίς να είναι ολοκληρωμένη, είναι εκείνη του μεγάλου ηλιακού νεφελώματος (solar nebula) που προτάθηκε για πρώτη φορά από τον Γερμανό φιλόσοφο I. Kant και τον Γάλλο μαθηματικό και αστρονόμο P. S. Laplace στα τέλη του 18ου αιώνα. Σύμφωνα με αυτή, το ηλιακό μας σύστημα σχηματίστηκε από ένα πρωταρχικό νέφος αερίων (υδρογόνου) και σκόνης, διαμέτρου 10 - 20 τρισεκατομμυρίων χλμ πριν από περίπου 4.6 δισεκατομμύρια χρόνια, το οποίο άρχισε να συστέλλεται με την πιθανή βοήθεια κάποιας έκρηξης κοντινού υπερκαινοφανούς αστέρα (supernova). Η έκρηξη αυτή δημιούργησε κύματα αστρικού ανέμου στον περιβάλλοντα χώρο του αρχικού νέφους υδρογόνου το οποίο ξεκίνησε να περιστρέφεται και να θερμαίνεται. Τα γειτονικά στο κέντρο του σημεία περιστρέφονταν με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα από ότι τα μακρινά και αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την δημιουργία ενός πεπλατυσμένου σφαιροειδούς σώματος. Σταδιακά, ο δίσκος αυτός ανέπτυσσε υψηλή θερμοκρασία (και πυκνότητα) στο κέντρο και χαμηλή στα άκρα του καθώς κατέρρεε βαρυτικά και γινόταν ολοένα και λεπτότερος λόγω της ταχύτατης περιστροφής του (εικόνα 3). Τυχαίες, αρχικές συγκεντρώσεις μαζών με την βοήθεια της βαρύτητας αναπτύχθηκαν σε μεγαλύτερα συσσωματώματα και μέσω της διαδικασίας επαύξησης στους σημερινούς πλανήτες, ενώ το κεντρικό τμήμα του δίσκου αποτέλεσε τον ήλιο μας, ο οποίος αποτελείται περίπου από 74% υδρογόνο, 24% ήλιο και 2% βαρύτερα στοιχεία (οξυγόνο, άνθρακας, άζωτο, πυρίτιο κλπ).

Εικόνα 3: Βήματα δημιουργίας ηλιακού συστήματος (Image credit: University of Nebraska).
Καθ' όλη την παραπάνω διαδικασία ο πρωτοήλιος (protosun) συνεχίζει να συστέλλεται βαρυτικά μέχρι να φτάσει την θερμοκρασία περίπου του ενός εκατομμυρίου βαθμών πάνω από την οποία ξεκινά η θερμοπυρηνική σύντηξη του υδρογόνου σε ήλιο (δημιουργία ατόμων ηλίου από συνένωση πυρήνων υδρογόνου). Ο ήλιος μας αναφλέγεται παράγοντας συγχρόνως ηλιακό άνεμο που σπρώχνει αρκετά μακριά τα ελαφρά αέρια (υδρογόνο και ήλιο) και την σκόνη σε αποστάσεις μεγαλύτερες των 5 AU, διευκολύνοντας έτσι την δημιουργία των αεριωδών (Δία και Κρόνου) καθώς και των παγωμένων (Ουρανός και Ποσειδώνας) πλανητών περίπου 10 εκατομμύρια χρόνια μετά την συστολή της αρχικής συμπύκνωσης (σημείο μηδέν) . Για αποστάσεις μικρότερες των 5 AU, o θερμός αστρικός άνεμος ευνόησε την δημιουργία των 4 πετρωδών πλανητών που ήταν πλούσιοι σε βαριά στοιχεία (μέταλλα) και με χημική σύσταση τελείως διαφορετική από αυτή του σύμπαντος. Θεωρητικά μοντέλα οριοθετούν την διαδικασία αυτή περίπου 100 εκατομμύρια έτη από το σημείο μηδέν.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΗΛΙΟΥ ΚΑΙ ΠΛΑΝΗΤΩΝ
Παρατίθεται πίνακας φυσικών και τροχιακών παραμέτρων του Ήλιου καθώς και των οκτώ πλανητών (δορυφόρων) του ηλιακού συστήματος.

Απόσταση*
(AU)
Διάμετρος
σε γήϊνες διαμέτρους
**
Ιδιοπ/φή
σε γήϊνες μέρες
Τροχιακή περίοδος (γήϊνα έτη)
***
Θερμοκρασία μέση
(°C)
Τροχιακή ταχύτητα
(χλμ/δευτ) ****
Αριθμός δορυφόρων
Ήλιος 0.00 109 ~ 26 - 5500 - 8
Ερμής 0.39 0.38 58.7 0.24 167 47.9 0
Αφροδίτη 0.72 0.95 243 0.62 465 35 0
Γη 1.00 1.00 ~ 1 1.00 15 29.8 1
Άρης 1.52 0.53 1.03 1.88 -64 24.1 2
Δίας 5.20 11.2 0.41 11.86 -109 13.1 63
Κρόνος 9.54 9.44 0.43 29.5 -140 9.6 62
Ουρανός 19.2 4.01 0.75 84 -197 6.8 27
Ποσειδών 30.0 3.88 0.72 165 -202 5.4 13
* Η μέση απόσταση δίδεται σε αστρονομικές μονάδες (AU). Μία αστρονομική μονάδα ισούται με 150 εκατομμύρια χλμ. Η μέση απόσταση του Ποσειδώνα, για παράδειγμα, είναι περίπου 4.5 δισεκατομμύρια χλμ.
** Μία γήινη διάμετρος είναι περίπου 12750 χλμ.
*** Ένα γήινο έτος ισούται με 365.256 γήινες ημέρες.
**** Αναφέρεται στην ταχύτητα περιστροφής του κάθε πλανήτη γύρω από τον Ήλιο.
ΕΙΚΟΣΙ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
1. Οι τροχιές όλων των πλανητών του ηλιακού συστήματος οριοθετούνται περίπου στο ίδιο επίπεδο, το οποίο καλείται εκλειπτική.
2. Όλες οι τροχιές αυτές έχουν την ίδια φορά (αντίθετη με τους δείκτες του ρολογιού) και είναι πολύ περισσότερο κυκλικές παρά ελλειπτικές.
3. Η περισσότερο έκκεντρη τροχιά (ελλειπτική) ανήκει στον Ερμή και η λιγότερο έκκεντρη (κυκλική) στην Αφροδίτη.
4. 'Ολοι οι πλανήτες αυτοπεριστρέφονται με φορά αντίθετη με αυτή των δεικτών του ρολογιού (αριστερόστροφα), εκτός της Αφροδίτης και του Ουρανού που περιστρέφονται δεξιόστροφα.
5. Οι 4 εσωτερικοί πλανήτες (πλούσιοι σε μέταλλα) παρουσιάζουν εντελώς διαφορετική χημική σύσταση από τους 4 εξωτερικούς (πλούσιοι σε ελαφρά στοιχεία). Οι πυκνότητες των μεν κυμαίνονται μεταξύ 4 - 5 gr/cm3, ενώ των δε είναι περίπου 1 gr/cm3. O Κρόνος έχει τόσο χαμηλή πυκνότητα (0.7 gr/cm3) ώστε θα επέπλεε στο νερό.
6. Η συνολική μάζα της κύριας ζώνης των αστεροειδών είναι κάτι λιγότερο από το ένα χιλιοστό της μάζας της Γης. Ο μεγαλύτερος αστεροειδής (νάνος πλανήτης) είναι η Δήμητρα (μεγέθους 1.000 χλμ), η μάζα της οποίας καλύπτει περίπου το ένα τρίτο της συνολικής μάζας της ζώνης.
7. Ο Δίας είναι ο μεγαλύτερος πλανήτης και ο γρηγορότερος. Αυτοπεριστρέφεται σε περίπου 10 ώρες και η βαρύτητα του είναι 2.5 φορές ισχυρότερη από αυτήν της Γης.
8. H περίφημη κόκκινη κηλίδα του Δία είναι μία τεράστια ατμοσφαιρική καταιγίδα με μέγεθος περίπου τριπλάσιο από αυτό της Γης.
9. Η Αφροδίτη είναι ο θερμότερος και λαμπρότερος πλανήτης. Η μέση επιφανειακή θερμοκρασία της είναι περίπου 465 βαθμοί.
10. Η μέρα της Αφροδίτης (243 γήινες μέρες) είναι μεγαλύτερη από τον χρόνο που χρειάζεται για να συμπληρώσει μία περιστροφή γύρω από τον ήλιο (225 μέρες).
11. Το ηφαίστειο Όλυμπος είναι το ψηλότερο όρος (27 χλμ) στο ηλιακό μας σύστημα και βρίσκεται στον Άρη. Το μέγεθός του είναι περίπου 600 χλμ.
12. Η επιφανειακή θερμοκρασία του Ήλιου είναι ~ 5500 βαθμοί, ενώ στις κεντρικές του περιοχές φτάνει τα δέκα εκατομμύρια.
13. Κάθε δευτερόλεπτο, 4.6 εκατομμύρια τόνοι ηλιακής μάζας μετατρέπονται σε ηλιακή ενέργεια και ακτινοβολούνται.
14. Ο Ήλιος είναι 110 φορές σε μέγεθος μεγαλύτερος από την Γη, ενώ η βαρύτητά του είναι 28 φορές ισχυρότερη. Αν το βάρος ενός ανθρώπου στην Γη είναι 71 κιλά, τότε στον Ήλιο θα ζυγίζει περίπου 2 τόνους.
15. Η ιδιοπεριστροφή του Ήλιου καλύπτει περίπου 25 γήινες μέρες, ενώ η περιστροφή γύρω από τον Γαλαξία μας περίπου 240 εκατομμύρια χρόνια.
16. Ο Ουρανός είναι ο μοναδικός πλανήτης του οποίου το επίπεδο περιστροφής είναι πολύ κοντά στο τροχιακό του επίπεδο. Δηλαδή, περιστρέφεται σχεδόν ξαπλωμένος.
επίπεδα περιστροφής πλανητών
Εικόνα 4: Λόξωση της εκλειπτικής των 8 πλανητών και του Πλούτωνα (Image credit: Calvin J. Hamilton, 1999).
17. Ο Ποσειδώνας είναι ο πιο μακρινός πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος και ο ψυχρότερος (-220 °C). Από τότε που ανακαλύφθηκε (1846), μόλις το τρέχον έτος (2011) ολοκληρώνει μία πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο (165 γήϊνα χρόνια).
18. Η Γη είναι ο μεγαλύτερος από τους εσωτερικούς πλανήτες και αυτός που έχει την υψηλότερη πυκνότητα σε όλο το ηλιακό σύστημα (5.5 gr/cm3), συμπεριλαμβανομένου και του ήλιου.
19. Οι εξωτερικοί πλανήτες, αντίθετα με τους εσωτερικούς, έχουν συστήματα δακτυλίων που αποτελούνται από πέτρα, πάγο και σκόνη.
20. Ο κοντινότερος αστέρας στο ηλιακό μας σύστημα είναι ο εγγύτατος του Κενταύρου (Proxima Centauri) και απέχει περίπου 4.22 έτη φωτός (~ 40 τρισεκατομμύρια χλμ).

Επιμέλεια: Δρ. Βαγγέλης Κολοκοτρώνης, ΕΑΑ

Πέμπτη, 3 Μαρτίου 2011

Συμβολισμός του Πυρός

Το πυρ-φωτιά αποτελεί ίσως την απλούστερη και βασικότερη μορφή ενέργειας, που συνοδεύει τον άνθρωπο απ’ τις απαρχές της ύπαρξής του εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Οι πυρκαϊές, που προέρχονταν απ’ τα πυρακτωμένα ποτάμια λάβας ενός ηφαιστείου, οι πτώσεις των κεραυνών στην γη και οι τυχαίες αυταναφλέξεις λόγω ξηρασίας και υψηλών θερμοκρασιών, αποτέλεσαν το φυσικό φαινόμενο, που πολύ αργότερα ο έλλογος άνθρωπος ονόμασε πυρ η φωτιά. Ο φόβος, η απορία και ο θαυμασμός του για το φυσικό και ανεξέλεγκτο αυτό φαινόμενο χάραξαν ανεξίτηλα σημάδια στα βαθιά στρώματα του ψυχισμού του, αλλά και μνήμες, που τον συνοδεύουν σε όλη την διάρκεια της εξέλίξής του. Ο πρωτόγονος άνθρωπος αρχικά προσπαθούσε να συντηρεί ζωντανή την φωτιά και να την αναζωπυρώνei κατά βούληση, διατηρώντας την στις κρύες περιόδους και στα παγωμένα σκοτάδια της νύκτας, αποκτώντας έτσι το φως και την θερμότητα. Όμως η ανακάλυψη της δημιουργίας της φωτιάς απετέλεσε το μεγαλύτερο βήμα στην εξέλιξη και στην πορεία της ανθρωπότητας.

Ετυμολογικά οι ρίζες «πυ-ρ», «φυ-ρ», «φυ-σ», «φω-σ», «φω-τ», «φα-ο» είναι κοινές (Λεξικό Σκαρλάτου Βυζαντίου). Απ’ την ρίζα πυ- γεννιούνται οι λέξεις πυρά, πυραμίς («το της φλογός σχήμα πυραμοειδές εστι», Δημόκριτος), πύργος, πυρήν, πύθων (ο δράκος που φυσά φωτιά). Από την ρίζα φυ- γεννιούνται οι λέξεις φύσις (κατά τον Αριστοτέλη «πάσα ουσία φύσις λέγεται»), φύσα (ενέργεια, εισπνοή), φύω, φυτόν (αυτό που γεννιέται-ζη), φυλή (γενεά-γέννησις), φύλον, φύλαξις κ.α. Επίσης οι λέξεις φως, φωτιά, φωνή παράγονται από την ίδια ρίζα. Από όλες αυτές τις λέξεις γεννιώνται χιλιάδες άλλες σύνθετες λέξεις στην Ελληνική και τη Λατινική Γλώσσα, όπως πυρκαϊά, πυροβασία, φύραμα, φυσιολογικός, φυσάω, φυτόν, φωνόγραφος, φωστήρ, φωσφόρος, φάος, φαιδρόν και fire (φωτιά), fur (γούνα), physic (φυσικό), physiology (φυσιολογία) και άλλες αντίστοιχα. Ο Πλάτων στον «Κρατύλο» εκ στόματος Σωκράτους μας λέει, ότι πιθανόν η λέξη πυρ να είναι αντιδάνειο, που επανήλθε στην Ελληνική Γλώσσα, απ’ τους Φρύγες. Ίσως και η λαϊκή ρήση «στο πι και φι», δηλαδή κάτι που γίνεται πολύ γρήγορα, να συμβολίζει την ταχύτατη ανάφλεξη και εμφάνιση του πυρός.




Στην τριλογία του Αισχύλου «Προμηθεύς» ο Τιτάνας Προμηθέας εμφανίζεται ως ο δωρητής της φωτιάς, των τεχνών και των επιστημών στους ανθρώπους. Ο Ζευς τιμώρησε τον Προμηθέα σταυρώνοντάς τον στον Καύκασο. Ο Προμηθέας, αν και είχε καλές και αγνές προθέσεις έναντι των ανθρώπων, άνοιξε το κουτί της Πανδώρας, απ’ όπου ξεπήδησε το πιο χρήσιμο μα και επικίνδυνο αγαθό, το «πυρ». [Ο εικονιζόμενος πίνακας είναι του Γάλλου ζωγράφου Γκυστάβ Μορώ (1826-1898).]

Σε όλες τις αρχαίες θρησκείες το πυρ αποτέλεσε την βασική συμβολική απεικόνιση των θεών. Η Ελληνική Μυθολογία βρίθει από ιστορίες θεών και μυθικών ανθρώπων, που σχετίζονται με την φωτιά. Ο Ήφαιστος είναι ο θεός της φωτιάς, που κατασκεύασε τα πύρινα όπλα των Ολυμπίων για την μεγάλη αναμέτρησή τους με τους Τιτάνες. Οι τρεις Κύκλωπες Βρόντης (βροντή), Στερόπης (αστραπή) και Άργης (φως) δώρισαν τις δεξιότητές τους στον Δία. Γι’ αυτό ο Ζευς χαρακτηρίζεται στον Oρφικό Ύμνο του «φλογόεις», «βρονταίος», «κεραύνιος» και «πυρίδρομος». Εκείνος με όπλο του το «ουράνιο πυρ», δηλαδή τον κεραυνό, κατατρόπωσε τους Τιτάνες και έγινε κυρίαρχος του Ολύμπου. Ο Διόνυσος γεννήθηκε μέσα απ’ την φωτιά του κεραυνού του πατέρα του Δία, γι’ αυτό και ονομάζεται «πυρίσπορος», «πυριφεγγής», «πυρόεις», «πυρίπαις» και «πυριγενής» στον Ορφικό του Ύμνο. Η κόρη του Κρόνου και αδελφή του Διος, Εστία, είναι η θηλυκή θεϊκή εκδοχή του πυρός. Στον Ορφικό Ύμνο της αναφέρεται ως εκείνη, η οποία κατέχει τον «μέσο οίκο του αιωνίου και μεγίστου πυρός». Αλλά και οι Κάβειροι, οι Τελχίνες και οι Κουρήτες ήταν οι τεχνίτες της φωτιάς, που έδωσαν τα επιτεύγματά τους στους ανθρώπους.

Κατά την εποχή του Παυσανία στο Άργος υπήρχε βωμός, που έκαιγε άσβεστο πυρ, προς τιμή του πανάρχαιου ήρωα και δημιουργού της πόλης, Φορωνέως. Σύμφωνα με την Μυθολογία των Αργείων ο Φορωνεύς ήταν εκείνος, που ανακάλυψε το πυρ και το έδωσε στους ανθρώπους. Στις παραδόσεις όλων των λαών της αρχαιότητας το πυρ υπήρχε σε πολλούς μύθους και τελετουργικά. Στους Ρωμαίους η Vesta-Εστία, το αιώνιο πυρ, ήταν ο αγγελιαφόρος μεταξύ των θεών και των ανθρώπων, η δε φωτιά έπρεπε να διατηρείται άσβεστη από τις Εστιάδες παρθένες ιέρειες της φωτιάς. Οι λαμπαδηδρομίες, που τελούνταν βράδια σε όλη την Μεσόγειο, ήταν πομπές, που συμβόλιζαν την εμφάνιση του πρωταρχικού ουρανίου πυρός μέσα στο έρεβος και τη νύχτα.

Οι λαμπαδηδρομίες ήταν πομπές, που συμβόλιζαν την εμφάνιση του πρωταρχικού ουρανίου πυρός μέσα στο έρεβος και τη νύχτα.

Οι περισσότερες θρησκείες των αρχαίων πολιτισμών ήταν ηλιολατρικές. Ο Ήλιος, ως ο πύρινος και αισθητός δημιουργός της ζωής, λατρεύτηκε όσο κανείς άλλος θεός. Στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο η ηλιολατρεία αντιπροσωπεύεται απ’ τους θεούς: Ήλιο-Sol, Απόλλωνα, Άδωνι, Διόνυσο-Βάκχο, Ηρακλή στην Ελληνική Επικράτεια, τον Όσιρι στην Αίγυπτο, τον Οντίν στην Βόρειο Ευρώπη, τους Μίθρα, Μπελ, Θαμμούζ και Σαμάς στην Μέση Ανατολή και Μεσοποταμία και την Αματεράσου στην Ιαπωνία. Στην Αμερικανική Ήπειρο ανάμεσα στους λαούς των Ίνκας, Μάγιας, Αζτέκων και των λοιπών Ινδιάνων ο θεός Ήλιος κατείχε την σημαντικότερη θέση λατρείας. Στην Σκανδιναβική Μυθολογία ο Θωρ είναι γυιός της Γιορτ και του θεού Ηλίου Οντίν και είναι ο πολεμιστής θεός της φωτιάς και των κεραυνών. Στην αρχαία ιρανική Ζωροαστρική θρησκεία ο μέγιστος θεός Αχούρα Μάζντα συμβολιζόταν από το πυρ. Στον Μιθραϊσμό επικράτησε η περσική πυρολατρία και η λατρεία του πυρφόρου θεού Ηλίου-Μίθρα. Στην ινδική θρησκεία ο Άγκνι είναι ο θεός της φωτιάς, που γεννήθηκε απ’ την τριβή δύο ξύλων και καταβρόχθισε τους γονείς του και έκτοτε τρέφεται απ’ τις προσφερόμενες θυσίες.

H φιλοσοφική έννοια και η Κοσμολογία του πυρός

Στην αρχαία Ελληνική φιλοσοφική Σκέψη η έννοια και ο συμβολισμός του πυρός έχουν εξέχουσα θέση. Στα φιλοσοφικά κείμενα όμως, υφίσταται ένας θεμελιακός διαχωρισμός δύο διαφορετικών ειδών πυρός. Ο διαχωρισμός αυτός αναφέρεται καθαρά στον Περιπατητικό φιλόσοφο Θεόφραστο: «Αυτό είναι που έλεγαν και οι παλαιοί, ότι το πυρ ζητεί πάντοτε τροφή και δεν ενδέχεται να διατηρήται χωρίς την καύσιμη ύλη. Γι’ αυτό φαίνεται άτοπο να το χαρακτηρίζουμε πρωταρχική ουσία και αρχή, αν δεν μπορή να υπάρξη χωρίς ύλη. Διότι ούτε ως απλό στοιχείο ούτε προηγούμενο του υποκειμένου και της καύσιμης ύλης μπορεί να είναι (το πυρ), εκτός αν υπάρχη τέτοια φύσις στην πρώτη σφαίρα, η οποία είναι αμιγής και καθαρή θερμότητα. Έτσι δεν θα καίη καθόλου. Αυτή όμως είναι η φύσις του πυρός (το να καίη), πλην εάν υπάρχουν πολλές και διαφορετικές φύσεις του πυρός. Και η μεν πρώτη φύσις είναι καθαρή και αμιγής, η δε περί την γήινη σφαίρα είναι αναμεμειγμένη (με άλλα στοιχεία) και πάντοτε σε διαδικασία γενέσεως» («Περί Πυρός», παρ. 4).

Αλλά και ο δάσκαλός του, ο Αριστοτέλης, κάνει τον ίδιο διαχωρισμό: «Από μίαν άποψη υπάρχει το πυρ ως στοιχείον (που είναι ίσως αυτό καθ’ εαυτό το άπειρον ή κάτι άλλο παρόμοιο), από μίαν άλλη άποψη όχι, διότι πυρ δεν είναι το ίδιο στοιχείο. Το πυρ είναι στοιχείο θεωρούμενο σαν κάτι το φυσικό, το όνομα όμως σημαίνει το τι έχει συμβεί σ’ αυτό, δηλαδή γίνεται κάτι εξ αυτού ως πρώτου ενυπάρχοντος.» («Μετά τα Φυσικά», 1052, παρ. 9.) Δηλαδή το πρώτο «ενυπάρχον πυρ» του Αριστοτέλους η «η θερμότητα της πρώτης σφαίρας» του μαθητή του Θεοφράστου μας δίνουν ξεκάθαρα μίαν άλλη, διαφορετική ποιότητα του πυρός ως ενέργειας, ως κάτι που προϋπήρχε.

Κατά τον Ηράκλειτο το «αείζωον πυρ» είναι αυτό το κοσμογονικό στοιχείο, που «εποίησε» τον κόσμο και όχι κάποιος θεός η άνθρωπος. «Κόσμον τόνδε των αυτών απάντων ούτε τις θεών ούτε τις ανθρώπων εποίησεν, αλλά ην αεί και έστιν και έσται πυρ αείζωον, απτόμενον μέτρα και αποσβεννύμενον μέτρα.» (Μετ.: «Τον κόσμο τούτο τον κοινό για όλους μήτε θεός μήτε άνθρωπος τον εποίησε, μα ήταν, είναι και θα είναι πυρ αείζωον, που ανάβει και σβήνει με μέτρο.») Ο Αριστοτέλης στο έργο του «Μετά τα Φυσικά», 984 α, αναφέρει για την Κοσμολογία του Ηρακλείτου: «Ο Ίππασος ο Μεταποντίνος και ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος λένε, ότι το Σύμπαν είναι ένα, κινούμενο και πεπερασμένο, και το πυρ θεωρούν ως την αρχή των όλων αλλά και των όντων, και δημιουργούνται τα όντα από την φωτιά με πύκνωση και αραίωση, ενώ διαλύονται και πάλι στο πυρ, ως αυτή να είναι μία υποκείμενη φύση που υπάρχει. Θεωρούν, ότι τα πάντα μεταβάλλονται με την φωτιά, και υπάρχει κάποια τάξη και καθωρισμένος χρόνος της μεταβολής του κόσμου, που διέπεται από ειμαρμένη – ανάγκη.»

Ο Αριστοτέλης ήταν εκείνος, που τεκμηρίωσε τις Ηρακλείτειες απόψεις περί του πρωταρχικού πυρός, υποστηρίζοντας, ότι το πυρ ως στοιχείο συνιστά κοσμολογική αρχή, καθ’ ότι είναι το περισσότερο ασώματο στοιχείο σε σχέση με τ’ άλλα στοιχεία, ενώ είναι αυτό που κινείται συνεχώς και κινεί τα υπόλοιπα πρωτίστως.

«Κόσμον τόνδε των αυτών απάντων ούτε τις θεών ούτε τις ανθρώπων εποίησεν, αλλά ην αεί και έστιν και έσται πυρ αείζωον, απτόμενον μέτρα και αποσβεννύμενον μέτρα.»

Ηράκλειτος


(«Τον κόσμο τούτο τον κοινό για όλους μήτε θεός μήτε άνθρωπος τον εποίησε, μα ήταν, είναι και θα είναι πυρ αείζωον, που ανάβει και σβήνει με μέτρο.»)

Ο Διογένης Λαέρτιος στο έργο του («Βίοι Φιλοσόφων», βιβλίο 9, παρ. 7-1) μας λέει για τον Ηράκλειτο: «Εκ του πυρός τα πάντα συνέστησαν και σε αυτό τα πάντα διαλύονται. Τα πάντα τελούνται συμφώνως προς τους νόμους της ειμαρμένης και δια της αντιθέσεως τελείται η αρμονία του κόσμου (…). Το πυρ είναι στοιχείο και δια της μετατροπής του γεννώνται τα πάντα, δια της αραιώσεως και της πυκνώσεως. Ωστόσο δεν ξεκαθαρίζει (ο Ηράκλειτος) τελείως την σκέψη του. Λέει, ότι τα πάντα γίνονται δια της εναντιώσεως και ότι τα πάντα ρέουν ως ποταμός. Το Σύμπαν είναι πεπερασμένο και ένας μόνο κόσμος υπάρχει, εγεννήθη δε εκ πυρός και στο πυρ θα επανέλθη μετά από κάποιες περιόδους εναλλάξ, αιωνίως, συμφώνως προς τους νόμους της ειμαρμένης. Μεταξύ των αντιθέτων υφίσταται ένας αγών, και όταν το αποτέλεσμα της διαμάχης πηγαίνει προς την γένεση καλείται πόλεμος και έρις, όταν δε προς την εκπύρωση ομόνοια και ειρήνη. Η κίνηση προς τα άνω και προς τα κάτω παράγει τον κόσμο κατά τον εξής τρόπο: Το πυρ συμπυκνούμενο υγροποιείται και καθίσταται ύδωρ, το δε ύδωρ, όταν πήζη, μετατρέπεται σε γη, αυτή δε είναι η προς τα κάτω πορεία. Αντιθέτως η γη μεταβάλλεται σε ύδωρ, και από αυτό παράγονται τα λοιπά, διότι ανάγει σχεδόν τα πάντα σε αναθυμίαση (εξάτμιση) της θαλάσσης. Αυτή δε είναι η πορεία προς τα άνω.»


Εδώ βλέπουμε μία ακριβή περιγραφή της φυσικής δημιουργίας από το κοσμογονικό πυρ μέσω της μετατροπής του στα τρία άλλα στοιχεία: ύδωρ, γη, αέρα, αλλά και την μεταβολή του ξανά σε πυρ. Επομένως το «άπειρον» του Αναξιμάνδρου, το «ύδωρ» του Θαλή, ο «αήρ» του Αναξιμένη και παρόμοιες τέτοιες αναφορές έχουν να κάνουν με πρωταρχικές κοσμογονικές καταστάσεις, που μόνο οι «Δήλιοι κολυμβητές» της σκέψης θα μπορέσουν ν’ αποκρυπτογραφήσουν. Αλλά και ο Πλούταρχος στο «Περί του ΕΙ του εν Δελφοίς», 388 Ε, αναφέρει: «Τα πάντα προκύπτουν απ’ την ανταμοιβή της φωτιάς και με την σειρά τους όλα φωτιά γίνονται, όπως το χρυσάφι γίνεται χρήμα και το χρήμα χρυσάφι.»


Ο Αέτιος υπήρξε ένας Έλληνας δοξογράφος, που έζησε κατά το τέλος του α΄ έως τις αρχές του β΄ μ.Χ. αιώνα. Απ’ το έργο του «Περί των αρεσκόντων τοις φιλοσόφοις φυσικών δογμάτων, Επιτομή», μπορούμε να δούμε γενικά διάφορες φιλοσοφικές απόψεις περί πυρός: Στο «Περί θεού», 302, 13, μας λέει, ότι ο Δημόκριτος αποκαλεί τον θεό νου πύρινο και σφαιροειδή: «Δημόκριτος νουν τον θεόν εν πυρί σφαιροειδεί.» Για την ψυχή ο Δημόκριτος λέει, ότι είναι πύρινο κράμα εκ θεωρητών λόγων, όπου φέρει σφαιρικές τις ιδέες της, πύρινη την δύναμή της, η οποία σώμα (άυλο) αποτελεί: «Δημόκριτος πυρώδες σύγκριμα εκ λόγων θεωρητών, σφαιρικάς μεν εχόντων τας ιδέας, πυρίνην δε την δύναμιν, όπερ σώμα είναι.» («Περί ψυχής», 388, 5.)


Οι Πυθαγόρειοι, λέει, ότι θεωρούσαν το Σύμπαν ως σφαιρικό αποκύημα των τεσσάρων στοιχείων. Το δε πυρ ήταν ανώτατο των άλλων στοιχείων και είχε σχήμα κώνου. Αυτό μπορούμε να το δούμε και από το σχήμα της φλόγας, που ομοιάζει με πυραμίδα. «Οι από Πυθαγόρου τον κόσμον σφαίραν κατά σχήμα των τεττάρων στοιχείων. Μόνον δε το ανώτατον πυρ κωνοειδές.» («Περί ελαχίστου», 312, 14.) Για τους Πυθαγορείους η αρχή της γένεσης του Σύμπαντος έγινε απ’ το πυρ και το πέμπτο στοιχείο μαζί, τον αιθέρα. «Άρξασθαι δε την γένεσιν του κόσμου από πυρός και του πέμπτου στοιχείου.» («Πόθεν τρέφεται ο κόσμος», σελ. 333, 19.)


Όπως ο Αέτιος μας πληροφορεί, παρόμοια άποψη περί της πυρώδους φύσης της ψυχής φέρουν και οι Παρμενίδης, Ίππασος, Ηρακλείδης, Λεύκιππος και οι Στωικοί. Κατά τον Παρμενίδη το γήρας επέρχεται από την έλλειψη του θερμού στοιχείου: «Παρμενίδης γήρας γίνεσθαι παρά την του θερμού υπόλειψιν.» («Περί τροφής», σελ. 443, 8.) Στο «Περί βροντών, αστραπών, κεραυνών, πρηστήρων, τυφώνων», 367-70, 19-22, αναφέρει και για ένα άλλο είδος πυρός, που εκδηλώνεται και στην φύση, τον «πρηστήρα», που είναι ένας θερμός και ορμητικός ανεμοστρόβιλος, που κατέρχεται ως θύελλα και εκτονώνεται μέσω κεραυνών.


Ο Αριστοτέλης στα «Μετεωρολογικά», 371a, 16-19, αναφέρει για τον πρηστήρα: «Όταν δε κατασπώμενον εκπυρωθή (τούτο δ’ εστίν εάν λεπτότερον το πνεύμα γένηται) καλείται πρηστήρ.» Δηλαδή όταν κατερχόμενο (το πνεύμα) σπάσει και εκπυρωθεί (και αυτό γίνεται, εάν το πνεύμα γίνει λεπτότερο) καλείται πρηστήρ. Πάλι εδώ βλέπουμε μία διαφορετική πρωταρχική έννοια του πρηστήρος.



Ο Πυθαγόρας δίδασκε, ότι όλα τα ουράνια σώματα περιστρέφονται γύρω από ένα «κεντρικό πυρ» με αρμονία. Σύμφωνα με το κοσμολογικό πρότυπο του Πυθαγόρειου Φιλόλαου, στο κέντρο του κόσμου βρίσκεται η κεντρική Εστία. Στην εικονιζόμενη μεσαιωνική ζωγραφιά απεικονίζεται ο Πυθαγόρας με τον Φιλόλαο να πειραματίζονται στις σχέσεις μουσικής και αριθμών.

Οι Πυθαγόρειοι θεωρούσαν, ότι όλα τα ουράνια σώματα περιστρέφονται κυκλικά και με αρμονία γύρω από ένα «κεντρικό πυρ». Ο Ιωάννης Στοβαίος στο «Ανθολόγιο», βιβλίο 1, παρ. 22, 1, αναφέρει: «Ο Φιλόλαος τοποθετεί το πυρ στο μέσον, στο κέντρο. Το ονομάζει εστία των πάντων, οίκον του Διος, μητέρα των θεών, βωμό και συνοχή και μέτρο φύσεως. Επίσης τοποθετεί ένα δεύτερο πυρ, ανώτατο όλων, που περιέχει μέσα του τον κόσμο. Το κέντρο, λέει, είναι από την φύση του πρώτο, γύρω απ’ αυτό τα δέκα διαφορετικά σώματα εκτελούν τον ομαδικό τους χορό.»

Η ύπαρξη ενός τέτοιου πυρώδους κέντρου συμβολιζόταν από την ιερή και άσβεστη εστία κάθε βωμού και ναού, αποτελώντας την έδρα της τιμώμενης θεότητος σε κάθε οικία με την κεντρική εστία, όπου η οικογένεια μαζευόταν γύρω απ’ την φωτιά-τζάκι, αλλά και απ’ το τιμητικό και άσβεστο πυρ του Πρυτανείου.

Κατά την Ελληνική φιλοσοφική Σκέψη τα φαινόμενα, που εξελίσσονται στο φυσικό Σύμπαν, είναι προϊόντα αντανάκλασης αντιστοίχων διεργασιών που συμβαίνουν σε ένα κοσμογονικό επίπεδο. Πρόκειται για την αντιστοιχία του μικρόκοσμου και του μακρόκοσμου.

Βασίλειος Μαυρομμάτης

Ιχνηλάτης

Ιχνηλάτης
Ακολουθώντας τα χαμένα ίχνη......