Σάββατο, 31 Ιουλίου 2010

Πρώτα ευρήματα από τον αστεροειδή «Ιτοκάβα»


Στην κάψουλα του ιαπωνικού «Χαγιαμπούζα» Tα πρώτα ευρήματα από τον αστεροειδή «Ιτοκάβα».
Η Ιαπωνική Διαστημική Υπηρεσία (JAXA) ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε το προσεκτικό άνοιγμα της κάψουλας, την οποία, μετά από περιπετειώδες επταετές ταξίδι περίπου 5 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων, το οποίο έγραψε ιστορία, έφερε πίσω στη Γη το σκάφος «Χαγιαμπούζα» από έναν μακρινό αστεροειδή. Ήδη οι ιάπωνες επιστήμονες ανίχνευσαν ένα άγνωστο αέριο υπό χαμηλή πίεση, του οποίου θα μελετήσουν την σύνθεση. Το μεγάλο ερωτηματικό που θα απαντηθεί σύντομα, είναι αν η κάψουλα περιέχει και σκόνη από τον αστεροειδή.

Η διαδικασία ανοίγματος και ελέγχου του περιεχομένου της κάψουλας δεν είναι καθόλου απλή (υπάρχει μεγάλος φόβος μήπως «μολυνθεί» από το γήινο περιβάλλον) και αναμένεται να διαρκέσει περίπου μια εβδομάδα, σύμφωνα με τα ξένα πρακτορεία και το BBC.
Χρησιμοποιώντας ένα οπτικό μικροσκόπιο, οι ερευνητές σχεδιάζουν να αναλύσουν το περιεχόμενό της κάψουλας.
Ελπίζουν ότι αν όντως βρουν δείγματα σκόνης από τον σχήματος πατάτας αρχαίο αστεροειδή «Ιτοκάβα», θα μπορέσουν να ρίξουν φως στην καταγωγή και τη δημιουργία του ηλιακού μας συστήματος.

Για να καταφέρουν να προχωρήσουν σε χημική ανάλυση όμως, πρέπει να βρουν μέσα στην κάψουλα σκόνη τουλάχιστον δέκα μικρομέτρων (δέκα χιλιοστών του χιλιοστού).
Ακόμα και τότε όμως, θα χρειαστούν μήνες μέχρι να βεβαιωθούν ότι αυτά τα δείγματα μικροσκοπικής ύλης προέρχονται από το ουράνιο σώμα και όχι από τη Γη.
  
Η αποστολή του «Χαγιαμπούσα» ταλαιπωρήθηκε από αλλεπάλληλα τεχνικά προβλήματα και η JAXA έχασε επαφή με το σκάφος της για αρκετό καιρό.
Το σκάφος αναγκάστηκε να παρατείνει την αποστολή του για τρία χρόνια, καθώς δεν μπόρεσε να φτάσει στον αστεροειδή, όταν και όπως είχε αρχικά προγραμματιστεί, με αποτέλεσμα να αρχίσουν αυτοσχεδιασμοί (επιτυχημένοι εκ του αποτελέσματος) από τους Ιάπωνες μηχανικούς και να αλλάξει ο αρχικός «στόχος» προσεδάφισης με έναν άλλο αστεροειδή.

Η δυσλειτουργία όμως του εξοπλισμού συλλογής υλικών, όταν το σκάφος προσγειώθηκε τελικά στον «Ιτοκάβα», ήταν ένα νέο πλήγμα και μέχρι σήμερα παραμένει ασαφές, αν τελικά το «Χαγιαμπούζα» κατάφερε να συλλέξει έστω και μερικούς κόκκους «εξωτικής» ύλης.

πηγή enet.gr

Παρασκευή, 30 Ιουλίου 2010

Ο ήλιος μας ίσως έχει ένα «σκοτεινό» μυστικό

Ο ήλιος μας ίσως έχει ένα «σκοτεινό» μυστικό. Στην «καρδιά» του μπορεί να ελλοχεύει σκοτεινή ύλη, που διαρκώς μειώνει την θερμοκρασία του πυρήνα του, σύμφωνα με την νέα ριζοσπαστική θεωρία ενός βρετανού φυσικού.


Οι επιστήμονες έχουν συμπεράνει ότι η λεγόμενη «σκοτεινή ύλη» αποτελεί πάνω από το 80% της συνολικής μάζας του σύμπαντος, όμως ποτέ δεν την έχει δει κανένα ανθρώπινο μάτι, αφού δεν έχει παραχθεί σε εργαστήριο, ούτε έχει άμεσα παρατηρηθεί σε κάποιο πείραμα ή στο διάστημα. Έτσι, οι φυσικοί γνωρίζουν στην πραγματικότητα ελάχιστα πράγματα γι’ αυτήν.

Ο δρ Στεφεν Γουέστ του τμήματος φυσικής του Πανεπιστημίου του Λονδίνου πιστεύει ότι ο ήλιος αποτελεί ένα θαυμάσιο «εργαστήριο» για να παρατηρηθούν οι μυστηριώδεις ιδιότητες της σκοτεινής ύλης, επειδή ισχυρίζεται ότι στο κέντρο του αυτή η μορφή ύλης αφθονεί.

Σύμφωνα με τις απόψεις του, η σκοτεινή ύλη σχηματίζει μια άλω (ομίχλη) γύρω από το γαλαξία μας (σε αυτό συμφωνούν πολλοί επιστήμονες) και, καθώς ο ήλιος κινείται συνεχώς στο γαλαξία μας, υφίσταται έναν «άνεμο» σκοτεινής ύλης, καθώς περνάει μέσα από αυτήν κατά την κίνησή του. Αυτό, όπως πιστεύει ο Γουέστ, αναγκάζει μερικά σωματίδια της σκοτεινής ύλης να συγκρούονται με σωματίδια στοιχείων του ήλιου και έτσι να εγκλωβίζονται από τη βαρύτητα του άστρου.

Με τον τρόπο αυτό, κατά τον βρετανό φυσικό, σταδιακά συσσωρεύονται σωματίδια σκοτεινής ύλης στο κέντρο του ήλιου μας. Οι προσομοιώσεις σε ηλεκτρονικό υπολογιστή που έκανε η ερευνητική ομάδα του Γουέστ, δείχνουν ότι η συγκέντρωση της σκοτεινής ύλης στον καυτό πυρήνα του ήλιου οδηγεί στην μερική ψύξη του.

Τα σωματίδια σκοτεινής ύλης παγιδεύουν θερμότητα από την «καρδιά» του ήλιου μας και την μεταφέρουν προς την επιφάνεια, μειώνοντας έτσι συνεχώς την θερμοκρασία του ηλιακού πυρήνα.

Η μείωση της θερμοκρασίας επηρεάζει με τη σειρά της τον αριθμό των νετρίνων που παράγονται ως υποπροϊόντα κατά τις πυρηνικές αντιδράσεις μέσα στον ήλιο. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι, μελετώντας αυτά τα νετρίνα, θα μπορέσουν να βγάλουν συμπεράσματα για το ρόλο που παίζει η σκοτεινή ύλη στην ηλιακή φυσική, καθώς και για την μάζα των ίδιων των σωματιδίων της σκοτεινής ύλης και για τον τρόπο που αυτά αλληλεπιδρούν με τα άλλα στοιχεία της ύλης του άστρου του ηλιακού μας συστήματος.

Η ομάδα του Γουέστ σχεδιάζει με μελετήσει περαιτέρω το ζήτημα και με τη βοήθεια του μεγάλου επιταχυντή σωματιδίων στο CERN.

πηγή enet.gr, 11:47 Παρασκευή 30 Ιουλίου 2010

Πέμπτη, 29 Ιουλίου 2010

Στη Νότια Αφρική ο "Κήπος της Εδέμ"

Σπήλαια 400 χιλιόμετρα ανατολικά του Κέιπ Τάουν ήταν το «σπίτι» του ανθρώπου την εποχή των παγετώνων πριν από 200.000 έτη

ΛΟΝΔΙΝΟ Τα τελευταία χρόνια σε απομονωμένα σπήλαια που βρίσκονται στις νότιες ακτές της Ν. Αφρικής έχει εντοπιστεί ένα μεγάλο πλήθος πολύ σημαντικών ανθρωπολογικών ευρημάτων. Πρόκειται για μια μακρά λωρίδα γης που ονομάζεται Πινάκλ Πόιντ, βρίσκεται περί τα 400 χιλιόμετρα ανατολικά του Κέιπ Τάουν και αποτελεί επίκεντρο ερευνών. Οι ανασκαφές φέρνουν συνεχώς στην επιφάνεια απολιθώματα ανθρώπων οι οποίοι ζούσαν εκεί πριν από πολλές δεκάδες, ακόμη και εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, και τα οποία συμπληρώνουν το παζλ της εξέλιξης του ανθρώπινου είδους.

Αμερικανοί επιστήμονες χαρακτηρίζουν την περιοχή «Κήπο της Εδέμ», υποστηρίζοντας ότι ήταν το μοναδικό σημείο στη Γη στο οποίο μπορούσε ο άνθρωπος να επιβιώσει πριν από περίπου 200.000 έτη, όταν εξελισσόταν μία από τις πιο παρατεταμένες εποχές παγετώνων. Ομάδα επιστημόνων του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Αριζόνας έχει συλλέξει ευρήματα τα οποία την οδήγησαν στην ανάπτυξη μιας νέας θεωρίας.

Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, πριν από 195.000 έτη η απότομη μείωση της θερμοκρασίας οδήγησε στον αφανισμό πολλών ειδών. Ο ανθρώπινος πληθυσμός πιθανότατα συρρικνώθηκε τόσο ώστε αποτελείτο τελικά από μερικές εκατοντάδες άτομα τα οποία κατάφεραν να επιβιώσουν σε μία και μόνη τοποθεσία.

Ο επικεφαλής των ανασκαφών καθηγητής Κέρτις Μάρεαν εκτιμά ότι αυτός ο τόπος-«καταφύγιο» του ανθρώπου ήταν το Πινάκλ Πόιντ. «Τα ευρήματά μας μαρτυρούν ότι ο μικρός σε αριθμό πληθυσμός από τον οποίο προέκυψαν όλοι οι άνθρωποι εκμεταλλεύτηκε έναν μοναδικό συνδυασμό πόρων στις νότιες ακτές της Αφρικής».
Ποιος ήταν αυτός ο μοναδικός συνδυασμός που έκανε το Πινάκλ Πόιντ ξεχωριστό; Στην περιοχή υπήρχε πολύ πλούσια βλάστηση, ενώ παράλληλα η θάλασσα ήταν καλή πηγή για την εύρεση τροφής. Από τις ακτές αυτές περνούσαν θαλάσσια ρεύματα τα οποία έφερναν μαζί τους πολλά ψάρια, όπως αναμένεται να αναφέρει η ερευνητική ομάδα σε νέα δημοσίευση την οποία ετοιμάζει.

Οι επιστήμονες οι οποίοι ανέπτυξαν τη νέα θεωρία εκτιμούν ότι στο Πινάκλ Πόιντ κατάφερε ο άνθρωπος αρχικά να δαμάσει τη φωτιά και στη συνέχεια να μάθει να φτιάχνει εργαλεία. Ετσι όταν κάποια στιγμή οι πάγοι υποχώρησαν και μια ομάδα ανθρώπων αποφάσισε να μετακινηθεί από την περιοχή προς τον Βορρά, ήταν έτοιμη να κάνει το μεγάλο και δύσκολο ταξίδι. Με «όπλα» την αυξημένη νοημοσύνη, τη φωτιά και τα εργαλεία, αυτή η ομάδα ανθρώπων κατάφερε να επιβληθεί στα στοιχεία της φύσης αλλά και να αντιμετωπίσει με επιτυχία τους Νεάντερταλ οι οποίοι ζούσαν στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Η επιστημονική ομάδα πιστεύει ότι ο σύγχρονος άνθρωπος είναι απευθείας απόγονος αυτής της μικρής ομάδας ανθρώπων. Για να ενισχύσει την άποψή της, η επιστημονική ομάδα αναφέρει ότι η θεωρία της δίνει και μια πειστική εξήγηση στο γεγονός ότι ο άνθρωπος έχει τη μικρότερη γενετική ποικιλομορφία σε σχέση με τα υπόλοιπα είδη του ζωικού βασιλείου.

Η επιστημονική κοινότητα υποδέχθηκε με επιφύλαξη τη νέα θεωρία. «Πρέπει να συμφωνήσουμε ότι η ανάπτυξη νοημοσύνης, η ικανότητα εκμετάλλευσης της φωτιάς και δημιουργίας εργαλείων, μας επέτρεψε να επιβιώσουμε και να εξελιχθούμε. Αλλά δεν μπορεί κανείς να πει με βεβαιότητα ότι ο σύγχρονος άνθρωπος είναι προϊόν μιας μικρής ομάδας ανθρώπων» δήλωσε στην «Daily Τelegraph» ο καθηγητής Κρις Στρίνγκερ, του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου.

πηγή ΤΟ ΒΗΜΑ 29/7/10

Τρίτη, 27 Ιουλίου 2010

Υπολογιστής μεταφράζει «χαμένες» γλώσσες στα αγγλικά

Μια γραπτή γλώσσα ηλικίας άνω των 3.000 ετών «αποκρυπτογραφήθηκε» από επιστήμονες χάριν σε ένα ειδικό πρόγραμμα στον υπολογιστή. Μέσα σε λίγες μόνο ώρες, το «θαυματουργό» λογισμικό μετέφρασε κείμενο από τα ουγκαριτικά, αρχαία γλώσσα της Μέσης Ανατολής, στα αγγλικά.

Πρόκειται για καινοτόμο μέθοδο που θα οδηγήσει σε εντυπωσιακές ανακαλύψεις επισημαίνουν οι επιστήμονες του αμερικανικού πανεπιστημίου ΜΙΤ.

Το εν λόγω πρόγραμμα συνδυάζει και αντιπαραθέτει στοιχεία από τις σημερινές σε όλους γνωστές γλώσσες με τα σημεία, σχήματα και γράμματα των αρχαίων "εξαφανισμένων" γλωσσών επιτυγχάνοντας με τον τρόπο αυτό να τις μεταφράσει.

Η μετάφραση της ουγκαριτικής επετεύχθη με βάση κατά κύριο λόγο τα εβραϊκά.

Η περιοχή του βασιλείου της Ουγκαρίτ, που ήταν πιθανό να κατοικήθηκε ήδη από την πρώτη εμφάνιση του ανθρώπου στη Συρία, αποτελούσε ένα σημείο συνάντησης πολλών πολιτισμών στην Εγγύς Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων του μυκηναϊκού και του κυπριακού.

Στα ερείπια της πόλης αυτής, που ήταν ένα σημαντικό εμπορικό και κοσμοπολίτικο κέντρο, κρύβονταν εκτός άλλων ευρημάτων τα λεγόμενα Ουγκαριτικά κείμενα που χρονολογούνται από το 14ο έως το 12ο αιώνα π.Χ. και τα οποία περιλαμβάνουν ιδιωτικά, διοικητικά και θρησκευτικά κείμενα.

Πέντε είναι οι μη αποκρυπτογραφημένες γλώσσες που θα κληθούν οι ερευνητές να μεταφράσουν.

Αναλυτικά:

Η γλώσσα των Ετρούσκων, αρχαίου λαού που κατοικούσε στην Ετρουρία, κατά τους Ρωμαίους, ή Τυρρηνία, κατά τους Έλληνες, στη κεντρική χώρα της σημερινής Ιταλίας.

O Κώδικας Rohonc. Πρόκειται για ένα σύνολο γραπτών σε ένα άγνωστο σύστημα γραφής που ανακαλύφθηκε στην Ουγγαρία.

H γλώσσα Rongorongo, ένα σύστημα ιερογλυφικών που ανακαλύφθηκε τον 19ο αιώνα στο Νησί του Πάσχα και φαίνεται να είναι πρωτο-γραφή.

Η Γραμμική Α, μινωική γραφή που ανακαλύφθηκε στην Κρήτη το 1900. Η γραφή αυτή θεωρείται πρόγονος της Γραμμικής Β, η οποία είναι μυκηναϊκή. Η Γραμμική Α αποτελείται όπως και η Γραμμική Β από συλλαβογράμματα (χαρακτήρες με συγκεκριμένη συλλαβική φωνητική αξία) και ιδεογράμματα (ή λογογράμματα, χαρακτήρες που αντιπροσωπεύουν αντικείμενα). Η Γραμμική Α δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της σύγχρονης αρχαιολογίας. Η αποκρυπτογράφησή της θα αποκαλύψει τη γλώσσα και ενδεχομένως και την καταγωγή των Μινωιτών.

Τα σύμβολα Vinca, την πρώτη μορφή γραπτού λόγου, όπως εικάζεται και για παρόμοια σύμβολα χαραγμένα σε πηλό, που βρίσκονται σε οικισμούς της νότιας Βαλκανικής. Χρονολογείται γύρω στα 4.000 χρόνια π. Χ..Τα πρώτα δείγματα ανακαλύφθηκαν στην Ουγγαρία το 1875.

 πηγή enet.gr 12:31 26/7/10

Δευτέρα, 26 Ιουλίου 2010

Ενέργεια από την πέψη «τροφής» παίρνει βρετανικό ρομπότ

"Tα αυτόνομα ρομπότ χρειάζονται τροφή κάθε λίγες ημέρες"
Αυτονομία μίας εβδομάδας

Μπρίστολ,Ηνωμένο Βασίλειο
Αυτόνομο ρομπότ το οποίο θα παίρνει την ενέργεια που χρειάζεται τρώγοντας και χωνεύοντας σε συνθετικό στομάχι ετοιμάζουν επιστήμονες στη Βρετανία.

Στο παρελθόν είχαν υπάρξει πρότυπα ρομπότ που είχαν στο εσωτερικό τους καλλιέργειες βακτηριδίων που διασπούσαν την «τροφή» (στη περίπτωσή του άλατα, οργανικές ύλες και μαγιά) και παρήγαγαν ενέργεια. Ωστόσο, αντιμετώπιζαν το πρόβλημα που έχουν και έχουν επιλύσει όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί: την απόρριψη των υπολειμμάτων της πέψης.

Τώρα, όπως αναφέρει ο New Scientist, ερευνητές στο Μπρίστολ της Βρετανίας, μεταξύ τους και ο Ιωάννης Ιερόπουλος, έλυσαν το γρίφο με την κατασκευή τεχνητού «εντέρου».

Το Ecobot III που κατασκεύασαν λειτουργεί σχεδόν αυτόνομα για επτά ημέρες. Σε αυτό διάστημα μπορεί να κάνει βασικές εργασίες, να παίρνει την τροφή του που επεξεργάζεται στις βακτηριδιακές καλλιέργειες και αποβάλλει τα υπολείμματα κάθε 24 ώρες.

Συγκεκριμένα, η πέψη των θρεπτικών υλών όταν μεταβολίζονται από τα βακτηρίδια παράγει ιόντα υδρογόνου που με τη σειρά τους παράγουν μέσα από περίπλοκη διαδικασία ηλεκτρικό ρεύμα.

Το έντερο του ρομπότ, αναφέρει ο κ.Ιερόπουλος, μπορεί να εκτελεί περισταλτικές κινήσεις όπως ένα πραγματικό έντερο, αποβάλλοντας τοξικές ουσίες που θα απειλούσαν τα βακτηρίδια.
Newsroom ΔΟΛ

Σάββατο, 24 Ιουλίου 2010

Η εσωτερική σχολή του Πυθαγόρα

« Πη παρέβην ? τι δ ΄έρεξα ? τι μοι δεον ουκ ετελέσθη»
( τι κακό έκανα ; τι καλό έκανα ; τι έπρεπε να κάνω και δεν το έκανα ; )

Η εσωτερική σχολή του Πυθαγόρα θεωρείτε το πρώτο πανεπιστήμιο του κόσμου, όπου η διδασκαλία γινόταν με μυστηριακό και συμβολικό τρόπο. Πρώτος ο Πυθαγόρας εισήγαγε στην Ελλάδα το σύστημα της πρακτικής φιλοσοφίας, της ηθικής των ανθρωπίνων καθηκόντων. Η φιλο-σοφία του υποβοηθούσε τον άνθρωπο να εξυψώσει βαθμιαία την ψυχή και το νου του συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στην πρόοδο της ίδια της ανθρωπότητας.
Παρόλο που η σχολή του, ριζοσπαστικά για την εποχή του , δεχόταν και άνδρες και γυναίκες , η διδασκαλία του προοριζόταν για λίγους ή όπως εκείνος έλεγε : «μη είναι προς πάντας πάντα ρητά».
Συνήθιζε να διαχωρίζει τους μαθητές σε εξωτερικούς και Εσωτερικούς ( την διάκριση αυτή ο Πυθαγόρας την είχε διδαχτεί από τους Αιγύπτιος Ιερείς οι οποίοι εφάρμοζαν ένα παρόμοιο σύστημα διδασκαλίας ). Οι εξωτερικοί μαθητές ήταν εκείνοι που παρακολουθούσαν τις «δημόσιες» ακροάσεις κατά τις οποίες ο Πυθαγόρας επέλεγε τους μελλοντικούς Εσωτερικούς Μαθητές του. Στο ακροατήριο αυτό μιλούσε για τον σεβασμό στους νόμους, την αλληλεγγύη , την ομόνοια ,την φιλία κ.λ.π.
Η εισδοχή των μαθητών στην Σχολή καθώς και η διδασκαλία γινόταν όπως τις σχολές Μυστηρίων. Ο υποψήφιος έπρεπε να περάσει κάποιες Δοκιμασίες για να μπορέσει να γίνει αποδεχτός στον χώρο και να μαθητεύσει στην Σχολή.
Οι πυθαγόρειοι πίστευαν ότι οι μορφασμοί, το γέλιο και η φυσιογνωμία του ανθρώπου υποδούλωναν τον χαρακτήρα του γι αυτό πάρα πολλές φορές ο Πυθαγόρας και οι «Μαθηματικοί» του παρακολουθούσαν αρκετά τους υποψήφιους πριν να τους επιλέξουν .
«Η φύση αγαπάει να κρύβεται» όπως έλεγε ο Ηράκλειτος για τον λόγο αυτό οι Εσωτερικοί μαθητές τηρούσαν όρκο σιωπής . Το ρήμα μυώ : κλείνω τα μάτια, ή κλείνω το στόμα , γνωστό σε όλες τις Σχολές Μυστηρίων, προδιαθέτει τον υποψήφιο να μην αποκαλύψει στους αμύητους όλα όσα πρόκειται να διδαχτεί. Εξάλλου εκείνοι οι οποίοι δεν είχαν «σφυρηλατήσει» το πνεύμα τους κινδύνευαν να παραμορφώσουν τις αλήθειες .
Ο μαθητής δεν θα έπρεπε να είναι ασθενής χαρακτήρας γι αυτό και μια από τις πρώτες δοκιμασίες ήταν να περάσει μια νύχτα σε ένα σπήλαιο όπου κατά τον θρύλο υπήρχαν κακά πνεύματα και φαντάσματα.
Αυτός που αδυνατούσε να παραμείνει δεν γινόταν δεχτός. Επίσης έπρεπε να ξεπεράσει την υπεροψία και να καταλάβει αυτό που ο Σωκράτης έλεγε : «ένα ξέρω ότι δεν ξέρω τίποτα». Για το λόγο αυτό έβαζαν τον νεόφυτο για μερικές μέρες μόνο του να διαλογιστεί πάνω σε μια γεωμετρική μορφή. Αφού γινόταν αυτό τον παρουσίαζαν στο αμφιθέατρο μπροστά σε όλους όπου εκεί οι παλιότεροι μαθητές τον έκαναν να αντιμετωπίσει τη δοκιμασία της υπεροψίας και να αντιληφθεί, όπως αναφέρει ένας μύθος από την ανατολή ,ότι, για να δεχτείς κάτι καινούργιο πρώτα από όλα πρέπει να αποβάλεις αυτό που ήδη έχεις.
Στην αρχική φάση οι δοκιμασίες ήταν ψυχολογικού τύπου ( έλεγχος και στερέωμα των συγκινήσεων ) όπου ο σκοπός βέβαια ήταν να μπορέσει ο μαθητής να βρει την διάνοια και την ηθική ικανότητα ώστε να μπορέσει να αντεπεξέλθει στις ίδιες τις δοκιμασίες της καθημερινής ζωής.
Αφού ξεπερνούσε τις πρώτες αυτές «δυσκολίες» γινόταν Νεόφυτος.
Εδώ οι δοκιμασίες ήταν κυρίως πάνω στην φαντασία του. Αυτό στηρίζονταν στην διδασκαλία του Πυθαγόρα που έλεγε ότι «πρέπει να μάθουμε να δούμε τα πράγματα όπως ακριβώς είναι και όχι όπως θα θέλαμε να τα φανταστούμε». Να αποκτήσει ο μαθητής αντικειμενικότητα και κοινή λογική.
Αφού περνούσε από την φάση αυτή γινόταν Ακουσματικός όπου για πέντε ολόκληρα χρόνια δεν είχε άλλο δικαίωμα από το να ακούει την διδασκαλία ( οι μαθητές άκουγαν μόνο την φωνή χωρίς να βλέπουν τον Πυθαγόρα). Από εκεί εξάλλου πήρε το όνομα της και η Σχολή «Ομακοείον», χώρος όπου όλοι ακούνε μαζί. Μερικά από τα μαθήματα της φάσης αυτής ήταν: το μυστικό της δυαδικότητας του ανθρώπινου όντως , ψυχολογία, ασκήσεις για την ηθική ανάπτυξη της προσωπικότητας, αυτοέλεγχος .
Τα μυστικά των μαθηματικών , την μυστηριακή δύναμη του Χρυσού Αριθμού , μάθαιναν εκείνοι οι μαθητές οι οποίοι εκτός των άλλων είχαν συμπληρώσει το 28ο έτος της φυσικής τους ηλικίας.
Από την φάση αυτή και μετά μπορούσαν αν ήθελαν να ξαναενταχθούν στην κοινωνική ζωή ( από όπου είχαν αποτραβηχτεί , για να μπορέσουν να μαθητεύσουν ) βοηθώντας τους συνανθρώπους τους. Ονομάζονταν έτσι πολιτικοί ( «καθίσταται έτσι χρήσιμος στους ομοίους του, οφείλει να ακτινοβολεί περί εαυτόν την θερμότητα και το φως που έλαβε»).
Λίγοι ήταν αυτοί όμως οι οποίοι έφταναν σε ένα ανώτερο στάδιο , γινόταν Σεβαστικοί ή Μαθηματικοί . Αυτός ο βαθμός του τάγματος επέτρεπε στον μυημένο πραγματική κυριαρχία τόσο στον ίδιο του τον εαυτό όσο και επί του περιβάλλοντος κόσμου, ορατού και αόρατου. Κύριο μέλημα τους ήταν τα μαθήματα και η εποπτεία της Σχολής, ενώ ταυτόχρονα οι ίδιοι δίπλα στον Πυθαγόρα μυούνταν στα μυστήρια της φύσης, της αστρονομίας και της αστρολογίας.
Για τους Πυθαγόρειους η συντροφικότητα και η φιλία είχαν ύψιστη σημασία γιατί καθρέπτιζε την Παγκόσμια Αγάπη. Ο ίδιος ο Πυθαγόρα πρότρεπε τους μαθητές του να αναπτύξουν φιλία μεταξύ τους, μάλιστα όταν κάποτε τον ρώτησαν «τι εστί φίλος» εκείνος απάντησε «το άλλο εγώ».
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• ΙΑΜΒΛΙΧΟΣ: ΠΥΘΑΓΟΡΙΚΟΣ ΒΙΟΣ , εκδόσεις Πύρινος Κόσμος
• ΠΥΘΑΓΟΡΟΥ ΧΡΥΣΑ ΕΠΗ , εκδόσεις ΠΑΠΥΡΟΣ
• ΤΑ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ , Γιώργος Σιέτος , Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος.
• ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΑ , Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος
• Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΙΣΜΟΥ , Π. ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ Εκδόσεις ΙΔΕΟΘΕΑΤΡΟΝ

Παρασκευή, 23 Ιουλίου 2010

Γυάλινος μανδύας «εξαφανίζει» αντικείμενα


Αποτελείται από μικροσκοπικά σωματίδια γυαλιού και έχει τη μοναδική ιδιότητα να κάνει... αόρατα - στο ανθρώπινο μάτι - τα αντικείμενα που περιβάλει. Ο λόγος για το νέο «μανδύα» που ανακάλυψαν Αμερικανοί επιστήμονες.

Ο μανδύας "καμπυλώνει" τις ακτίνες του φωτός που πέφτουν πάνω στο αντικείμενο που περιβάλλει.

Με τον τρόπο αυτό, το καθιστά αόρατο στα ανθρώπινα μάτια.

Οι ερευνητές του τεχνολογικού πανεπιστημίου του Michigan Tech, υπό την καθηγήτρια Ελένα Σεμουτσκίνα, παρουσίασαν τη σχετική έρευνα στο περιοδικό Applied Physics Letters του Αμερικανικού Ινστιτούτου Φυσικής.

Ωστόσο, ακόμη το επίτευγμα έχει περισσότερο θεωρητικό χαρακτήρα.

Και τούτο διότι έχει καταστεί εφικτό μόνο στο εργαστήριο με την χρήση υπερύθρου φωτός και προσομοιώσεων σε ηλεκτρονικό υπολογιστή.

Βέβαια, όταν το ίδιο συμβεί και με το ορατό φως, οποιοδήποτε αντικείμενο θα... εξαφανιστεί!

Διάφορες επιστημονικές ομάδες ανά τον κόσμο εργάζονται για τη δημιουργία ανάλογων "μανδυών" από τα λεγόμενα "μετα-υλικά", δηλαδή υλικά με ιδιότητες που δεν υπάρχουν στη φύση.

Αυτή είναι η η πρώτη φορά που αναπτύχθηκε ένας μη μεταλλικός γυάλινος μανδύας αορατότητας.

Το περιοδικό New Scientist προέβλεψε πέρυσι ότι το πολύ σε 30 χρόνια οι μανδύες αορατότητας θα αποτελούν μέρος της καθημερινής ζωής μας.

πηγή  enet.gr 10.58 Παρασκευή 23/7/2010

Τετάρτη, 21 Ιουλίου 2010

Πυθαγορισμός

Ιστορικά στοιχεία
Στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ. ιδρύεται στον Κρότωνα, στην κάτω Ιταλία, η πρώτη σχολή φιλοσοφίας του κλασικού κόσμου, το Ομακοείο.
Είναι μια προσπάθεια να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα στον κόσμο των μυστηρίων και στον κόσμο των ανθρώπων.
Αποτελεί την αρχή μιας πλειάδας σχολών φιλοσοφίας που θα δημιουργηθούν αργότερα στην Ελλάδα και στην Ρώμη.
Δημιουργός της είναι ο Πυθαγόρας από την Σάμο.
Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.
Ο Πυθαγόρας γεννήθηκε στην Σάμο, ανάμεσα στο 592 και το 572 π.Χ.
Από μικρός εμφάνισε ιδιαίτερα χαρίσματα που θα προκαλέσουν αργότερα την δημιουργία ενός θρύλου που τον θέλει γιο του Απόλλωνα. Το ίδιο το όνομά του σημαίνει «αυτός που αναγγέλθηκε από την Πυθία».
Παίρνει μέρος στους Ολυμπιακούς αγώνες και στέφεται ολυμπιονίκης στην πάλη.
Ταξιδεύει στην Αίγυπτο και μυείτε στα μυστήρια της Μέμφιδος και της Ηλιούπολης. Μετά στην Φοινίκη και στην Χαλδαία όπου διδάσκεται αστρονομία και γεωμετρία. Τέλος φαίνεται ότι ήλθε σε επαφή με τους δρυίδες στη Γαλατία. Επιστρέφει στην Σάμο και ιδρύει μια σχολή καταφέρνοντας να κάνει πάνω από 3000 μαθητές.
Η αίγλη του προκαλεί τις αντιδράσεις της εξουσίας της Σάμου και έτσι αναγκάζεται να φύγει, όπου μετά από ένα αρκετά μακρύ ταξίδι φτάνει στον Κρότωνα και ιδρύει την πασίγνωστη σχολή του γύρο στο 520 π.Χ.
Σε όλη του την ζωή φρόντισε να είναι παράδειγμα για τους άλλους ανθρώπους, κάτι που αποτελεί την βάση του τρόπου διδασκαλίας του.
Η Πυθαγορική διδασκαλία
Η διδασκαλία του είναι μια «φόρμουλα» που θα οδηγήσει τον άνθρωπο στο να κατανοήσει τους νόμους της φύσης και να βελτιώσει και να αναπτύξει τις ικανότητές του.
Η αρχή αυτής της «φόρμουλας» είναι τα Μαθηματικά.
Όχι όμως με την σημερινή αντιμετώπιση αλλά με μία θεώρηση που μπορεί να μας οδηγήσει στην πρώτη αιτία των πραγμάτων.
Οι αριθμοί είναι Θεοί θα πει αργότερα ο Πλάτωνας, που για πολλούς είναι ο τελευταίος μεγάλος πυθαγόρειος, παρόλο που δεν γνώρισε ποτέ τον Πυθαγόρα.
Από τους αριθμούς είναι που αρχίζει το στάδιο της εκδήλωσης του κόσμου.
Ο Πυθαγόρας εκφράζει την δημιουργία του κόσμου ως εξής:
Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ.
Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΕΙΝΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ.
Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.
Τα μαθηματικά είναι το σημείο όπου συναντιούνται και εναρμονίζονται η θρησκεία, η επιστήμη και η τέχνη. Γι' αυτό η διδασκαλία του μπορεί να είναι ολιστική και να περιλάβει αρμονικά, την θρησκευτική αντίληψη, την επιστημονική έρευνα και το πείραμα. Και όλα αυτά διαποτισμένα από ένα σύνολο ηθικών κανόνων που και αυτοί σχετίζονται με μαθηματικά κλειδιά και αριθμούς.
Τα μαθηματικά σύμβολα έχουν μεγάλη σημασία για την Πυθαγορική διδασκαλία γιατί μέσα από αυτά κατάφερναν να «στερεώσουν» στον εκφρασμένο κόσμο οτιδήποτε είχαν καταφέρει να κατακτήσουν. Δηλαδή μπορούσαν να γράψουν, χρησιμοποιώντας τα μαθηματικά σύμβολα μία ψυχολογική κατάσταση ή μια έκφραση ομορφιάς. Όπως για παράδειγμα το αριθμός Φ (Φ = 1.62...) που είναι η έκφραση του κανόνα της ομορφιάς της φύσης.
Ο Πυθαγόρας είναι ο ιδρυτής της μουσικής επιστήμης, ο εφευρέτης των συμβόλων που σχετίζονται με τις νότες και τα μουσικά σύμβολα. Το μαθηματικά μέρος αυτής της επιστήμης ονομαζόταν «Αρμονική».
Είναι ο πρώτος που μιλάει για την σφαιρικότητα της γης και ότι αυτή αποτελεί μέρος ενός συνόλου ομόκεντρων σφαιρών όπου οι αποστάσεις μεταξύ τους ρυθμίζονται με μουσικά διαστήματα. Είναι η αρμονία των σφαιρών.
Η Πυθαγορική εκπαίδευση.
Παρόλο που το Ομακοείο λειτουργούσε με κοινοβιακό τρόπο υπήρχαν παράλληλα και δραστηριότητες που απευθύνονταν στο πλατύ κοινό. Αυτές ήταν κυρίως, δημόσιες ακροάσεις, πάνω σε ερωτήματα της καθημερινότητας και σε φιλοσοφικές λύσεις τους. Πόλοι ήταν αυτοί που απλά παρακολουθούσαν χωρίς να επιθυμούν την εφαρμογή των λύσεων στην πράξη. Άλλοι πάλι εμβάθυναν προχωρώντας στην είσοδό τους στην κοινότητα και γίνονταν μαθητές.
Για να γίνει δεκτός μαθητής κάποιος, έπρεπε να περάσει δοκιμασίες, κυρίως ψυχολογικού τύπου. Σκοπός των δοκιμασιών ήταν να μπορέσει να ενεργοποιήσει, την Διάνοια και Ηθική ικανότητα.
Την Διάνοια ώστε να μπορέσει να έχει δική του γνώμη. Και την Ηθική ικανότητα για να θέση αυτή την Διάνοια στο κοινό καλό, ελέγχοντας τις εγωιστικές τάσεις.
Ακόμα στόχος ήταν να σφυρηλατηθεί ο χαρακτήρας του ανθρώπου και να αναπτύξει την ανδρεία, την δύναμη, την ηρεμία και τον αυτοέλεγχο. Για παράδειγμα, τον έβαζαν για λίγες ημέρες μόνο του, σ' ένα δωμάτιο, με λίγο φαγητό και λίγο νερό. Ακόμα του έδιναν μια πινακίδα με κάποιο γεωμετρικό σύμβολο χαραγμένο επάνω της. Αφού διαλογιζόταν τον έφερναν στο αμφιθέατρο, όπου μπροστά σε πολλούς παλιότερους μαθητές, θα έπρεπε να παρουσιάσει τι κατάλαβε. Κατά την διάρκεια της παρουσίασης το ακροατήριο τον αποδοκίμαζε με διάφορους τρόπους. Με αυτή την δοκιμασία ο υποψήφιος μπορούσε να ελέγξει το ελάττωμα της ΥΠΕΡΟΨΊΑΣ.
Στα πλαίσια των μελών υπήρχαν τρεις βαθμοί. Ο Νεόφυτος, ο Ακουσματικός και ο Μαθηματικός.
Στον βαθμό του Νεόφυτου οι δοκιμασίες ήταν λεπτότερες και κυρίως πάνω στην φαντασία του. Αποσκοπούσαν στο να αναπτυχθεί η δημιουργική φαντασία απομονώνοντας και περιορίζοντας την φαντασιοπληξία. Η δημιουργική φαντασία διαφέρει από την φαντασιοπληξία στο ότι είναι ελεγχόμενη, έχει στόχο και δίνει πρακτικά αποτελέσματα. Αντίθετα η δεύτερη μας παρασύρει σε ουτοπικούς συνειρμούς που είναι εντελώς ανεφάρμοστοι.
Το επίπεδο αυτό ολοκληρωνόταν όταν ο μαθητής κατάφερνε να «στερεώσει τις συγκινήσεις και τα συναισθήματα του». Όταν μπορούσε να τα ελέγξει και να τα κατευθύνει.
Αφού είχε μάθει να υπερισχύει στις υπερβολικές και αρνητικές όψεις της προσωπικότητάς του πέρναγε στο επίπεδο του Ακουσματικού. Η διάρκεια αυτής της φάσης ήταν περίπου πέντε χρόνια και ήταν υποχρεωμένος να κρατάει σιωπή. Έτσι μάθαινε πως να βελτιώνει και να χειρίζεται τις δικές του δυνάμεις και αρετές.
Γεωμετρία θα άρχιζε να μαθαίνει από τα 28 χρόνια του και μετά. Μέχρι τότε, η εκπαίδευση στόχευε στην διαπαιδαγώγηση της προσωπικότητάς του. Στα 28 χρόνια (7 Χ 4 = 28) συμπληρώνεται ένας σημαντικός κύκλος ζωής για τον άνθρωπο. Επτά χρόνια για κάθε ένα από τα σώματα της προσωπικότητας. Τα σώματα αυτά είναι α) το φυσικό, β) το ζωτικό, γ) το συναισθηματικό και δ) το συγκεκριμένο νοητικό.
Αφού είχε διαπαιδαγωγήσει την προσωπικότητα ο μαθητής τότε μπορούσε να εμβαθύνει, ελαχιστοποιώντας τις περιπτώσεις παρερμηνείας, σε θέματα της φύσης και του Θείου.
Μετά και από αυτό το στάδιο της εκπαίδευσης μπορούσε πάλι να ενταχθεί στην κοινωνία των ανθρώπων (δηλαδή να είναι πολιτικός ή πολίτης ή πολιτικό άτομο) για να μπορέσει να είναι περισσότερο χρήσιμος. Πολιτικός για τους πυθαγόρειους ήταν ο άνθρωπος που αφού είχε διδαχθεί την φιλοσοφία, επέστρεφε στον κόσμο για να είναι χρήσιμος στους άλλους. Δεν ενδιαφερόταν για αξιώματα και εξουσίες αλλά για την βελτίωση της κοινωνίας.
Αυτός που επέλεγε να γίνει πολιτικός δεν μπορούσε να περάσει στο στάδιο του Μαθηματικού. Δηλαδή αυτού που μπορεί να παραδίδει μαθήματα, να διδάσκει. Αυτοί που μπορούσαν είχαν και το πλεονέκτημα ότι μπορούσαν να ζουν κοντά στον Πυθαγόρα.
Ύψιστη σημασία για τους πυθαγόρειους είχαν η φιλία και η συντροφικότητα. Θεωρούσαν ότι σ' αυτά τα στοιχεία καθρεπτιζόταν η παγκόσμια αγάπη.
Ήταν «δεμένοι» από τον όρκο του μυστικού πάνω στην ανώτερη διδασκαλία τις τελετές και τα ιερά σύμβολα.
Ο Πυθαγόρας πρόσφερε στην ανθρωπότητα ένα ‘‘επιτυχημένο πείραμα'' γι' αυτό που αργότερα ο Πλάτωνας θα ονομάσει: εκπαίδευση με Γυμναστική και Μουσική.
Παρόλο που η σχολή του Κρότωνα έπαυσε να λειτουργεί με βίαιο τρόπο, η φήμη των πυθαγορείων εξακολούθησε να υπάρχει και να επηρεάζει τον τότε κόσμο. Έτσι ενάμιση αιώνα αργότερα ένας άλλος μεγάλος άνθρωπος θα επηρεαστεί από τον πυθαγορισμό και θα συμβάλει και αυτός με την σειρά του στην εξέλιξη του ανθρώπου. Φυσικά δεν είναι άλλος από τον ιδρυτή της ακαδημίας, τον Πλάτωνα.

Δευτέρα, 19 Ιουλίου 2010

Αριστοτέλης - Πλάτων

Μελετώντας την πορεία της Φιλοσοφίας στον Ελληνικό κόσμο, συναντάμε μεγάλες προσωπικότητες που με τη σκέψη και το έργο τους χάραξαν βαθιά την Ιστορία του Πολιτισμού και επέδρασαν στη διαμόρφωσή του χιλιάδες χρόνια μετά την εποχή τους. Ανάμεσα σ’ αυτούς συγκαταλέγονται ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης, δύο πραγματικοί γίγαντες της διανόησης και του πνεύματος, που συνδέθηκαν στενά μεταξύ τους, δίδαξαν μεγάλες αλήθειες, αναγνωρίστηκαν και τιμήθηκαν από τις μεταγενέστερες γενιές μέχρι και σήμερα για την προσφορά τους.

Στα έργα τους συναντάμε πολλά κοινά σημεία στις απόψεις τους για τη ζωή, τον άνθρωπο, την ηθική, κάτι που άλλωστε είναι φυσικό εφόσον συνδέθηκαν μεταξύ τους ως Δάσκαλος και Μαθητής. Συναντάμε όμως και κάποιες διαφορές στην αντίληψή τους για τον Κόσμο, την πολιτική και τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία.

Οι διαφορές μεταξύ των δύο φιλοσόφων

Ο Πλάτωνας γεννήθηκε το 428 π.Χ. στην Αθήνα. Οι γονείς του κατάγονταν από αριστοκρατική γενιά. Έτσι η μόρφωσή του ήταν προσεγμένη. Από τα νεανικά του χρόνια εκδήλωσε το ενδιαφέρον για την πολιτική και τα όσα συνέβαιναν στην Αθήνα. Όταν ήταν 20 ετών, γνώρισε το μετέπειτα δάσκαλό του, Σωκράτη, κοντά στον οποίο έμεινε για 8 χρόνια, μέχρι και το θάνατό του. Με τον Σωκράτη ανέπτυξε μία ιδιαίτερη σχέση ως μαθητής του, καθώς η διδασκαλία του επηρέασε με αποφασιστικό τρόπο τη διαμόρφωση του εσωτερικού κόσμου του Πλάτωνα.
Ο Πλάτωνας φρόντισε, μετά το θάνατο του δασκάλου του, να διασώσει και να μεταδώσει τις διδασκαλίες και τη μεγαλειώδη φυσιογνωμία του, γράφοντας τους γνωστούς σωκρατικούς διαλόγους.

Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, μετά από πολλά ταξίδια, ίδρυσε το 387 π.Χ. στην Αθήνα μία φιλοσοφική Σχολή κοινοβιακού χαρακτήρα, την οποία ονόμασε Ακαδημία προς τιμή του ήρωα Ακάδημου. Εκεί δίδαξε για 40 ολόκληρα χρόνια, ως το θάνατό του, σύμφωνα με τα ιδανικά του και με το σωκρατικό πνεύμα.
Η Ακαδημία αναδείχθηκε στον ελλαδικό χώρο σε έναν καταλυτικό φορέα γνώσης και διαμόρφωσης σημαντικών προσωπικοτήτων της εποχής και ανέδειξε πολλά μεγάλα ονόματα στον τομέα της φιλοσοφίας και επιστήμης. Ένα από αυτά ήταν ο Αριστοτέλης.

Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε στα Στάγειρα της Χαλκιδικής το 384 π.Χ. Ο πατέρας του ήταν φημισμένος γιατρός, γεγονός που πιθανόν επηρέασε το ενδιαφέρον του γιού του για τη βιολογία και τη φυσική.
Στην Ακαδημία του Πλάτωνα μπήκε σε ηλικία 18 ετών και έμεινε σ' αυτήν 19 χρόνια, μέχρι και το θάνατο του δασκάλου του. Ανέπτυξε μαζί του στενή σχέση και σεβασμό προς το πρόσωπό του, αλλά διαφώνησε και διαφοροποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό πάνω σε ορισμένες ιδέες και θέσεις του. Γι’ αυτό και λέγεται ότι ο Πλάτωνας τον αποκαλούσε “πόλο”, δηλαδή πουλάρι που κλωτσάει τη μητέρα του στην κοιλιά μόλις γεννηθεί.
Οι διαφωνίες των δύο μεγάλων φιλοσόφων είναι ένα θέμα που αξίζει να μελετήσει κανείς. Ας δούμε όμως πιο συγκεκριμένα τα σημεία στα οποία είχαν διαφορετική θεώρηση.

Σημείο πρώτο: Η Θεωρία των Ιδεών

Το πρώτο κύριο και βασικό σημείο διαφωνίας τους ήταν η αντίληψή τους για τον Κόσμο. Ο Πλάτωνας πίστευε ότι πίσω από τον κόσμο των αισθήσεων και της Ύλης υπήρχε μία άλλη πραγματικότητα, την οποία ονόμαζε “Κόσμο των Ιδεών”. Σ’ αυτόν τον κόσμο υπάρχουν και βρίσκονται τα καλούπια, οι αιτίες, τα πρότυπα όλων των πραγμάτων και φαινομένων που αντιλαμβανόμαστε μέσω των αισθήσεων γύρω μας. Όλα είναι φτιαγμένα με βάση μία διαχρονική μορφή, που παραμένει αιώνια και σταθερή παρά τις μεταβολές που ο χρόνος επιφέρει στα πάντα. Αυτές οι διαχρονικές μορφές μοιάζουν να είναι τα πρωταρχικά στοιχεία της φύσης, κάτι σαν διανοητικά και αφηρημένα σχήματα που διαμορφώνουν τα φυσικά φαινόμενα και που ο αριθμός τους είναι συγκεκριμένος. Έτσι πίσω από τον άνθρωπο υπάρχει η “ιδέα-άνθρωπος”, πίσω από το άλογο, υπάρχει η “ιδέα- άλογο”, κ.ο.κ.

Ο Αριστοτέλης από τη μεριά του είχε εντελώς αντίθετη άποψη. Γι’ αυτόν ο Πλάτωνας είχε αναποδογυρίσει την πραγματικότητα. Συμφωνούσε στο ότι ο φυσικός κόσμος διέπεται από μεταβλητότητα, παροδικότητα και φθορά. Αλλά οι «ιδέες» του Πλάτωνα γι’ αυτόν δεν είναι οι αρχικές μορφές των πραγμάτων, αλλά είναι ένα κατασκεύασμα της λογικής του ανθρώπου, που δημιουργείται μέσα από την εμπειρία. Δηλαδή η ιδέα μας για το άλογο σχηματίζεται από τη λογική μας, αφού έχουμε δει και συγκρίνει μέσα στη φύση ένα μεγάλο αριθμό αλόγων και έχουμε καταλήξει σ’ εκείνα τα χαρακτηριστικά που είναι κοινά σε όλα, πέρα από τις διαφορές τους. Αυτό το σύνολο κοινών χαρακτηριστικών είναι η ιδέα ή «μορφή», όπως την αποκαλούσε ο Αριστοτέλης, η οποία δεν προϋπάρχει σε κάποιον ειδικό κόσμο, αλλά συναντάται μέσα στο καθετί.

Για τον Πλάτωνα η ύψιστη πραγματικότητα βρίσκεται στον Κόσμο των Ιδεών και των Αρχετύπων. Για τον Αριστοτέλη η ύψιστη πραγματικότητα βρίσκεται σ’ αυτό που αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας. Για τον Πλάτωνα όλα όσα βλέπουμε γύρω μας είναι αντανακλάσεις άλλων πραγμάτων, που υπάρχουν στον Κόσμο των Ιδεών-κι επομένως και μέσα στην ψυχή του ανθρώπου. Για τον Αριστοτέλη όσα υπάρχουν μέσα στην ψυχή του ανθρώπου είναι αντανακλάσεις των πραγμάτων και των αντικειμένων του φυσικού κόσμου.

Σημείο δεύτερο: Η Πολιτική

Ένα άλλο σημαντικό σημείο διαφωνίας μεταξύ των δύο φιλοσόφων είναι η θεώρησή τους για το ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος (πολίτευμα) διακυβέρνησης ενός κράτους. Στο έργο του Αριστοτέλη «Πολιτικά» και στο έργο του Πλάτωνα «Πολιτεία» εκφράζονται οι πολιτικές τους θέσεις με αρκετές κοινές, αλλά και διαφορετικές αντιλήψεις. Ο Πλάτωνας μιλάει για την ιδανική Πολιτεία, που είναι ιδανική επειδή κυβερνάται με το πολίτευμα της «αριστοκρατίας», δηλαδή κυβερνάται από ένα σύνολο ανθρώπων που ξεχωρίζουν για τη σοφία, τη γνώση, την αρετή, τη δικαιοσύνη και την ικανότητα διακυβέρνησης των πολιτών.
Ο κάθε πολίτης μέσα σ’ αυτήν έχει μία σημαντική θέση, που είναι σύμφωνη με τη φύση, τις ικανότητες και το έργο που έχει αναλάβει να προσφέρει ανάλογα με τις κλίσεις του. Έτσι μπορεί να ανήκει στην τάξη των αρχόντων (κυβερνήτες), στην τάξη των φυλάκων – πολεμιστών (υπερασπιστές της ασφάλειας της πόλης από επιθέσεις) και στην τάξη των γεωργών, εμπόρων, τεχνιτών (αυτοί που διασφαλίζουν τα μέσα που χρειάζεται η πόλη για να διατηρηθεί ζωντανή και να επιβιώσει). Οι τάξεις αυτές είναι συμβολικές περισσότερο παρά πραγματικές, και δεν σχηματίζονται με βάση κοινωνικο/οικονομικά ή επαγγελματικά κριτήρια. Σχετίζονται με τα τέσσερα στοιχεία της Φύσης (γη, νερό, αέρας, φωτιά), που αντιστοιχούν σε χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φύσης.
Οπότε, ο κάθε πολίτης ανήκε σε μία από αυτές τις τάξεις σύμφωνα με τα ιδιαίτερα γνωρίσματά του και ανάλογα με την εκπαίδευση που χρειαζόταν να πάρει, προκειμένου να καλλιεργήσει τον χαρακτήρα, το πνεύμα και γενικά τον εσωτερικό του κόσμο.

Κατά τον Αριστοτέλη, οι πολίτες χωρίζονται με βάση οικονομικά κριτήρια σε τάξεις γεωργών, τεχνιτών και εμπόρων, ενώ κοινωνικά χωρίζονται σε φτωχούς, πλούσιους και μεσαίους. Από τη σχέση που έχουν μεταξύ τους οι φτωχοί και οι πλούσιοι θα διαμορφωθεί η μορφή του πολιτεύματος. Οι φτωχοί συνήθως είναι περισσότεροι από τους πλούσιους. Ανάλογα με το πώς είναι μοιρασμένη η δύναμη και με το πού αυτή συγκεντρώνεται, καθορίζεται και το είδος του πολιτεύματος, που μπορεί να έχει τρεις μορφές: μοναρχία ή βασιλεία (ένας κυβερνά), αριστοκρατία (λίγοι κυβερνούν) ή δημοκρατία (πολλοί κυβερνούν). Για να μην ξεπέσουν και αλλοιωθούν αυτές οι πολιτειακές μορφές σε τυραννία, ολιγαρχία και οχλοκρατία αντίστοιχα, θα πρέπει σκοπός των αρχόμενων να είναι το κοινό καλό και όχι το συμφέρον του ενός ή των λίγων.
Η προτίμηση του Αριστοτέλη στρέφεται στη «Μέση Πολιτεία», δηλαδή σ’ αυτό που σήμερα κατανοούμε ως δημοκρατικό πολίτευμα, όπου η μεσαία τάξη εξασφαλίζει την ισορροπία ανάμεσα στους φτωχούς και τους πλούσιους και κρατά το κέντρο βάρους στη μέση στις μεταξύ τους συγκρούσεις.

Σημείο τρίτο: Η εικόνα της γυναίκας

Ένα άλλο σημείο διαφοροποίησης των δύο γιγάντων είναι οι απόψεις τους για τη γυναίκα. Η θέση που ο Πλάτωνας δίνει σ’ αυτήν μέσα στην Πολιτεία του είναι ισάξια με αυτήν του άντρα. Πίστευε ότι οι γυναίκες μπορούν να κυβερνήσουν εξίσου καλά με τους άντρες, επειδή η σωφροσύνη, η λογική, η ανδρεία, η αρετή δεν είναι θέμα φύλου, αλλά ψυχής, εκπαίδευσης και μόρφωσης. Τόνιζε ότι μία πολιτεία που δεν δίνει παιδεία στις γυναίκες της, «μοιάζει με τον άνθρωπο που δεν εξασκεί και δε γυμνάζει παρά μονάχα το δεξί του χέρι» (Ο Κόσμος της Σοφίας, J. Gaarder).

Αντίθετα ο Αριστοτέλης θεωρεί τη γυναίκα υποδεέστερη του άντρα, καθώς πιστεύει ότι σε σχέση μ’ αυτόν κάτι της λείπει και ότι είναι ένας «ατελής άντρας». Κατά τη διαδικασία της αναπαραγωγής, επειδή η γυναίκα έχει έναν παθητικό ρόλο (δέχεται) και ο άντρας έναν ενεργητικό (δίνει), το παιδί κληρονομεί μόνο τις ιδιότητες του άντρα (κάτι που όπως γνωρίζουμε σήμερα δεν ισχύει).

Η εικόνα και θεώρηση του Αριστοτέλη για τις γυναίκες υιοθετήθηκε στον Μεσαίωνα, όπου η γυναίκα υποβαθμίστηκε, θεωρήθηκε πηγή του κακού και του πονηρού και περιορίστηκε στον αναπαραγωγικό της ρόλο μόνο.

Παρά τις διαφωνίες που υπάρχουν ανάμεσα στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι συναντάμε και «συμφωνίες», δηλαδή κοινά σημεία. Και οι δύο μιλούν για την ψυχή και τη σημασία της για τον άνθρωπο, και οι δύο τονίζουν πως η ευτυχία είναι συνώνυμο της αρετής και των υψηλών αξιών και ιδανικών, και οι δύο μας υπενθυμίζουν ότι σκοπός ενός Κράτους θα πρέπει να είναι το καλό και η καλλιέργεια όλων των πολιτών του.

Σίγουρα όμως διαπιστώνουμε ότι τόσο ο σοφός Πλάτων όσο και ο λογικός Αριστοτέλης δίνουν πολλές χρήσιμες και σημαντικές απαντήσεις σε ερωτήματα και προβληματισμούς της σημερινής εποχής, γι’ αυτό και μπορούν να είναι ταυτόχρονα σύγχρονοι αλλά και διαχρονικοί.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Jostein Gaarder, “Ο Κόσμος της Σοφίας», εκδ. Νέα Σύνορα – Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα 1994
2. Zemb J.M., “Αριστοτέλης», εκδ. Νέα Σύνορα-Α. Α. Λιβάνη, Αθήνα 1979
3. Παττακός Σ., «Η Μυστική διδασκαλία του Πλάτωνα», εκδ. Νέα Ακρόπολη, Αθήνα 2004
4. Κατσιμάνης Κ. – Ρούσσος Ε. , «Φιλοσοφία», εκδ. ΟΕΔΒ, Αθήνα
5. Αριστοτέλης, «Περί Ψυχής», τομ. Α΄, εκδ. Βιβλιοθήκη Κλασσικών Σπουδών, Αθήνα 1976
6. Τόγιας Β. – Ρούσσος Ε., «Φιλοσοφικά κείμενα», εκδ. ΟΕΔΒ, Αθήνα
7. Κορδάτος Ι., «Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας», εκδ. Μπουκουμάνη, Αθήνα 1972
8. Κελεσίδου-Γαλανού Α., Αλατζόγλου – Θεμέλη Γ., Ρούσσος Ε., «Ανθολόγιο Φιλοσοφικών κειμένων», εκδ. ΟΕΔΒ, Αθήνα 1977
9. Αριστοτέλης, «Μικρά Φυσικά», Άπαντα, τομ. 33, εκδ. Κάκτος, Αθήνα.
10. Δεσποτοπούλου Κ. Ι., «Μελετήματα Φιλοσοφίας», εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 1981
11. Κελεσίδου-Γαλανού Α., Αλατζόγλου – Θεμέλη Γ., Ρούσσος Ε., «Στοιχεία Φιλοσοφίας (Εισαγωγή στη Φιλοσοφία), εκδ. ΟΕΔΒ, Αθήνα 1981
12. Αργυρόπουλος Ο. «Μεγάλες μορφές», εκδ. Μίνωας, Αθήνα
13. Στεφανόπουλος Κ.Γ., «Αρχαίοι Έλληνες Φιλόσοφοι», εκδ. Αγγελόπουλος-Μπρουζιώτης Γ., Αθήνα 1976
14. Καρακώστα Ν., «Αριστοτέλης, ο πρώτος θεωρητικός του δημοκρατικού πολιτεύματος», άρθρο εφημερίδας «Τύπος της Κυριακής», ενότητα «Ιδεοδείκτης», 2/10/2005.

Κυριακή, 18 Ιουλίου 2010

Το Ερμητικό Κυμβάλειο


kimvaleio1
“Τα χείλη της Σοφίας είναι κλειστά προς όλους, εκτός από τα αυτιά της Κατανόησης…”
Κυμβάλειον
Το Ερμητικό Κυμβάλειο αποτελεί ένα σύγγραμμα που σε έντυπη μορφή εμφανίστηκε πολύ πρόσφατα (το 1908) από μία ομάδα ατόμων που αποκαλούνται “οι 3 μύστες”. Είναι πιθανό αυτό το έργο να αποτελεί μέρος των Ερμητικών Κειμένων που αποδίδονται στον μεγάλο μύστη της αρχαιότητας, τον (αμφιβόλου ιστορικότητας) Ερμή τον Τρισμέγιστο, ο οποίος ονομάστηκε έτσι λόγω του ότι κατείχε τα τρία μέρη της κοσμικής σοφίας, δηλαδή της Αστρολογίας (εργασία της Σελήνης), της Αλχημείας (εργασία του Ήλιου) και της Θεουργίας (εργασία των Άστρων).
Με εμφανείς τις επιρροές από τον γνωστικισμό και τον νεοπλατωνισμό της Ελληνιστικής εποχής, θεωρείται πως το Κυμβάλειο (ή ο Κυμβαλίων όπως ονομαζόταν από τους αρχαίους Έλληνες) είναι το μόνο από τα ερμητικά κείμενα που σώθηκε αυτούσιο μετά την πυρκαγιά στη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας το 48 π.κ.χ. και φαίνεται πως αποδίδει με ολοκληρωμένο τρόπο το σύνολο της ερμητικής φιλοσοφίας, ενώ ακόμη και με τη σύγχρονη οπτική του κόσμου, αποτελεί μία ολοκληρωμένη ανάλυση των νόμων που τον διέπουν. Είναι επίσης σημαντικό να τονιστεί ότι η αξία του Κυμβάλειου είναι δεδομένη, καθώς οι αρχές που το αποτελούν στηρίζονται στην παρατήρηση και την κριτική σκέψη κι όχι στην πίστη.
kimvaleio2

“Οι Αρχές της Αλήθειας είναι 7. Εκείνος που τις γνωρίζει, μέσω της κατανόησης έχει στην κατοχή του το μαγικό κλειδί, στο άγγιγμα του οποίου, όλες οι Πύλες του Ναού ανοίγουν διάπλατα…”
Κυμβάλειον

Το Κυμβάλειο αποτελεί την ανάλυση των 7 βασικών συμπαντικών νόμων ή Αρχών που ήδη έχουν ενσωματωθεί στα υπόλοιπα ερμητικά κείμενα και αποτελούν τη βάση της ερμητικής φιλοσοφίας. Αυτοί οι Συμπαντικοί Νόμοι ή Αρχές είναι οι εξής:
1. Η Αρχή της Νοητικότητας
2. Η Αρχή της Αντιστοιχίας (Αναλογίας)
3. Η Αρχή της Δόνησης
4. Η Αρχή της Πολικότητας
5. Η Αρχή του Ρυθμού
6. Η Αρχή της Αιτίας και του Αποτελέσματος (Αιτιοκρατία)
7. Η Αρχή της Γέννησης

kimvaleio3
Συνοπτικά, οι 7 Αρχές ορίζουν τα εξής:
1. Αρχή της Νοητικότητας: “Το Ένα είναι νόηση, το Σύμπαν είναι νοητικό”
Η αρχή αυτή ορίζει πως τα πάντα στο σύμπαν δημιουργήθηκαν ως αντανάκλαση της παγκόσμιας και άπειρης Θείας Νόησης, πως το σύμπαν δηλαδή είναι στη βάση του Νοητικό. Η αρχή αυτή, μέσω της ενσωμάτωσης της νοητικής φύσης του σύμπαντος, δίνει εξήγηση κι αιτία στα κάθε είδους πνευματικά και ψυχικά φαινόμενα που εκδηλώνονται στους ανθρώπους. Τέλος, αυτή η αρχή, αναλύει την πραγματική φύση και υπόσταση της ύλης, της ενέργειας και της δύναμης που στο σύνολό τους αποτελούν διαβαθμισμένες μορφοποιήσεις της Θείας Νόησης.

2. Αρχή της Αντιστοιχίας (Αναλογίας): “Αυτό που βρίσκεται κάτω, είναι όμοιο με το επάνω και αυτό που βρίσκεται επάνω είναι όμοιο με το κάτω προς επιτέλεσιν των θαυμαστών του Ενός και Μοναδικού πράγματος”

Αποτελεί μία από τις πιο γνωστές αλλά και πιο σημαντικές αρχές της Ερμητικής φιλοσοφίας και αναγράφεται στον Σμαράγδινο Πίνακα (κατά πολλούς το ευαγγέλιο της Αλχημείας). Στην ουσία, η αρχή αυτή αναφέρεται στη σχέση του Μακρόκοσμου (σύμπαν) με τον Μικρόκοσμο (άνθρωπος) και πως όσα συμβαίνουν στο σύμπαν, αναλογικά συμβαίνουν και στον άνθρωπο (μικρογραφία του σύμπαντος) ως κοσμικές αντανακλάσεις.
kimvaleio4
3. Αρχή της Δόνησης: “Τίποτα δεν είναι σταθερό, όλα κινούνται, όλα δονούνται”
Σύμφωνα με αυτή την αρχή, που ομοιάζει με το “τα πάντα ρει” του “σκοτεινού” Ηράκλειτου, κάθε κοσμική εκδήλωση βρίσκεται σε διαρκή κίνηση, άρα σε διαρκή αλλαγή και μεταβολή. Όλη αυτή η εκδηλωμένη κίνηση, στο σύνολό της αποδίδει την κοσμική Αρμονία που φτάνει να ταυτιστεί με την απόλυτη ισορροπία. Η ύλη, η ενέργεια και η νόηση, δεν είναι τίποτε άλλο από διαφορετικές κλιμακώσεις κοσμικών δονήσεων, ενώ τα 4 βασικά κοσμικά πεδία (φυσικό, αιθερικό, αστρικό και νοητικό) αποτελούν δονητικές διαβαθμίσεις με πιο έντονη δονητικά εκείνη του νοητικού.
4. Αρχή της Πολικότητας: “Τα πάντα είναι διπλά. Κάθετί έχει το αντίθετό του. Στα άκρα συναντώνται όλες οι αλήθειες…”
Αποτελεί άλλη μία βασική ερμητική αρχή, η οποία θα λέγαμε πως απαντάται σε μεγάλη έκταση στην καθημερινότητά μας. Συνηθίζουμε να λέμε πως “κάθε νόμισμα έχει 2 όψεις”, πως “χωρίς τον διάβολο δεν υπάρχει θεός” κλπ. και όλα αυτά αποτελούν δίπολα ως συνήθεις εκδηλώσεις του αρχετυπικού διπόλου “Καλό – Κακό”. Αποτελεί βασικό αντιληπτικό εργαλείο στην κατανόηση κι ερμηνεία του κόσμου μας, καθώς τα πάντα ορίζονται και κατανοούνται ολοκληρωμένα μόνον μέσω της σύνδεσης και σύγκρισης με το αντίθετό τους (concidentia oppositorum). Κατανοούμε λοιπόν πως κάθε εκδήλωση αποτελείται από δύο αντίθετες υποστάσεις.
kimvaleio 5

5. Αρχή του Ρυθμού: “Όλα ρέουν, όλα δρουν με έναν ρυθμό έντονης εκδήλωσης και απόσυρσης…”

Η Αρχή αυτή αφορά στη ρυθμική εκδήλωση διαφόρων πραγμάτων, που σαν κοσμικό εκκρεμές ορίζονται από περιόδους εντάσεων και περιόδους ηρεμίας. Απαντάται στα φυτά, τα ζώα, τους ανθρώπους, τους πολιτισμούς με τις περιόδους άνθησης και παρακμής, στους γαλαξίες κλπ. Είναι ο νόμος της Ζωής, η εισπνοή και η εκπνοή του σύμπαντος και όλα στο σύμπαν ακολουθούν περιόδους εξάρσεων αλλά και ύφεσης.

6. Αρχή της Αιτίας και του Αποτελέσματος (Αιτιοκρατία): Κάθε αποτέλεσμα, έχει και μια αιτία. Κάθε αιτία, έχει κι ένα αποτέλεσμα”

Ως ερμητική αρχή, θα λέγαμε πως δεν χρειάζεται μεγάλη εξήγηση, καθώς κι αυτή απαντάται σε μεγάλη έκταση στην καθημερινότητά μας ως το αποτέλεσμα που θα έχει μία πράξη ή εκδήλωση: κάθε δράση (αιτία) φέρνει και μία αντίδραση (αποτέλεσμα). Αποτελεί δε βασικό χαρακτηριστικό του νόμου του κάρμα που φυσικά τυγχάνει ευρείας αποδοχής, ενώ σε γενικευμένη μορφή απαντάται στην επιστημονική αρχή που ονομάζεται “φαινόμενο της πεταλούδας” (το πέταγμα μιας πεταλούδας στο Τόκιο, σταδιακά μπορεί να προκαλέσει τυφώνα στη Νέα Υόρκη). Επειδή ακριβώς τίποτα δεν υφίσταται αν δεν υπάρχει λόγος, έτσι και η κάθε εκδήλωση στο σύμπαν υφίσταται γιατί προήλθε από μία προγενέστερη αιτία.
7. Αρχή του Γένους και της Γέννησης: “Η γέννηση υπάρχει παντού. Όλα έχουν τη δική τους αρσενική και θηλυκή αρχή. Η γέννηση εκδηλώνεται σ’ όλα τα επίπεδα ύπαρξης”
Αποτελεί μία βασικότατη ερμητική αρχή, καθώς αναφέρεται στην ενσωμάτωση της αρσενικής αρχής μέσα στη θηλυκή εκδήλωση και την ενσωμάτωση της θηλυκής αρχής μέσα στην αρσενική εκδήλωση. Μας δείχνει πως κάθετί στο σύμπαν γεννάται, εκδηλώνεται και ιδίως μικροκοσμικά (άνθρωπος) έχει μέσα του αρσενικά και θηλυκά στοιχεία με παραλλακτικότητα ως προς την ένταση της εκδήλωσής τους. Δεν είναι λίγες οι φορές που στον εσωτερισμό γίνεται αναφορά στο σημαντικό αυτό “δίπολο” που ως ολοκλήρωση υλοποιείται με την ισόποση και αρμονική κατανομή των δύο αυτών αρχών. Μάλιστα, στην αλχημεία, ο Ερμαφρόδιτος λέγεται πως συμβολίζει αυτήν ακριβώς την ολοκλήρωση, όπως άλλωστε και οι άγγελοι, οι οποίοι θεωρείται πως δεν έχουν καν φύλο… Πρόκειται για τον Ιερό Γάμο, την αρμονική ένωση του Animus με την Anima…
kimvaleio6
Αυτές είναι σε γενικές γραμμές οι 7 ερμητικές αρχές, όπως έχουν ενσωματωθεί στο Κυμβάλειο. Στο σύνολό τους αποδίδουν με πληρότητα την ερμηνεία της δομής του σύμπαντος και των κοσμικών νόμων που αν και σε μια γενικότερη (μακροκοσμική) οπτική μπορεί να είναι δύσκολο να οριστούν, να ταυτοποιηθούν και να κατανοηθούν, πάραυτα, σε μικροκοσμικό επίπεδο (άνθρωπος), όλες αυτές οι αρχές μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά βοηθήματα και εργαλεία προς την αυτοβελίωσή μας και την υλοποίηση αυτού που ονομάζουμε γνώθι σεαυτόν

πηγή metafysiko.gr

Ορφισμός - Πυθαγορισμός

Στις απαρχές της ελληνικής σκέψης συναντάμε τις Σχολές Μυστηρίων που θα προηγηθούν και θα εμπνεύσουν τις Σχολές φιλοσοφίας. Ο ορφισμός, κορωνίδα όλων των θρησκευτικών ρευμάτων της αρχαϊκής περιόδου είναι ο συνδετικός κρίκος της παραδοσιακής θρησκείας με τα Μυστήρια και τη φιλοσοφία.
ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
Στην ορφική θεογονία τίποτα δεν είναι δυνατόν να λεχθεί για τη φύση της πρώτης αρχής που είναι τελείως άγνωστη και απόρρητη. Εκτός από αυτή την πρώτη αρχή που είναι αγέννητη σύμφωνα με την ορφική φιλοσοφία, οι αριθμοί αποτελούν αιώνιες και αναλλοίωτες πρώτες αρχές, θεωρία που οι Πυθαγόρειοι παραλαμβάνουν από τους ορφικούς αργότερα επεκτείνοντας την κυριαρχία των αρχών αυτών μέχρι τα αισθητά αντικείμενα. Κατά τον Ορφέα «η ουσία του αριθμού είναι μεν η αρχή προνοούσα για τον ουρανό, τη γη και την μεταξύ τους φύση, και επιπλέον η αρχή της ύπαρξης και των θείων και των Θεών και των δαιμόνων».(Ιαμβλ. Πυθαγορικός βίος 146-147). Ο Ορφέας είναι ο Θεμελιωτής της θεωρίας των αριθμών αντιστοιχώντας νοητές αρχές και αριθμούς αναγνωρίζοντας ότι με τους αριθμούς μπορούν να εκφραστούν οι άρρητες πνευματικές αρχές. Το ορφικό σύμπαν είναι άφθαρτο και αιώνιο. Η εξέλιξη του σύμπαντος συντελείται μέσα στο χρόνο με βάση ένα παγκόσμιο νόμο. Το σύμπαν είναι για τους ορφικούς ένας ζωντανός οργανισμός (αϊδιος ζωή) η ατέλειωτη ζωή, που παρέχει επίσης ζωή, σε κάθε δημιούργημα χάρις την πύρινη πνοή του (πυρίπνουν) όλα γεννιούνται από αυτό, υπάρχουν σε αυτό και παραμένουν σε αυτό μετά τον θάνατο. Ολόκληρο το σύμπαν διέπεται από ένα παγκόσμιο νόμο ο οποίος διασφαλίζει την τάξη του σύμπαντος. Όλα τα φαινόμενα, φυσικά, βιολογικά, ηθικά, διέπονται από μερικότερους νόμους, που συγκροτούν τον ένα και μόνο παγκόσμιο νόμο.
Οι φάσεις της δημιουργίας του κόσμου δίνονται από τις γενεαλογίες θεών που εκφράζουν τις δημιουργικές τους δυνάμεις των αρχών. Στην πρώτη θέση εμφανίζονται το ΥΔΩΡ και η ΥΛΗ από την οποία στερεοποιήθηκε η γη. Από αυτές τις δύο αρχές γεννήθηκε ο Χρόνος. Ο Χρόνος ενώθηκε με την Αδράστεια. Από την ένωση αυτή γεννιέται ο Αιθέρας, το Χάος και η Νύκτα. (Η διαφορετικά, όταν το φως έσκισε τον Αιθέρα φώτισε όλη την πλάση. Ο Ορφέας ονόμασε αυτό το φως Φάνητα). Στο τέλος αυτών των διαδοχών συναντάμε τον Διόνυσο Ζαγρέα.
Ο Θεός αυτός γιος του Δία και της Περσεφόνης, παιδί ακόμη, λαμβάνει από το Δία τη βασιλεία του κόσμου, εγκαινιάζοντας έτσι μια νέα περίοδο (6 εποχή), οι Τιτάνες τον ξεγελούν με έναν καθρέπτη και παρασύροντάς τον δολοφονούν. Εκείνος προσπαθώντας να ξεφύγει μεταμορφώνεται διαδοχικά (βρέφος, παλικάρι, έφηβος- Δίας, γέρο - Κρόνος φίδι, λιοντάρι, άλογο, τίγρης, ταύρος) ώσπου οι Τιτάνες τον αιχμαλωτίζουν με τη μορφή Ταύρου, και αφού τον διαμελίσουν τον καταβροχθίζουν. Η Αθηνά σώζει την καρδιά του ενώ στη συνέχεια ο θεός ανασυντίθεται με τη δύναμη του Δία. Ο Δίας κατακεραυνώνει τους Τιτάνες για το ανοσιούργημά τους και από την τέφρα τους αναμεμειγμένη με το αίμα του Διονύσου πλάθει το γένος των ανθρώπων.

Σε αυτό το μύθο για την προέλευση του ανθρώπου θεμελιώνεται η διπλή υπόσταση της ανθρώπινης φύσης θεία (διονυσιακή) και τιτανική. Από τον κόσμο των θεών η ψυχή του πέφτει στον κόσμο των γήινων υπάρξεων ενσαρκωμένη σε γήινο σώμα που είναι γι' αυτήν όργανο και φυλακή - τάφος, για να εξιλεωθεί για τις αμαρτίες της. Ο άνθρωπος οφείλει να απαλλαγεί από αυτό το σώμα, να νικήσει το τιτανικό στοιχείο μέσα του για να απελευθερώσει την ψυχή.
Το πεδίο αυτής της διεργασίας είναι ο κύκλος των μετενσαρκώσεων που με τις επίγειες δοκιμασίες και τις τιμωρίες και ανταμοιβές της ψυχής στον Άδη την ανεβάζουν σε ολοένα ψηλότερους κύκλους συνείδησης και ζωής.
Η ορφική διδασκαλία επιδιώκει λοιπόν την απελευθέρωση από αυτόν τον τροχό των μετενσαρκώσεων, τη λύτρωση από τις γήινες συνθήκες και την ένωση με το θείο στον ιερό γάμο της ψυχής με το Διόνυσο, το θεϊκό της νυμφίο, για τη μυστική αναγέννηση του Διονύσου.
Αυτό το όραμα της τελείωσης και της επαναθέωσης γεννά έναν τρόπο ζωής, ένα ηθικό ιδεώδες. Η εφαρμογή του κρέμεται από την ανάπτυξη της ατομικής συνείδησης. Για τον ορφισμό η απόκτηση της αιωνιότητας εξαρτιόταν από τον γήινο βίο και υποστήριξε την ανάγκη άσκησης. Η τήρηση κάποιων κανόνων, οι εξαγνισμοί, η συμμετοχή σε ιερές τελετές όπως η ωμοφαγία, συγκροτούν αυτό που έμεινε γνωστό ως ορφικός βίος. Ο ορφικός βίος χαρακτηρίζεται από την εγκράτεια και τη λιτότητα. Οι Ορφικοί υπέβαλλαν τον εαυτό τους σε σωματικές δοκιμασίες ακολουθώντας ασκητικούς κανόνες ζωής. Σ' αυτά τα πλαίσια όφειλαν επίσης, ν' απέχουν από το φόνο και το φάγωμα εμψύχων.
Από την κοινή καταγωγή και την απόδοση μιας θεϊκής ρίζας στην ανθρώπινη φύση πηγάζει η αδελφότητα, η αλληλεγγύη, και ο σεβασμός.
Μέγιστη σημασία στον ορφισμό έχει η αγνότητα και η ηθική γαλήνη, γιατί το θείο πνεύμα μόνο σε μια καθαρμένη ψυχή1 μπορεί να εισδύει και μόνο σε μια τέτοια ψυχή είναι δυνατή η επίδραση των ευμενών ροπών των πνευματικών δυνάμεων. Αυτή η ηθική γαλήνη και η αγνότητα επιτυγχάνονταν με τη μύηση στα ορφικά Μυστήρια.
Η ορφική μύηση καθαρίζοντας τον άνθρωπο από το προπατορικό αμάρτημα του, ξαναγεννώντας τον στην σφαίρα μιας φωτισμένης ζωής- προοίμιο της μελλοντικής του μακαριότητας- και δίνοντας του ένα κανόνα ζωής που καθορίζει το θεϊκό στοιχείο από την τιτανική του φύση, οδηγεί στην υπέρβαση του δυαδισμού. Η μύηση ισοδυναμεί με την κατάκτηση της αθανασίας και τη μετουσίωση της ανθρώπινης φύσης σε θεϊκή. Οι ψυχές που μυήθηκαν στα μυστήρια αυτά, στην ανέλιξή του έπρεπε να ακολουθήσουν τον δρόμο του Διονύσου ώσπου να αποθεωθούν.
ΠΥΘΑΓΟΡΙΣΜΟΣ
Ο Πυθαγόρας, ξεκινώντας από τη μυστηριακή βάση και θέλοντας, όπως και ο Ορφέας να αναμορφώσει τον κοινωνικό βίο, ανανέωσε το περιεχόμενο της θρησκείας, θεμελιώνοντας τη στη γνώση. Θεράπευε με τη θρησκεία την τάση της ψυχής για γνώση, αλλά και την κοινωνία γιατί όταν οι θρησκευτικές πεποιθήσεις ριζώνουν στη γνώση οι ηθικοί καρποί που γεννιόνται είναι άριστοι.
Σαν πρώτη αρχή του σύμπαντος, οι Πυθαγόρειοι λαμβάνουν το είδος και τη μορφή που ταυτίζονται με τους αριθμούς. Οι Πυθαγόρειοι λαμβάνουν την θεωρία των αριθμών ως ουσία των όντων, που είδαμε στον Ορφισμό, επεκτείνοντας ως τα αισθητά.
Η γένεση του κόσμου είναι η γένεση από τη μονάδα και τους πρώτους αριθμούς των αριθμητικών και γεωμετρικών μεγεθών. Ο επίγειος κόσμος είναι πλασμένος κατά το υπόδειγμα του νοητού κόσμου των αριθμών. Οι διαφορές μεταξύ των φυσικών σωμάτων οφείλονται στο διαφορετικό σχήμα των ελάχιστων μορίων τους (κύβους - γη, 20εδρο - νερό, 8εδρο - αέρας, πυραμίδα - πυρ, 12εδρο - αιθέρας). Όλα έχουν σχηματιστεί από την επίδραση του ορίου πάνω στο απεριόριστο. Το πέρας και η τάξη είναι αγαθά. Η αντίθεση ανάμεσα στο άπειρο - πεπερασμένο ανταποκρίνεται στη σύνθεση των αριθμών από τα στοιχεία του άρτιου - περιττού.
Το σύμπαν είναι για τους πυθαγόρειους «Κόσμος», δηλαδή χαρακτηρίζεται από τάξη , ομορφιά, αρμονία. Κάθε αρμονία και τάξη στον κόσμο προϋποθέτει αριθμητικές αναλογίες. Η αρμονία της φύσης είναι αποκάλυψη της θεότητας, δύναμη διάχυτη σ' όλον τον κόσμο. Η ουσία του κόσμου και της θεότητας δηλαδή του αγαθού είναι η αρμονία.
Η τετρακτύς, η οποία είναι επίσης ορφικής προέλευσης εξομοιώνεται με την αρμονία. Ως άθροισμα των 4 πρώτων αριθμών απ' όπου πηγάζει η ιερή δεκάδα είναι η πηγή και ρίζα της αέναης φύσης.
Το σύμπαν διαιρείται σε τρία μέρη: α. τον Όλυμπο που περιλαμβάνει τα άριστα στοιχεία, τον αιθέρα και τη σφαίρα παντός.
Β. τον κόσμο που περιλαμβάνει τη σφαίρα των απλανών αστέρων και των πλανητών, κατοικία των γενητών θεών και
Γ. τον ουρανό που περιλαμβάνει όλα όσα υπάρχουν κάτω από τη σελήνη και υπόκεινται στη φθορά.
Το σύμπαν για τους πυθαγόρειους όπως και για τους ορφικούς είναι ένα αιώνιο και θείο. Περιβάλλεται από άπειρο πνεύμα (πνοή) που του δίνει ζωή. Έτσι η ζωή του άπειρου σύμπαντος και των επιμέρους ζωντανών υπάρξεων είναι ένα (συγγένεια της φύσης που είδαμε και στους ορφικούς).
Οι άνθρωποι είναι πολλοί, χωρισμένοι και θνητοί στο σώμα, όμως η ψυχή τους προϋπάρχει του σώματος, είναι αθάνατη μέρος της θείας ψυχής που έχει σαν λειτουργία να συνδέει την ατομική μοίρα με την κοσμική τάξη. Αποκομμένη η ψυχή από τη θεία αρχή της, φυλακισμένη σε θνητό σώμα για να εξιλεωθεί για το αμάρτημά της, οφείλει να αποκαθαρθεί μέσα από μια σειρά μετενσαρκώσεων σε σώματα (ορφικό δόγμα των μετενσαρκώσεων).
ΣΤΟΧΟΙ
Έργο λοιπόν του ανθρώπινου βίου είναι ο ηθικό καθαρμός και η τελείωσή του. Όπως στον «ορφικό βίο» έτσι κι εδώ σκοπός είναι η απελευθέρωση της ψυχής από τον κύκλο των γεννήσεων και η ανάκτηση της πρότερης κατάστασης της θείας ευδαιμονίας, μέσω της ένωσης με το θεό.
Ο δρόμος κι εδώ όπως κι εκεί είναι ο ίδιος: η κάθαρση από το αισθησιακό, η στροφή από το γήινο. Υπάρχει όμως η διαφορά στον τρόπο που επιτυγχάνεται αυτή η κάθαρση. Ο Τελετουργικός χαρακτήρας που συναντάμε στου ορφικούς πνευματοποιείται εδώ.


ΗΘΙΚΗ
Το νέο στοιχείο που προσθέτει ο Πυθαγόρας είναι η δυνατότητα της κάθαρσης και ένωσης με το θείο μέσω της φιλοσοφίας. Ο Πυθαγόρας ως φιλόσοφος υποστήριξε ότι αν θέλουμε να ταυτιστούμε με τον «κόσμο» με τον οποίο είμαστε ουσιαστικά συγγενείς, θα πρέπει χωρίς να παραμελήσουμε τους παλιούς θρησκευτικούς κανόνες, να μελετήσουμε τους τρόπους του. Αυτό θα μας δώσει τη δυνατότητα να ζήσουμε τη ζωή μας σύμφωνα με τις αρχές που ο κόσμος μας αποκαλύπτει. Αφού ο καθένας μας είναι ένας «κόσμος» σε μικρογραφία που αναπαράγει τις ίδιες δομικές αρχές, αναπτύσσοντας την τάξη μέσα μας, γινόμαστε «κόσμοι» ψυχικά.
Η φιλοσοφία εξαγνίζει τον άνθρωπο απαλλάσσοντας τον από το άλογο στοιχείο της ύλης και του θνητού σώματος και τον τελειοποιεί μέσω της ομοίωσης προς το θεό. Πριν όμως από τη θεία αρετή, πρέπει να κατακτηθεί η ανθρώπινη. Η πρακτική φιλοσοφία μέσω των ηθικών αρετών κάνει τον άνθρωπο αγαθό προετοιμάζοντάς τον για την γνώση της αλήθειας και την θεία αρετή (την ομοίωση προς το θειο), που επιτυγχάνεται μέσω των επιστημών (γεωμετρία, μαθηματικά), της θεωρητικής φιλοσοφίας.
Σκοπός της φιλοσοφίας είναι να οδηγήσει τον άνθρωπο στη γνώση του εαυτού και την απελευθέρωση από τη θνητή του φύση, τη θεοποίησή του. Αυτό είναι ο τελειότατος καρπός της φιλοσοφίας: η θεώρηση των ρυθμών του Σύμπαντος. «Επεσθαι τω θεώ και ομοιούσθαι αυτώ» είναι η αρχή και ο στόχος του πυθαγορικού βίου. Η πυθαγόρεια ηθική ενώνει το έργο με την προσευχή. Ο άνθρωπος εργάζεται έχοντας πάντα τη διάνοια στραμμένη στην πρώτη αιτία του αγαθού. «Εργάζεται όσα εύχεται και εύχεται όσα εργάζεται».
Απαιτείται προθυμία για τη μίμηση του θείου, ζωή που χαρακτηρίζεται από αρμονία και τάξη, γνώση και εφαρμογή του μέτρου, αποφεύγοντας τα άκρα «διότι μέρος της αρετής είναι να γνωρίζει κάποιος να σώζει το όργανον και να συναρμόζει αυτό προς την φιλόσοφο χρήση». Η Εγκράτεια και η καρτερία του ανθρώπου απέναντι στα άλγη, βασικές ηθικές αρετές και του ορφισμού, απορρέουν από το νόμο της ανταπόδοσης γιατί ότι εμείς οι ίδιοι έχουμε πράξει. Ο αυστηρός αυτοέλεγχος, η λιτότητα στη δίαιτα και σ' όλα τα αναγκαία για τη ζωή μέσα, ή βραχυολογία, ο καθαρισμός και η τέλεση καθημερινών έργων, λουτρών, περιπάτου, γυμναστικής και μουσικής αγωγής, αποσκοπούσαν στο να κάνουν «τα άλογα μέρη της ψυχής υπάκουα στο λόγο».
Ένας πολύ σημαντικός αγώνας της ζωής των πυθαγορείων ήταν η άσκηση μνήμης. Ο Ιάμβλιχος λέει ότι οι πυθαγόρειοι είχαν την υποχρέωση να θυμούνται όλα όσα είχαν μάθει, δει και ακούσει και να αναθυμούνται κάθε βράδυ όλα τα γεγονότα της μέρας που πέρασε.
Πέρα από την ηθική αξία ενός ελέγχου της συνείδησης αυτή η ανάμνηση αν έφτανε στο σημείο να αγκαλιάζει την ιστορία της ψυχής θα επέτρεπε στον άνθρωπο να μάθει ποιος είναι, να γνωρίζει την ψυχή του, αυτό τον «δαίμονα» που ενσαρκώθηκε στο πρόσωπό του. Η ανάμνηση αυτή βάζει ένα τέλος στο χρόνο τον αποτελούμενο από μια ατελείωτη διαδοχή κύκλων επιτρέποντας το σμίξιμο του τέλους με την αρχή, την απολύτρωση από το γίγνεσθαι και το θάνατο πραγματώνοντας τη μύηση σε μια νέα κατάσταση, τη ριζική μεταβολή της χρονικής εμπειρίας.
Σημαντικές ηθικές αρετές είναι επίσης ο σεβασμός στους θεούς, τους γονείς, τους πρεσβύτερους μαθητές της σχολής, τους άρχοντες και τους νόμους της πολιτείας, πιστή στους φίλους, επιείκεια, φιλαλήθεια, αγάπη στην δικαιοσύνη.
Η δικαιοσύνη θεωρείται η τελειότερη των αρετών. Στον άνθρωπο ερμηνεύεται ως αρμονία μεταξύ των 3 μερών της ψυχής (λογικό, θυμικό, επιθυμητικό) κι έτσι εμπεριέχει τις αντίστοιχες αρετές: τη φρόνηση, την ανδρεία, σωφροσύνη. Η δικαιοσύνη είναι το κλειδί της ηθικής γιατί όταν αυτή κατοικεί στην ψυχή κάθε πράξη είναι ορθή.
Ακολουθώντας το υπόδειγμα της φύσης της οποίας η τάξη διδάσκει την ιεραρχία και τη διαφοροποίηση, υποστήριξαν ότι τα δικαιώματα του ατόμου είναι ανάλογα με τις υπηρεσίες που προσφέρει.
ΑΠΟΦΑΣΗ
Θέτοντας ως υπέρτατη αρχή το «έπου θεώ» οι πυθαγόρειοι ρύθμιζαν το κάθε τι στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τους βίο ώστε πάντα να είναι σύμφωνοι προς το Θείο Νόμο, τον αυστηρότατο και δικαιότατο κριτή των πράξεων του ανθρώπου. Ο άνθρωπος βούλεται και πράττει ότι είναι σύμφωνο προς τον ορθό λόγο, προς το θείο νόμο, ότι δεν εμποδίζει την ομοίωση με το θεό.
Η αληθινή ευδαιμονία του ανθρώπου πηγάζει από την υποταγή του στο φυσικό νόμο ή στον ορθό λόγο που είναι ο θείος νόμος.
Έχοντας εν συντομία διανύσει την πορεία μέσα από την κοσμοαντίληψη το στόχο, τις ηθικές αρχές και τον τρόπο εφαρμογής τους, διαπιστώνουμε ότι βρισκόμαστε μπροστά στο παράδειγμα του περάσματος από τη Μυστηριακή στη Φιλοσοφική διεργασία, από το μυστηριακό φως του Διόνυσου στο φως του ορατού κόσμου του Απόλλωνα. Εκεί όπου η φιλοσοφία βγαίνει μέσα από τον μύθο.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
-«Μύθος και Σκέψη στην Αρχαία Ελλάδα» Jean Pierre Vernant, εκδ. Εγνατία
- «Ιστορία της αρχαίας ελληνικής θρησκείας» M.P. Nilson, εκδ. Παπαδήμα
- «Έλληνες φιλόσοφοι» W.K.C. Guthrie, εκδ. Παπαδήμα.
- «Τα ορφικά Μυστήρια» Γεώργιος Σιέττος, εκδ. Πύρινος Κόσμος
- «Πυθαγόρου Χρυσά Επη» εκδ. Πάπυρος
- «Πυθαγορικός βίος» Ιάμβλιχου», εκδ. Πύρινος Κόσμος
- «Ιστορία της ελληνικής φιλοσοφίας' Τσέλλερ Νέστλε, εκδ. Εστία
- «Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια» Δρανδάκη
- «Μεγάλοι Μύστες» Shure
- «Ελληνική Μυθολογία» Κακρίδη.

Παρασκευή, 16 Ιουλίου 2010

Ολική έκλειψη του Ηλιου




Ενα από τα πιο όμορφα και εκφοβιστικά φαινόμενα της φύσης, μια ολική έκλειψη του Ηλιου, οφείλεται στο διαστημικό κρυφτό ανάμεσα στον Ηλιο και τη Σελήνη, όπως φαίνεται από τη Γη.

Μια τέτοια ολική έκλειψη του Ηλιου είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν όσοι βρίσκονταν στο νότιο ημισφαίριο της Γης και πιο συγκεκριμένα στον Νότιο Ειρηνικό Ωκεανό και σε ορισμένα νησιά της περιοχής, όπως είναι τα νησιά του Πάσχα, καθώς επίσης και από τις νότιες περιοχές της Χιλής και της Αργεντινής. Από την Ελλάδα, τα τελευταία 100 χρόνια, παρατηρήθηκαν δύο μόνο ολικές ηλιακές εκλείψεις, στις 19 Ιουνίου του 1936 και πιο πρόσφατα στις 29 Μαρτίου του 2006 από το Καστελόριζο μόνο.
Ολες οι εκλείψεις συμβαίνουν λόγω μιας απλής ουράνιας σύμπτωσης που έχει να κάνει με το πώς φαίνονται ο Ηλιος και η Σελήνη από την επιφάνεια του πλανήτη μας. Οπως γνωρίζετε, η διάμετρος του Ηλιου (1.392.000 χιλιόμετρα) είναι 400 περίπου φορές μεγαλύτερη από τη διάμετρο της Σελήνης (3.476 χιλιόμετρα).
Από τη Γη όμως τα δύο αυτά σώματα έχουν το ίδιο σχεδόν φαινόμενο μέγεθος, γιατί ο Ηλιος, με μέση απόσταση 149.597.893 χιλιομέτρων, είναι 400 περίπου φορές πιο μακριά μας απ' ό,τι η Σελήνη.
Η απόσταση
Φυσικά η απόσταση της Σελήνης από τη Γη δεν παραμένει πάντα ίδια, αφού στη διάρκεια ενός μήνα άλλες φορές μας πλησιάζει και άλλοτε απομακρύνεται από μας.
Στην πλησιέστερη απόστασή της (στο περίγειό της) η Σελήνη βρίσκεται 356.410 χιλιόμετρα από τη Γη (από κέντρο σε κέντρο) και στην πιο απομακρυσμένη (στο αφήλιό της) 406.697 χιλιόμετρα. Γι’ αυτό το φαινόμενο μέγεθός της κυμαίνεται από 91%-106% του φαινομένου μεγέθους του Ηλιου.
Οπότε στις περιπτώσεις που το φαινόμενο μέγεθος της Σελήνης είναι μεγαλύτερο (100-106%) από το φαινόμενο μέγεθος του Ηλιου, τότε έχουμε ολική έκλειψη του Ηλιου, ενώ όταν είναι μικρότερο (91-100%) ο σκοτεινός της δίσκος δεν τον καλύπτει πλήρως, αφήνοντας γύρω της ένα φωτεινό δαχτυλίδι. Αυτή είναι η λεγόμενη «δακτυλιοειδής έκλειψη» του Ηλιου.
Συνήθως οι σεληνιακές εκλείψεις ακολουθούν ή προηγούνται κατά 15 περίπου ημέρες τις ηλιακές εκλείψεις, όπως στην προκειμένη περίπτωση είχαμε ήδη τη σεληνιακή έκλειψη παρασκιάς στις 14-15 Μαρτίου 2006.
Παρ’ όλα αυτά οι ηλιακές εκλείψεις είναι πολύ πιο συχνές από τις σεληνιακές. Ο μεγαλύτερος αριθμός σεληνιακών εκλείψεων στη διάρκεια ενός ημερολογιακού έτους δεν υπερβαίνει τις τρεις (όπως έγινε το 1917 και το 1982).
Αντίθετα, ο μέγιστος αριθμός των ηλιακών εκλείψεων μπορεί να φτάσει τις πέντε όπως έγινε το 1934. Εν τούτοις, η παρατήρηση μιας ολικής ηλιακής έκλειψης σε μια δεδομένη γεωγραφική περιοχή είναι αρκετά σπάνια και φτάνει κατά μέσον όρο τα 360 χρόνια.
Δεισιδαίμονες αντιλήψεις και φόβοι
Από την αρχαιότητα, οι ολικές ηλιακές εκλείψεις γοήτευαν τους κατοίκους της Γης μας που αντιδρούσαν με δεισιδαίμονες αντιλήψεις και φόβους χτυπώντας τα τύμπανά τους σε μια απεγνωσμένη και μάταιη προσπάθεια να αποτρέψουν τον «σκοτεινό δράκο» να καταπιεί τελείως τον ζωοδότη φωτεινό δίσκο του Ηλιου.
Λέγεται μάλιστα ότι στη διάρκεια της έκλειψης του 840 μ.Χ., ο αυτοκράτορας Λουδοβίκος της Βαυαρίας και γιος του Καρλομάγνου πέθανε από τον φόβο του. Η αρχαιότερη αναφορά μιας ολικής ηλιακής έκλειψης προέρχεται από την Κίνα και ανάγεται στο έτος 2138 π.Χ., αν και ορισμένοι ερευνητές πιστεύουν ότι πρόκειται για μύθο. Η επόμενη αναφορά καταγράφηκε και πάλι από Κινέζους και σχετίζεται με την έκλειψη της 3ης Μαΐου του 1375 π.Χ.
Στα Ασσυριακά Χρονικά αναφέρεται η έκλειψη της 15ης Ιουνίου του 763 π.Χ., η οποία έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως για τον ακριβή προσδιορισμό διάφορων ιστορικών γεγονότων σε συνδυασμό με τους καταλόγους διάφορων βασιλέων και των περιόδων βασιλείας τους.
Η έκλειψη, μάλιστα, αυτή αναφέρεται και στην Παλαιά Διαθήκη (Αμμος, 8/9). Αρκετές είναι επίσης και οι βαβυλωνιακές αναφορές, αν και για μας τους Ελληνες σημαντική είναι η αναφορά του ποιητή Αρχίλοχου (680-640 π.Χ.) για την έκλειψη της 6ης Απριλίου του 648 π.Χ. Ακόμη όμως πιο σημαντική είναι και η αναφορά του Ηρόδοτου (485-420 π.Χ.) στην Ιστορία του (Ι,74) και του Πλίνιου στο έργο του Naturalis Historia (II,53), όπου περιγράφεται η πρόβλεψη που έκανε ο Θαλής ο Μιλήσιος για την ηλιακή έκλειψη της 28ης Μαΐου του 585 π.Χ.

Διονύσης Π. Σιμόπουλος

Πέμπτη, 15 Ιουλίου 2010

Δίολκος γιά 1500 χρόνια...

Μια ταινία 22 λεπτών, δημιουργημένη με το σύστημα του animation (εικονοκινητική τεχνική) αναπαριστά με μοναδικό τρόπο το εξαιρετικό μνημείο τεχνικού πολιτισμού της αρχαίας Ελλάδας, τον Δίολκο: μια οδό από ξηράς για την μεταφορά πλοίων ανάμεσα στον Σαρωνικό και τον Κορινθιακό κόλπο κατά μήκος του Ισθμού της Κορίνθου, τότε που δεν υπήρχε ο πορθμός. Η ταινία παρουσιάζει πολλές άλλες τεχνολογικές λεπτομέρειες, αλλά σκηνές της ζωής των ναυτικών εκείνης της μακρινής εποχής: τυχερό παιχνίδι, επίσκεψη στον ναό του Ποσειδώνα, γλέντι σε καπηλειό, καθώς και μια συναισθηματική συντυχία.

Πρόκειται για ένα έργο-συμβολή στην μελέτη της αρχαίας ελληνικής Τεχνολογίας, μια παραγωγή του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας σε συνεργασία με την Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας.

Δημιουργοί της ταινίας είναι οι Θ.Π. Τάσιος, Ν. Μήκας, Γ. Πολύζος, οι οποίοι έχουν λάβει ως τώρα δύο βραβεία:

Καλύτερης ταινίας αναφερόμενης στην αρχαιότητα στο 5ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου στην Κύπρο (Νοέμβριος 2009) και

Καλύτερης εκπαιδευτικής ταινίας στην 8η Διεθνή Συνάντηση Αρχαιολογικής Ταινίας του Μεσογειακού Χώρου στην Αθήνα (Μάιος 2010)

δείτε το video

πηγή naftemporiki.gr

Ο Μιθραϊσμός

Η Κύρια θεότητα γύρω από την οποία κινούνται οι μύθοι αυτής της θρησκείας είναι ο Μίθρα, από τον οποίο πήρε και το όνομα. Ο Μίθρα παρουσιάζεται σαν πνεύμα του ουράνιου φωτός. Εμφανίζεται στα βουνά πριν την ανατολή του ήλιου, διασχίζει τον ουρανό με το άρμα του που το σέρνουν 4 λευκά άλογα, και όταν ακόμη νυχτώσει αυτός φωτίζει τη γη με μια τρεμοσβήνουσα λάμψη. Τίποτα δεν του μένει κρυμμένο, με τα «100 αυτιά και τα 100 μάτια του» γνωρίζει και βλέπει τα πάντα, αυτός είναι και ο λόγος που τον επικαλούνται στους όρκους.
Επίσης με το φως του, γονιμοποιεί την φύση, κάνει τα σπαρτά να καρποφορούν, τα κοπάδια να πληθαίνουν και δίνει υγεία στους ανθρώπους. Κύριος πολεμιστής του πνεύματος του κακού. Πολεμά τα κακά Ντέβα που είναι κάτοικοι του σκότους και απεσταλμένοι του πνεύματος του κακού στη γη για να φέρουν πόνο στους ανθρώπους.
Ο Μίθρα είναι γιος του Αχουρα-Μάζδα, μεσίτης μεταξύ του ανώτερου Σωτήρα και των ανθρώπων. Κατέβηκε στη γη για να νικήσει τον Αριμάν, το πνεύμα του κακού και να σώσει τους ανθρώπους. Ο τρόπος που γεννήθηκε είναι πολύ συμβολικός, βγήκε μέσα από έναν βράχο (βρέθηκαν πολλές τέτοιες παραστάσεις σε ναούς). Την άφιξή του την αντιλήφθηκαν πρώτα κάποιοι βοσκοί, οι οποίοι τον είδαν να βγαίνει φορώντας ένα φρυγικό καπέλο και να κρατά στο ένα χέρι ένα μαχαίρι και στο άλλο έναν αναμμένο δαυλό.
Η σημαντικότερη αναπαράσταση του είναι αυτή του Ταυροκτόνου Μίθρα, η οποία βασίζεται στον εξής μύθο:
Ένας ταύρος (από τα πρώτα όντα που έπλασε ο δημιουργός Ορμούζ) έβοσκε σε ένα λιβάδι. Ο Μίθρα τον είδε και προσπάθησε να τον πιάσει από τα κέρατα. Μετά από πάλη με τον Ταύρο κατάφερε να τον σύρει έως την σπηλιά του. Την ώρα όμως που ο Μίθρα κοιμόταν, ο ταύρος το έσκασε. Βλέποντας ο Αχουρα-Μάζδα, τον ατίθασο ταύρο, έστειλε τον αγγελιοφόρο του, ένα κοράκι, να πει στον Μίθρα να σκοτώσει τον ταύρο. Ο Μίθρα στενοχωρήθηκε και δεν ήθελε να το κάνει, έπρεπε όμως να υπακούσει στις εντολές του θεού. Έτσι λοιπόν, κατάφερε να ξαναπιάσει το ζώο και την ώρα που έμπηγε το μαχαίρι του στον λαιμό του Ταύρου, ξεπήδησαν μέσα από το σώμα του ζώου όλα τα ιαματικά φυτά και βότανα, από το νωτιαίο μυελό του βγήκε το σιτάρι και από το αίμα ξεπήδησε η άμπελος (το κρασί ήταν το ιερό ποτό των μυστηρίων). Με αυτήν λοιπόν την θυσία ο Μίθρα, έγινε ο δημιουργός πολλών χρήσιμων όντων για τους ανθρώπους.

Η θρησκεία
Ο Μιθραϊσμός είναι μια σύνθεση πολλών συστατικών. Το θεμέλιό του βασίζεται στην αρχαία πίστη του Ιράν, τον Μαζνταϊσμό, πάνω σε αυτό επέδρασαν οι σημιτικές δοξασίες της Βαβυλώνας (ο Αχουρα-Μάζντα συγχωνεύτηκε με τον Μπελ, η Αναχίτα με την Ιστάρ και ο Μίθρα έγινε ο Σαμάς, ο Ήλιος) καθώς επίσης και οι τοπικές πίστεις της Μ. Ασίας. Τέλος υπήρξε μια ταύτιση με τις ελληνικές δοξασίες (ευτυχώς μόνο επιφανειακή).
Πρωτοσυναντάμε την λατρεία στην Ινδία. Συγκεκριμένα το όνομά του αναφέρεται στις Βέδες, αλλά και στα κείμενα της Αβέστα του Ζωροαστρισμού. Μάλιστα ο Μίθρα των Ινδών και ο Μίθρα των Περσών έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά άρα υποδηλώνουν μια κοινή καταγωγή.
Η λατρεία του στο Ιράν ήταν πολύ ισχυρή, δεν έπαψαν μάλιστα να τον λατρεύουν έως τον πρόσφατο σχετικά προσηλυτισμό τους στον Ισλαμισμό. Οι Πέρσες του αφιέρωσαν τον 7ο μήνα και την 16η ημέρα κάθε μήνα. Είναι ο μόνος ιρανικός θεός που γνώρισε η αρχαία Ελλάδα, έτσι αποδεικνύεται η σημασία του στα γειτονικά έθνη της περσικής αυτοκρατορίας.
Η ελληνική τέχνη απεικονίζει τον Μίθρα με ανθρώπινη μορφή, όπως συνήθιζε να κάνει και με τους Ολύμπιους. Μαλάκωσε τα απωθητικά χαρακτηριστικά που μπορεί να είχαν τα βαρβαρικά μυστήρια για τους έλληνες φιλοσόφους. Η σχολή που πρώτη συμμάχησε με τις διδασκαλίες του Μιθραϊσμού και που επηρέασε στην διάδοσή του ήταν η Στοά του Ζήνωνα.
Στην Ελλάδα όμως ο Μίθρα ήταν πάντα ο ξένος θεός που λατρευόταν από τους Πέρσες. Ακόμη και στην Αίγυπτο συναντάμε μόνο κάποια απομονωμένα μνημεία, δίχως την ένδειξη Μιθραϊκών Μυστηρίων.
Το ότι δεν έχουμε επιρροή σε ελληνικές πόλεις φαίνεται και στο ότι στα ελληνικά ονόματα δεν συναντάμε το συνδετικό του Μίθρα π.χ. Μιθρίωνας (όπως το Σεραπίωνας) ή Μιθρόδωρος (όπως το Ισίδωρος). Όλα τα παράγωγα που γνωρίζουμε, π.χ. Μιθριδάτης, είναι βαρβαρικής προέλευσης. Ίσως σε αυτό να συνέβαλε το γεγονός, ότι ήταν θεότητα που λάτρευαν οι αρχαίοι εχθροί της Ελλάδας, οι Πέρσες.

Η μεγάλη διάδοση στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Πολλές είναι οι αιτίες που υπήρξε τόσο μεγάλη διάδοση στον λατινικό κόσμο της εποχής. Βασική αιτία οι διαδοχικές προσαρτήσεις των γύρω χωρών που κατάφερναν οι αυτοκράτορες.
Μετά το τέλος του 1ου αιώνα άρχισε να διαδίδεται το όνομα του Μίθρα στην Ρώμη. Ο κύριος παράγοντας της διάδοσης ήταν ο Στρατός. Η Μιθραϊκή θρησκεία είναι κατ΄ εξοχήν θρησκεία στρατιωτών. Ο Ρωμαίος στρατιώτης ήταν ευσεβής και θεοφοβούμενος. κρατούσε μεν τα έθιμα της θρησκείας της πατρίδας του, αλλά δεχόταν να επικαλεστεί και τον ξένο θεό της περιοχής όπου βρισκόταν για να εξασφαλίσει την συμπαράστασή του στη μάχη, ή να έχει μια καλή τύχη σε περίπτωση που πεθάνει και μετενσαρκωθεί. Όταν τελείωνε η στρατιωτική θητεία, συνέχισε και στον τόπο που αποσύρονταν την λατρεία αυτή, και σιγά, σιγά παρέσυρε κι άλλους από το περιβάλλον του. Μπορούμε να φανταστούμε τις διαστάσεις που έπαιρνε κάτι τέτοιο αν σκεφτούμε ότι πολλοί απόστρατοι στέλνονταν εκεί όπου ήταν να ιδρυθεί μια αποικία.
Άλλος σημαντικός παράγοντας ήταν οι Σύριοι, ένας λαός που με το επιχειρηματικό του πνεύμα πλημμύρισε την ρωμαϊκή αυτοκρατορία και ο οποίος υπεράσπιζε πολύ έντονα τους θεούς που ήταν ο Μπάαλ και ο Μίθρα. Οι πλούσιοι έμποροι προσεύχονταν στον Μπάαλ και οι φτωχοί και οι σκλάβοι στον Μίθρα. Και καθώς η Ρώμη γέμιζε με εισαγωγές σκλάβων μια και ο πόλεμος στερούσε ανθρώπινο δυναμικό, μαζί με αυτούς εισάγονταν και η λατρεία του Μίθρα.
Ακόμη πρέπει εδώ να αναφέρουμε ότι ο Μίθρα βρήκε πολλούς ένθερμους υποστηρικτές και ανάμεσα στους αυτοκράτορες π.χ. ο Νέρων (37-68μ.Χ.), ο Κόμμοδος (161-162 μ.Χ.), ο Αυρηλιανός (212-275 μ.Χ.), και τελευταίος ο Ιουλιανός.

Κοινά στοιχεία με τον Χριστιανισμό.
Έχει πολλά κοινά στοιχεία. Μερικά από αυτά είναι, το προσκύνημα των βοσκών, οι πρώτες κοινότητες που είχαν αδερφικό και δημοκρατικό πνεύμα, η σπουδαιότητα που δίνονταν στην Κυριακή, η κοινή ημέρα γέννησης την 25η Δεκεμβρίου, η σημασία που έχει και για τις δύο θρησκείες η αρετή της εγκράτειας και η ηθική ζωή, η πάλη μεταξύ του καλού και του κακού και η τελική νίκη του καλού, η αθανασία της ψυχής, η ανάσταση και πολλά άλλα. Αυτά τα πολλά κοινά στοιχεία δηλώνουν κοινή καταγωγή των δύο θρησκειών στην ανατολή. Τελικά επικράτησε ο Χριστιανισμός δίχως όμως να ηττηθεί ο Μιθραϊσμός, απλώς φαίνεται να παραχώρησε την θέση του δίνοντας όμως στον Χριστιανισμό πολλά από τα σύμβολα και τους τρόπους της εξωτερικής λατρείας του Μίθρα. Το ότι τελικά επικράτησε ο Χριστιανισμός οφείλεται μάλλον στο ότι πρώτον δέχονταν γυναίκες και δεύτερον οι οπαδοί του Χριστού ήταν λιγότερο ανεκτικοί απέναντι στις άλλες θρησκείες , ενώ οι οπαδοί του Μίθρα πρέσβευαν την ανεξιθρησκία και αυτό φυσικά τους καθιστούσε πιο ευάλωτους.

Τόποι και τρόποι λατρείας.
Αρχικά λατρευότανε στις κορυφές των βουνών, αργότερα σε σπηλιές και άντρα, στην Ευρώπη συναντάμε και τεχνητές υπόγειες κρύπτες, και όλα αυτά έπρεπε να είναι κοντά σε πηγές (σε νερό γενικότερα) για τους καθαρμούς των πιστών. Μπαίνοντας περνούσε ο πιστός ένα περιστύλιο και έφτανε σε μια αίθουσα τον «πρόναο». Εκεί υπήρχε μια πόρτα που οδηγούσε σε μια μικρότερη αίθουσα που ήταν ο προθάλαμος στον οποίο επιτρεπόταν η είσοδος μόνο στους νέους μύστες που έμπαιναν να μυηθούν. Από αυτήν την αίθουσα ξεκινούσε μια σκάλα που οδηγούσε στην κρύπτη -το ιερό. Η κρύπτη χωριζόταν σε 3 μέρη - 3 διαδρόμους. Από την μια και από την άλλη πλευρά ήταν οι θέσεις των υποψηφίων καθιστοί ή γονατιστοί. Στον μεσαίο διάδρομο περνούσαν οι ιεροφάντες. Στο βάθος της κρύπτης υπήρχε καλυμμένο με ύφασμα το άγαλμα του Μίθρα που σκοτώνει τον Ταύρο. Η αποκάλυψη του αγάλματος αποτελούσε την κορυφαία στιγμή της τελετής.
Ακόμα υπήρχαν δύο βωμοί με φωτιά ένα για τον Ήλιο και ένα για την Σελήνη, συνήθως υπήρχε και το άγαλμα του Μαζδαϊκού Αιώνα ή Χρόνου. Ο απεριόριστος Χρόνος (Αιώνας, Κρόνος, Saeculum, Saturnum) ανέκφραστος, δίχως όνομα, απεικονίζονταν σαν ένα θηρίο με σώμα ανθρώπου και κεφάλι λιονταριού, περιτυλιγμένος με φίδια , κρατούσε σκήπτρο και κεραυνό σύμβολα της εξουσίας του, καθώς επίσης και ένα κλειδί ως κλειδοκράτορας του ουρανού. Το φίδι που τον τυλίγει κυκλικά συμβολίζει την κυκλική κίνηση του Ήλιου, στο σώμα του έχει χαραγμένα σημεία του ζωδιακού. Ταυτίζεται με το πεπρωμένο και το αρχέγονο πυρ. Ένα επίσης πολύ συχνό σύμβολο που βρέθηκε μέσα σε αυτές τις κρύπτες είναι και ο Σταυρός.
Στο τυπικό της τελετουργίας εμπεριέχονταν προσφορά θυσιών, ψαλμωδίες προσευχών μπροστά στον βωμό που έκαιγε η φωτιά, σπονδές από γάλα, μέλι και λάδι, προφύλαξη να μην μολύνει ο ιερέας με την πνοή του την ιερή φλόγα, μάτσο με ιερά κλαδιά και πολλά άλλα.

Η Μύηση
Υπήρχαν 7 βαθμοί μύησης.
1) Κοράκι,
2) Κρυφός,
3) Στρατιώτης
αυτές οι 3 πρώτες ήταν οι πιο απλές και εξωτερικές και στις οποίες μυούνταν και αγόρια.
4) Λέων,
5)Πέρσης,
6)Ηλιόδρομος,
7)Πατέρας,
οι τελευταίες φυσικά ήταν πιο δύσκολες.
Μεταξύ τους αποκαλούνταν «αδελφοί» και είχαν διάφορα σημεία αναγνώρισης. Αρχικά ο υποψήφιος υποβάλλονταν σε διάφορους καθαρμούς, νηστείες, και αποχές, έπειτα βαπτίζονταν τελετουργικά (υπάρχει αναφορά και για σφραγίδα στο μέτωπο με πυρωμένο σίδηρο κάτι που δεν έχει αποδειχθεί ή υπήρξε σε πολύ αρχαίες εποχές).
Στους τελευταίους βαθμούς οι δοκιμασίες έθεταν σε κίνδυνο ακόμα και την ζωή του υποψήφιου. Όταν τα κατάφερνε και περνούσε την δοκιμασίες του πρόσφεραν ένα δάφνινο στεφάνι το οποίο έπρεπε να αρνηθεί λέγοντας «ο Μίθρας είναι το μόνο μου στεφάνι». Το ίδιο έπρεπε να κάνει έπειτα και στην εξωτερική του ζωή. Αν δηλαδή κάπου του δίνανε στεφάνι (για κείνα τα χρόνια δεν ήταν σπάνιο) να το αφιερώσει στον θεό του. Επίσης τον ντύνανε με διάφορα δέρματα ζώων, για να μπει στο πνεύμα και την αρετή που συμβόλιζαν αυτά τα ζώα. (Αυτά είναι όλα αναφορές που έχουμε από τον Πορφύριο και Τερτυλιανό).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Τα Μυστήρια του Μίθρα
Φράνς Κυμόν
Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος
2. Εγκυκλοπαίδεια εσωτερισμού και απόκρυφης γνώσης
Πέτρος Γράβιγγερ
Εκδόσεις Βιβλιοθήκη της «Σφιγγός» (1975)

Τετάρτη, 14 Ιουλίου 2010

Ερμητική αναζήτηση

Ο ουροβόρος. Το φίδι που τρώει την ουρά του, ο κύκλος που έχει ορισμένο κέντρο δηλαδή το εκδηλωμένο σύμπαν που κάποτε θα αυτοαναλωθεί μέσα στην πληρότητά του. Το Γνωστικό αυτό σύμβολο ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές στην ελληνιστική Αίγυπτο και η ελληνική γλώσσα μας υποδεικνύει πως από εκεί πρέπει να ξεκινήσουμε. Στην κοσμοπολίτικη Αλεξάνδρεια συναντήθηκαν η ανατολή με την δύση και εδώ γεννήθηκε ο πρώτος συγκρητισμός. Εδώ η ελληνική φιλοσοφία αγκάλιασε τις ανατολικές δοξασίες και γέννησε την θεουργία. Τον Νεοπλατωνισμό, τον Πρόκλο και τον Ιάμβλιχο. Φιλόσοφοι και Θεουργοί ή Μάγοι και φιλόσοφοι, επίθετα που προσδιόρισαν αλχημιστές και ερμητιστές του ευρωπαϊκού μεσαίωνα και της αναγέννησης. Ερμητισμός λοιπόν, που στηρίζεται στα κείμενα του Ερμή του Τρισμέγιστου κείμενα που σήμερα είναι γνωστό πως γράφτηκαν εκείνη, την αλεξανδρινή περίοδο, και ήταν σαφώς επηρεασμένα από το νεοπλατωνικό κύμα ιδεών.
Ένας μύθος μας διασώζει ότι ο Ερμής ήταν αυτός που χάρισε την γραφή στον άνθρωπο. Οι θεοί διαμαρτυρήθηκαν και του είπαν πως μέχρι τώρα οι θνητοί επαναλάμβαναν δημόσια ιστορίες για να γίνει δυνατόν να διατηρηθούν μέσα στην μνήμη. Φοβόντουσταν πως η γραφή θα οδηγούσε την μνήμη των θνητών στην τεμπελιά και την αρχαία μνημοσύνη, την αρχαία σοφία, στην λήθη. Ο Ερμής τους καθησύχασε και τους είπε πως η προφορική διήγηση ποτέ δεν θα λησμονιόταν ή γραφή όμως θα πρόσθετε έναν ακόμα διαφορετικό τρόπο διαιώνισης και ανάπτυξης της σοφίας. Αν δεν με απατά η μνήμη μου ή γραφή συνέβαλε στην ανάπτυξη του πολιτισμού και της επιστήμης. Όμως ο Τριμέγιστος είχε δίκιο. Η παράδοσή του χρησιμοποίησε και τους δυο δρόμους για να διαιωνιστεί. Καθώς η Αλεξάνδρεια και η ελληνιστική εποχή βυθιζόταν στη βια και τις φλόγες, πρόσφυγες έφτασαν στις Αραβικές χώρες και ίδρυσαν τα πρώτα πανεπιστήμια. Εκεί διασώθηκαν οι αρχαίοι Έλληνες σοφοί, τα κείμενά τους ακολούθησαν την επέκταση των Αράβων στην Ισπανία και από εκεί τα αγκάλιασε η Ευρώπη της Αναγέννησης.
Αν αυτός υπήρξε ο δρόμος της επιστήμης, η προφορική μνήμη επέλεξε τον παλιό πατροπαράδοτο τρόπο. Παραμυθάδες και ταξιδευτές σε ανατολή και δύση διηγήθηκαν νύχτες δίπλα σε φωτιά θαυμαστές ιστορίες και αργότερα τροβαδούροι και μενεστρέλοι τις τραγούδησαν σε κάθε φιλόξενη γωνιά της Ευρώπης. Τα ονόματα και οι τόποι μπορεί να παραλλάσσονταν τα νοήματα όμως ήταν σταθερά. Η προαιώνια πάλη καλού και κακού, η αναίτια εξορία χάριν της βίας ενός ισχυρού κακού και η πορεία της κάθαρσης μέσα από την αναζήτηση μιας θείας δέσποινας, ενός πολύτιμου θησαυρού, ενός πολύτιμου μυστικού που κάπου έχει διασωθεί… Κοντολογίς μια επίπονη αναζήτηση που μέσα από δοκιμασίες και περιπέτειες μπορεί ίσως να οδηγήσει τον ήρωα στην ολοκλήρωση του έργου που έχει αναλάβει.
Ο καλύτερος τρόπος για να περιγράψω τους σταθμούς της ερμητικής αναζήτησης από την Αίγυπτο μέχρι την Ευρώπη του 17ου αιώνα είναι οι κύριες γκραβούρες και αποσπάσματα απο τα συνοδευτικά κείμενα ενός βιβλίου που γράφτηκε από τον Μίκαελ Μάγιερ το 1617.
Ο τίτλος του βιβλίου αυτού είναι «Σύμβολα του χρυσού πίνακα των 12 Εθνών»
“Symbola aureae mensae duodecim nationum- Symboles de la table d’or de douze nations”
H παρουσίαση αρχίζει με τον Ερμή τον Τρισμέγιστο, τον πατέρα της Τέχνης από τον οποίο έλαβε το όνομά η Ερμητική φιλοσοφία. Σε μια παραδοσιακή απεικόνιση μας δείχνει τα δυο πρωταρχικά στοιχεία του Έργου, το Θείο και τον Υδράργυρο των σοφών, τον Πατέρα και την Μητέρα, τον Ήλιο και την Σελήνη η ένωση των οποίων παράγει την μυστική φωτιά.
Η σφαίρα που κρατά στο χέρι του αναπαριστά τον ουράνιο θόλο, και υπενθυμίζει την απαραίτητη επιρροή του μυστηριώδους κοσμικού παράγοντα που οφείλει να υποστεί το Υποκείμενο των Σοφών προτού μεταβληθεί σε Φιλοσοφική Λίθο.
Δεύτερος ο Αβικένας ή Αμπού Αλί Ίμπν Σινά, ο πρίγκιπας των ιατρών που έζησε στα τέλη της πρώτης ΜΧ χιλιετίας.
Διδάσκει πως το σταθερό μπορεί να μεταβληθεί σε πτητικό και το αντίθετο. Με αλλα λόγια, η τεχνη της μεταβολής της φύσης του Σταθερού σε Αέρια και αντίστροφα του πτητικού αερίου σε Σταθερό αποτελούν το σύνολο του Έργου.
Τρίτος ο Ρωμαίος Μορένιους χριστιανός ερημίτης που έζησε τον 7ο αιώνα και δίδαξε τον πρίγκηπα Χαλιντ, τον εισηγητή της Αραβικής αλχημείας. Ο Μορένιους προσομοιάζει τις δυσκολίες που συναντά ο άπειρος ερευνητής με έναν άνθρωπο που τσαλαβουτά και ζαλίζεται από τις αναθυμιάσεις των δικών του περιττωμάτων και με έναν ακόμα που προσπαθεί να σκαρφαλώσει κρυφά σε έναν πύργο απο το παράθυρο αλλά πέφτει και τσακίζεται. Ο Μορένιους δείχνει προς το έδαφος υπενθυμίζοντας έτσι ότι η γη μοιράζεται με τη Φιλοσοφική Γη το ίδιο σπαγυρικό σημείο. (Ας είμαστε πάντα γειωμένοι)
Ο Αλβέρτος ο Μέγας, δομινικανός μοναχός και επίσκοπος του Ρατισμπον, ο πολυμαθέστερος επιστήμων και φιλόσοφος της εποχής του που τον ονόμασε Δόκτωρ Ουνιβερσάλις, (+1280).
Το ανδρόγυνο ή Ρέμπις (το διπλό πράγμα) είναι αποτέλεσμα σύζευξης των δίδυμων Αρχών που επιτυγχάνεται με τη διαμεσολάβηση άλατος ή της Μυστικής Φωτιάς, που συμβολίζεται ταυτοχρόνως με το Υ όπως υποδεικνύει ο ίδιος ο επίσκοπος.
Ακολουθεί η Μαρία η Εβραία, η αδελφή του Μωυσή. Ακόμα και μέσα στη Βίβλο δεν μπορεί να αποκρύβει το γεγονός πως κατευθύνει τις γυναίκες , προΐσταται των «ειδωλολατρικών» τελετών, και αντιμετωπίζει ως ίση τον αδελφό της.
Το Όρος, στην αλχημική συμβολική, είναι η Prima Materia, η πρώτη ύλη, που πρέπει να αποκτήσει ξανά εσωτερικό σφρίγος να ξανανιώσει προκειμένου να παραγάγει τα επιθυμητά αποτελέσματα. Ο ατμός που ανεβαίνει και ξαναπέφτει ανάμεσα στα δοχεία συμβολίζει την κυκλική πορεία της Διάλυσης και της Στερεοποίησης (Solve et Coagula) που προηγείται της γέννησης της Πεμπτουσίας – Τα πέντε άνθη που φύονται από ένα μόνο μίσχο. Σχήμα που θυμίζει και το πεντάκτινο αστέρι, αρχαιότατο σύμβολο της Αφροδίτης.
Και ιδού, η Αφροδίτη των Φιλοσόφων είναι το υποκείμενο τους που πρέπει να επανεμφανισθεί με όλη την εκπληκτική γυμνότητα της. Ωστόσο, η αδιαφανής/πυκνή σκιά της που αναπόφευκτα την ακολουθεί και αποτελείται από ετερογενείς ακαθαρσίες πρέπει να καθαρθεί και να εξαλειφθεί. Για τη διαδικασία αυτή απαιτείται ως αντίδοτο το πυρ που παρέχεται από το Ηφαίστειο. Η ανάλυση αυτή επιβεβαιώνεται από το κλειστό βιβλίο που φαίνεται κάτω από το μπράτσο του Φιλοσόφου, το οποίο συμβολίζει τη μη ανοικτή ύλη, δηλαδή την ύλη που δεν έχει ακόμη ετοιμαστεί. Ο Φιλόσοφος δεν είναι άλλος από τον περίφημο Έλληνα δημιουργό της Ατομικής θεωρίας, τον Δημόκριτο, που χαμογελά παρατηρώντας τις ανοησίες των ανθρώπων.
Ο Αρνώ ντε Βιλανόβα που γεννήθηκε το 1235, συγγραφέας του Ροζαριουμ Φιλοσοφορουμ.
Η Λίθος παρασκευάζεται/επιτυγχάνεται από την αιμομικτική ένωση του Gabritius (από το αραβικό al Kibric, το θείο δηλ. θειάφι) με την αδελφή του Beya (από το αραβικό al Raida, τον υδράργυρο), δίδυμες Αρχές του Έργου. Η ένωση αυτή συμβολίζεται από τον μεγάλο δακτυλίδι που φέρει το Σμαράγδι των Σοφών. Αυτό το δαχτυλίδι είναι η Φιλοσοφική Φλόγα ή το Άλας, η Πηγή της Διάλυσης μέσα στην οποία εμβαπτίζονται ο Βασιλεύς και η Βασίλισσα. Αποτελείται από δύο άλατα και καίγεται δίχως φλόγα όπως η άσβεστος.
Ιδού ο Θωμάς ο Ακινάτης, μοναχός, θεολόγος και φιλόσοφος, μαθητής του Μεγάλου Αλβέρτου και άγιος της Καθολικής εκκλησίας. Το Έμβλημα αναπαριστά το περίφημο σχόλιο του πάνω στο τρίτο βιβλίο των Μετεωρολογικών του Αριστοτέλη, όπου εξηγείται ο σχηματισμός των μετάλλων από δυο αναθυμιάσεις Θείου και Υδραργύρου, μίας ξηρής και μίας υγρής. Ο Θ. Α. λέει ότι οι αλχημιστές παράγουν μια πραγματική γενιά μετάλλων από το Θείο και τον Υδράργυρο εκχύοντας τις έμπυρες αναθυμιάσεις ορισμένων σωμάτων δια της χρήσεως θερμότητας επ’ αυτών, σε ορισμένη αναλογία και υπό διαρκή έλεγχο. Επισημαίνει όμως ότι η μεγαλύτερη δυσκολία που συναντά ο Καλλιτέχνης στη διαδικασία αυτή είναι η τιθάσευση της απόκρυφης δράσης-ενέργειας μιας
Ο Ραιμόνδος Λούλος, μαθητής του Βιλανόβα, φιλόσοφος, θεολόγος και αλχημιστής, συγγραφέας μεταξύ άλλων των κανόνων της ιπποσύνης , ονομάστηκε Δόκτωρ Ιλουμινάτις και όσιοποιήθηκε απο την Καθολική εκκλησία.
Το Έμβλημα αναπαριστά το παιδί που, ως αποτέλεσμα της ένωσης ενός άνδρα και μιας γυναίκας, απαιτεί αρχικά την υποστήριξη και τη βοήθεια και των δυο γονιών του. Που σημαίνει με αλχημικούς όρους ότι όταν οι Αρχές συνενούνται, το Θείο, η μέλλουσα Φιλοσοφική Λίθος, γεννιέται από την ένωσή τους και θα τραφεί από τις ιδιότητες του ενός και του άλλου.
Ρότζερ Μπέικον. Φιλόσοφος , αστρονόμος, μαθηματικός και αλχημιστής.
Το Έμβλημα υποδηλώνει ότι η επιτυχής έκβαση δεν είναι δυνατή παρά μόνο αν πραγματοποιηθεί η λεπτή ισορροπία των αναλογιών των στοιχείων. Όμως ποια βάρη θα ισορροπήσει; Τα βάρη της φύσης ή τα βάρη της Τέχνης; Δυστυχώς, τα αλχημικά κείμενα αποκρύπτουν αποτελεσματικά την απάντηση και ο κανόνας ως προς το θέμα αυτό πρέπει να προσδιορισθεί: τα βάρη της Τέχνης εφαρμόζονται αποκλειστικά σε διακριτά σώματα τα οποία μπορούν να ζυγιστούν. Όπως το βάρος της Φύσης αναφέρεται σε σχετικές αναλογίες των συστατικών ενός δεδομένου σώματος _ όπως το Θείο και ο Υδράργυρος, συστατικά- αρχές που συνενούνται στο Φιλοσοφικό Υδράργυρο. Γράφει λοιπόν πως, .
Ο Μελχιόρ Κιμπινένσις, εφημέριος και αστρολόγος της αυλής του βασιλιά της Ουγγαρίας και Βοημίας Λάδισλας ΙΙ και στη συνέχεια του αυτοκράτορα Φερδινάνδου Ι. Γνωστός για το έργο του στο οποίο ανέλυσε τον αλχημικό συμβολισμό της Καθολικής λειτουργίας.
Ο Μάιερ υπογραμμίζει τη διδαχή: . Γάλα της Παρθένου είναι ο όρος που χρησιμοποιείται από τους αλχημιστές για να υποδηλώσουν το Ύδωρ του υδραργύρου που εξάγεται δια της Διαλύσεως του Υποκειμένου μας.
Το τελευταίο Έμβλημα αναπαριστά τον Κρόνο να ποτίζει τη Γη που φέρει τα άνθη του Ήλιου και της Σελήνης. Η Ύλη των Σοφών έχει μεταβληθεί πρώτα σε Λευκό Θείο (σεληνιακό Δένδρο) και κατόπιν σε Ερυθρό Θείο (ηλιακό Δένδρο) και έχει διαβραχεί σχολαστικά ώστε να βελτιωθεί ποιοτικά και να αυξηθεί ποσοτικά Ο Κρόνος είναι ο κηπουρός για να υποδειχθεί η προέλευση και η ποιότητα του Ύδατος του υδραργύρου που χρησιμοποιεί.
Παρών στην εικόνα είναι κάποιος που τον ονομάζει Sarmata Anonymous, ο Ανώνυμος Πολωνός και με αυτόν φαίνεται πως ολοκληρώνεται η παρουσίαση των μεγάλων μορφών του έργου. Ποιος είναι όμως αυτός ο τύπος; Ανώνυμος Πολωνός και Heliocantharus Borealis, είναι τα ψευδώνυμα με τα οποία μνημόνευσαν στα έργα τους πολλοί αλχημιστές και ροδόσταυροι του 17ου αιώνα όπως ο Oswald Croll ο Maier και ο Mylius, κάποιον σπουδαίο δάσκαλο που φαίνεται πως όλοι γνώριζαν αλλά και όλοι σεβόντουσταν την επιθυμία ή ανάγκη της ανωνυμίας του.
Το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα πολλοί ειδικοί επιστήμονες με πρωτοπόρο την Φράνσις Γέιτς του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, μελέτησαν εκείνη την εποχή και κατέληξαν στο συμπέρασμα πως ο ανώνυμος μύστης ήταν ο βαρόνος Michael Sendivogius. Ένας Πολωνός γιατρός, διπλωμάτης και χημικός που προσέφερε ταυτόχρονα τις ικανότητες του σε δυο ηγεμόνες, τον Ερμητιστή Γερμανό Αυτοκράτορα Ροδόλφο Β΄ και το βασιλιά της Πολωνίας Σιγισμούνδο Γ
Δημιούργησε στην Πολωνία ενα εργοστασίου παραγωγής ατσαλιού και μια βιομηχανία που παρήγαγε όπλα, ξίφη, μαχαίρια και συναφή. Στη συνέχεια οργάνωσε και για τον Γερμανό Αυτοκράτορα ένα ορυχείο μεταλλεύματος εξασφαλίζοντας μια άνετη ζωή μέχρι το θάνατό του, το 1636.
Αυτά βέβαια δεν ήταν έργα ενός αλχημιστή που αναζητά υλικό χρυσό αλλά επιτεύγματα ενός χημικού επιστήμονα που εφαρμόζει στην πράξη τις γνώσεις του.
Ο Sendivogius, υπήρξε φίλος με τον μέγιστο των αλχημιστών Τζων Ντι αλλά και με τον Edward Kelley, τον Τζιορντάνο Μπρούνο και τον Khunrath. Γνωρίζουμε πως ταξίδεψε στην Εγγύς Ανατολή μέσω Ελλάδας και όπως έγραψε, διδάχτηκε τα μυστικά της αλχημείας. από έναν Έλληνα ιερέα.
Από ένα σημείο και μετά σταματά να υπογράφει οποιοδήποτε κείμενό με το όνομά του και αντ αυτού χρησιμοποιεί την ελληνική λέξη Κοσμοπολίτης.
Υιοθέτησε το όνομα αυτό από τον μέντορά του τον μυστηριώδη αλχημιστή Αλέξανδρο Σέτον. Οι Σέτον προερχόταν από μια οικογένεια ξεροκέφαλων Σκώτων ευγενών γνωστή για την άνευ ορίων πίστη τους στους Στιούαρτ που τους οδήγησε στην καταστροφή και την διακριτική αθόρυβη και σταθερή υποστήριξη στην υπόθεση της επιβίωσης των ιπποτών του Ναού στην χώρα τους.
Ο Αλέξανδρος Σέτον προτίμησε να πεθάνει παρά να αποκαλύψει τα μυστικά της μεταστοιχείωσης, μυστικά που κληροδότησε μαζί με το ψευδώνυμο Κοσμοπολίτης στον Sendivogius.
Σύμφωνα με την Γέιτς η δράση του δάσκαλου και ιδιαίτερα του μαθητή μαζί με τους λίγους εξαίρετους συνοδοιπόρους τους οδήγησαν την Αλχημεία και τον Ερμητισμό σε αυτό που εμφανίστηκε τον 17ο αιώνα και ονομάστηκε Ροδοσταυρισκό κίνημα.
Αποκρύβοντας το αληθινό του όνομά ο Sendivogius, μπορεσε να προσφέρει τα μέγιστα στην ροδοσταυρική έκρηξη, όχι μόνο με τις πολιτικές του διασυνδέσεις αλλά ακόμα πιο πολύ αφού στην Φάμα, το πρώτο ροδοσταυρικό μανιφέστο υπάρχουν αυτούσια κομμάτια από δικά του κείμενα, γεγονός που ωθεί πολλούς να υποθέσουν πως ήταν ένας τουλάχιστον εκ των ανώνυμων συντακτών.
Έτσι οι σύγχρονοί του ροδόσταυροι και αλχημιστές συγγραφείς αναφέρονται σε αυτόν τον μυστικό ηγέτη χρησιμοποιώντας τα γνωστά του ψευδώνυμα. Άγνωστος Πολωνός, και Κοσμοπολίτης.
Ο ίδιος ο Sendivogius εξηγεί την θέση του σε ένα κείμενο όπου είχε γράψει:
.
Συνειδητά λοιπόν αποποιήθηκε κάθε δόξα ή προνόμιο που θα μπορούσε να του προσφέρει το πνευματικό τέκνο του. Γα όλους τους αμύητους ήταν απλώς ο , εφαρμόζοντας για πρώτη φορά στην πράξη μέσα από τον Ερμητισμό το θεσμό που, πολύ αργότερα, έγινε γνωστός ως . Αυτού που διδάσκει, κατευθύνει και υπερασπίζεται, αλλά ποτέ δεν αποκαλύπτεται στους αμύητους. Αυτή την ιδέα του κρυφού και άγνωστου διδασκάλου υιοθέτησαν και αναπαρήγαγαν με διάφορους τρόπους (και όχι πάντα από σεμνότητα) ποικιλώνυμες σέχτες του 19ου και 20ου αιώνα τοποθετώντας τον τους σε ένα απόρθητο κάστρο, στα έγκατα της γης, στην Ινδία, στο Θιβέτ και στη Σαμπάλα ή, ακόμα ψηλότερα, στα και το διάστημα.
Οι κοσμοπολίτες δεν χάθηκαν με τον θάνατο του Sendivogius.
Ο Ειρηναίος Φιλαλήθης Κσμοπολίτης που πολλοί ισχυρίζονται πως ήταν ο George Starkey ο άνθρωπος που διέδωσε τον Ερμητισμό στην Αμερική, εκδίδει μερικά σημαντικά αλχημικά βιβλία στα τέλη του 17ου αιώνα .
Εισάγει ένα ακόμα ψευδώνυμο, το Φιλαλήθης.
Ευγένιος Φιλαλήθης είναι το ψευδώνυμο που χρησιμοποιεί την ίδια περίπου εποχή ο φιλόσοφος και αλχημιστής Thomas Vaughan, που μαζί με τον ποιητή αδελφό του ονομάστηκαν οι Πλατωνιστές του Κέιμπριτζ. Ο Ευγένιος Φιλαλήθης, μεταφράζει τα ροδοσταυρικά μανιφέστα στα Αγγλικά και συνεργάζεται με τους Samuel Hartlib και Sir Robert Moray. Είναι αυτοί που μετατρέπουν – με Βασιλική άδεια- το αλχημικό Αόρατο Κολέγιο στο πρώτο οίκο της σύγχρονης επιστήμης την Βασιλική Εταιρία του Λονδίνου. Τηρώντας πιστά την παράδοση της απόλυτης ανωνυμίας, οι συνέχισαν να συνεργάζονται, μακριά από τον κόσμο, και να εκδίδουν τα έργα τους με χαρακτηριστικά ψευδώνυμα, όπως το Κοσμοπολίτης .
Και κάτι τελευταίο. Ακόμη και τα παιδάκια έχουν ακούσει πως οι αλχημιστές αναζητούσαν τρόπους να παρασκευάσουν χρυσό. Κι όμως , οι σοβαροί εξ αυτών σε κάθε ευκαιρία διακήρυσσαν πως ο χρυσός που αναζητούν είναι πνευματικός και δεν έχει καμία σχέση με το κοινό μέταλλο.
Στα ροδοσταυρικά μανιφέστα γίνεται σαφής μνεία.
.
Παρ όλα αυτά ακόμα και στα τέλη του 18ου αιώνα όταν η σύγχρονη επιστήμη έχει αρχίσει να κυριαρχεί οι άνθρωποι συνεχίζουν να βλέπουν το δέντρο και να χάνουν το δάσος. Το 1762 ο μαθητής του Γιάκοβ Μπεμ, Λο, γράφει για τη σύγχυση των αναγνωστών του έργου του δασκάλου του: .
Ο ερμητισμός έδωσε το υπόβαθρο πάνω στο οποίο στήθηκαν όλες οι σχολές της δυτικής παράδοσης. Ακόμα και η ψυχανάλυση με τον Γιουνγκ και τους οπαδούς του χρησιμοποίησαν τον αλχημικό συμβολισμό εντάσσοντας τον στο σύνολο των αρχετύπων που μελέτησαν και στις θεωρίες που διατύπωσαν. Τίποτα όμως από όλα αυτά δε μιλά για την αληθινή Αλχημεία, τον αληθινό Ερμητισμό. Αυτή παραμένει πάντα, στα παλιά σκονισμένα βιβλία , περιμένοντας εκείνον που θα την συναντήσει. Γιατί τελικά η αναζήτηση είναι πάντα ένα μοναχικό ταξίδι.

Το Αττικό ημερολόγιο

Στην αρχαία Ελλάδα δεν υπήρχε ή δεν έχει βρεθεί κάποιο επίσημο θρησκευτικό ημερολόγιο που να προσδιορίζει τις ημέρες των εορτών του έτους. Μόνο στα τέλη του 5ου αι. π.Χ. ο Αθηναίος Νικόμαχος συνέταξε έναν κώδικα θρησκείας για την πόλη των Αθηνών. Τον κώδικα τον έγραψε *βουστροφηδόν επάνω σε τοίχους που είχαν στηθεί γι' αυτό το σκοπό. Το ημερολόγιό του κατέγραφε τις ετήσιες θυσίες, τις θυσίες που γίνονταν κάθε δυο χρόνια κτλ.
(* Αρχαίο ελληνικό επίρρημα που σημαίνει κίνηση όμοια με εκείνη του βοδιού όταν σύρει το αλέτρι ή της σαΐτας κατά την ύφανση στον αργαλειό. Έτσι όμως έχει χαρακτηρισθεί και κάποια ιδιάζουσα αρχαία ελληνική γραφή που φαίνεται να εξαλείφθηκε τον 7ο με 6ο π.Χ. αιώνα όπου και εμφανίζεται σε επιγραφές. Η φορά αυτής της γραφής αλλάζει κατά στίχο, αντίθετα από τον προηγούμενο. Σε αρχαία τρίστιχο κρητική επιγραφή παρουσιάζεται η ιδιομορφία ο α΄ στίχος να είναι γραμμένος από δεξιά προς τ΄ αριστερά ενώ ο δεύτερος αλλά και ο τρίτος από αριστερά προς τα δεξιά και πιθανολογείται ότι τότε και καθιερώθηκε η γραφή από αριστερά (από την ευκολία ανάγνωσης).
Κατά τον Αρποκρατίωνα οι Νόμοι του Σόλωνα ήταν γραμμένοι βουστροφηδόν).
Από τον κώδικα έχουν σωθεί μόνο μερικά αποσπάσματα κι από τις μοναδικές πληροφορίες που παίρνουμε απο αυτόν γίνεται φανερό το πλήθος των δεδομένων που μας λείπουν προκειμένου να έχουμε πλήρη εικόνα για τις λατρευτικές συνήθειες των αρχαίων Ελλήνων.

Οι Αθηναίοι κάθε χρόνο όριζαν ως ένα από τα ανώτερα κρατικά αξιώματα το βασιλέα, με ρόλο να επιστατεί σε θέματα θρησκείας. Σαν δικαστής ήταν πρόεδρος του δικαστηρίου που ήταν αρμόδιο να δικάζει υποθέσεις ασέβειας. Το ιερατικό του καθήκον ήταν ο προσδιοριμός των ημερομηνιών που γίνονταν οι γιορτές.

Ο πρώτος αττικός μήνας άρχιζε με την εμφάνιση της νέας σελήνης (νουμηνία) μετά τη θερινή ισημερία, δηλαδή γύρω στις 15 Ιουλίου. Ο πρώτος μήνας (μέσα Ιουλίου - μέσα Αυγούστου) του αττικού ημερολογίου ήταν ο Εκατομβαιών που είχε πάρει το όνομά του από τα Εκατόμβαια, μία γιορτή που γινόταν προς τιμή του Απόλλωνα. Κατά τη διάρκεια του μήνα γιορτάζονταν στην Αθήνα εκτός από τα Εκατόμβαια, τα Κρόνια, τα Συνοίκια και τα Παναθήναια (με κορυφαία τη μέρα των γενεθλιών της Θεάς Αθηνάς, στις 28 του μήνα).

Ο δεύτερος μήνας (μέσα Αυγούστου - μέσα Σεπτεμβρίου) ονομαζόταν Μεταγειτνιών και είχε πάρει το όνομά του από τη γιορτή Μεταγείτνια προς τιμή του Απόλλωνα, του θεού που παράστεκε στην αλλαγή γειτόνων. Το μήνα αυτό γίνονταν και τα Ηράκλεια στο Κυνόσαργες.

Ο τρίτος μήνας του έτους (μέσα Σεπτεμβρίου - μέσα Οκτωβρίου) ονομαζόταν Βοηδρομιών κι είχε πάρει το όνομά του από τη γιορτή Βοηδρόμια που γινόταν κι αυτός προς τιμή του Απόλλωνα. Άλλες γιορτές του μήνα ήταν τα Γενέσια, μια γιορτή της Αρτέμιδος Αγροτέρας, και τα Μυστήρια που είχαν διάρκεια πολλών ημερών

Ο τέταρτος μήνας (μέσα Οκτωβρίου - μέσα Νοεμβρίου) ονομαζόταν Πυανεψιών, από τη γιορτή Πυανέψια που γινόταν και πάλι προς τιμή του Απόλλωνα. Το μήνα αυτό γιορτάζονταν πολλές γιορτές όπως τα Προηρόσια, τα Οσχοφόρια, τα Θήσεια, τα Στήνια, τα Θεσμοφόρια, τα Χαλκεία και τα Απατούρια

Ο πέμπτος μήνας (μέσα Νοεμβρίου - μέσα Δεκεμβρίου) ονομαζόταν Μαιμακτηριών, από τη γιορτή Μαιμακτήρια που γινόταν προς τιμή του Δία, επειδή τον θεωρούσαν θεό των θυελλών (μαίμαξ = θυελλώδης). Το μήνα αυτό γίνονταν στην Αθήνα και τα Πομπαία.

Ο έκτος μήνας (μέσα Δεκεμβρίου - μέσα Ιανουαρίου), είχε το όνομα Ποσειδεών, από τα Ποσείδεα μια γιορτή προς τιμή του Ποσειδώνα. Το μήνα αυτό γίνονταν ακόμη τα Αλώα και τα Κατ' αγρούς Διονύσια.

Ο έβδομος μήνας (μέσα Ιανουαρίου - μέσα Φεβρουαρίου) ονομαζόταν Γαμηλιών, από τη γιορτή Γαμήλια, τον "ιερό γάμο" του Δία με την Ήρα. Άλλη γιορτή του μήνα ήταν τα Λήναια.

Ο όγδοος μήνας ήταν ο Ανθεστηριών (μέσα Φεβρουαρίου - μέσα Μαρτίου). Ο μήνας είχε πάρει το όνομά του από τα Ανθεστήρια που γίνονταν προς τιμή του Διονύσου. Άλλη γιορτή του μήνα ήταν τα Διάσια.

Ο ένατος μήνας (μέσα Μαρτίου - μέσα Απριλίου) ονομαζόταν Ελαφηβολιών, από τη γιορτή Ελαφηβόλια, προς τιμή της Άρτεμης. Επίσης γιορτάζονταν Ασκληπίεια, τα εν άστει Διονύσια και τα Πάνδια.

Ο δέκατος μήνας (μέσα Απριλίου - μέσα Μαΐου) ονομαζόταν Μουνιχιών από τη γιορτή Μουνίχια προς τιμή της Άρτεμης. Ο μήνας είχε ακόμη την Εορτή του Έρωτα (στις 4 του μήνα), την Πομπή προς το Δελφίνιον και τα Ολυμπιεία.

Ο ενδέκατος μήνας (μέσα Μαΐου - μέσα Ιουνίου) ονομαζόταν Θαργηλιών από τη γιορτή Θαργήλια, προς τιμή της Άρτεμης και του Απόλλωνα. Άλλες γιορτές ήταν τα Βενδίδια, τα Πλυντήρια και τα Καλλυντήρια.

Και ο δωδέκατος μήνας ονομαζόταν Σκιροφοριών από τη γιορτή Σκιροφόρια προς τιμή του Ποσειδώνα. Τον ίδιο μήνα γιορτάζονταν τα Διιπόλιεια και τα Διισωτήρια.

Στο αττικό ημερολόγιο κανένας μήνας δεν έχει πάρει το όνομά του από κάποια γιορτή της Αθηνάς μολονότι η Αθηνά ήταν η θεά της πόλης. Τα ονόματα έχουν την τάση να ευνοούν γιορτές του Απόλλωνα και της Άρτεμης.
Επίσης όλα τα ονόματα των εορτών είναι στον πληθυντικό αριθμό.

πηγή http://www.theogonia.gr

Ιχνηλάτης

Ιχνηλάτης
Ακολουθώντας τα χαμένα ίχνη......