Τετάρτη, 24 Νοεμβρίου 2010

Οι δυνάμεις της ζωής για τον Αριστοτέλη

Στο βιβλίο του «Περί Ψυχής» ο φιλόσοφος υποβάλλει σε κριτική όλα όσα είχαν πει οι προγενέστεροι από αυτόν για την ψυχή. Διακρίνει το έμψυχο από το άψυχο επειδή έχει ζωή, δηλαδή έχει τη δύναμη της ζωής. Οι δυνάμεις της ζωής για τον Αριστοτέλη είναι: η διατροφή, η αίσθηση και η λογική (ο νους). Για να κατανοήσουμε τις δυνάμεις ας δούμε πως τοποθετεί τούτες τις δυνάμεις στη φιλοσοφία του.

Το φυτό έχει μόνο μία δύναμη ζωής, τη διατροφή.

Τα ζώα έχουν μαζί με τη διατροφή έχουν και την ικανότητα της αίσθησης.

Ο άνθρωπος, ως ύψιστο δημιούργημα κατέχει όλες τις δυνάμεις της ζωής.

«Διό ψυχή έστι εντελεχεία η πρώτη σώματος φυσικού δυνάμει ζωήν έχοντος»(Περί ψυχής 412a 26-28).

Μετάφραση και ερμηνεία: «Η ψυχή είναι η πηγή της ζωής.»(περί ψυχής 412a 26-28) Το σώμα που είναι ύλη, δεν έχει ζωή δίχως την ψυχή. Το σώμα είναι ύλη και η ψυχή το είδος, βέβαια το σώμα και η ψυχή αποτελούν μία αδιάσπαστη ενότητα σε κάθε ον. Η ψυχή ως πρωταρχική αρχή είναι υπεράνω του σώματος και κάθε ουσία (δύναμη) προϋπάρχει της ύλης. Ο Αριστοτέλης είδε την ενότητα σώματος και ψυχής από πολλές απόψεις. Και προς τούτο έρχεται σε αντίθεση με τον Διδασκαλό του Πλάτωνα, ο οποίος αποδίδει στο σώμα μια άλλη πραγματικότητα από ότι στην ψυχή. Για τον Αριστοτέλη, όσον αφορά τα έμψυχα όντα, σώμα και ψυχή είναι αδιάρρηκτα ενωμένα. Η ψυχή των φυτών, των ζώων και των ανθρώπων ερευνάτε για πρώτη φορά διεξοδικά και ουσιαστικά από τον Αριστοτέλη, ο οποίος διακρίνει τρία στάδια της ψυχής.

Πρώτο στάδιο, την ατελέστερη: τη θρεπτική ή φυτική που έχει μόνο μια ψυχική δύναμη που είναι η διατροφή, δια της οποίας μεγαλώνουν τα φυτά, ανθίζουν και καρπίζουν. Και με τούτο τον τρόπο η φυτική ψυχή φθάνει στο σκοπό της, όταν δεν μπορεί να τραφεί πια, εξαφανίζεται.

Δεύτερο στάδιο την πλησιέστερη προς την πληρέστερη: που ο φιλόσοφος την ονομάζει ζωική ή αισθητική ψυχή. Τούτη μπορεί να κινηθεί αυτόνομα αλλά και μπορεί να αισθανθεί μερικώς. Η δυνατότητα της κίνησης παρέχεται σε όλα τα ζώα με την αίσθηση της αφής. Μερικά ζώα, κάποια είδη, ανάλογα με το είδος τους, έχουν και άλλες αισθήσεις, όπως ακοή, όσφρηση, κλπ. Με την αισθητική ψυχή, την αίσθηση, παρέχονται στα ζώα η επιθυμία, η όρεξη, ο πόνος και η δυνατότητα να αποφασίζουν οδηγούμενα από την αίσθηση.

Τρίτο στάδιο η πληρέστερη, η ανθρώπινη ψυχή: οι άνθρωποι που έχουν επί πλέον τη λογική και τη δυνατότητα της σκέψης.

Σε κάθε στάδιο περιέχονται οι ιδιότητες του προηγούμενου, δηλαδή όπως «το τρίγωνο στο τετράγωνο». Στην ανθρώπινη ψυχή εμφανίζεται εκτός από τη φυσική και ζωική ψυχή η λογική και ο νους δια του οποίου παρέχεται μόνο στον άνθρωπο η δυνατότητα της σκέψης.


Βιβλιογραφία:
Θανάσης Μητσόπουλος. «Ιστορία και ανθολογία της αρχαίας Ελληνικής Σκέψης» Τόμος Β΄ .Εκδόσεις ΟΔΥΣΣΕΑΣ Αθήνα 1984.
Anta Lehman-Βλαχούτσικου. «Συνοπτική Ιστορία της Ελληνικής Φιλοσοφίας» Αθήνα 1969.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ιχνηλάτης

Ιχνηλάτης
Ακολουθώντας τα χαμένα ίχνη......